Тўрт қоида (شرح)


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.

Ш
Ш
а
а
й
й
х
х
у
у
л
л
и
и
с
с
л
л
о
о
м
м
,
,


м
м
у
у
ж
ж
а
а
д
д
д
д
и
и
д
д


М
М
у
у
ҳ
ҳ
а
а
м
м
м
м
а
а
д
д


и
и
б
б
н
н


С
С
у
у
л
л
а
а
й
й
м
м
о
о
н
н


а
а
т
т
-
-
Т
Т
а
а
м
м
и
и
м
м
и
и
й
й


р
р
о
о
ҳ
ҳ
и
и
м
м
а
а
ҳ
ҳ
у
у
л
л
л
л
о
о
ҳ
ҳ






Т
Т
Ў
Ў
Р
Р
Т
Т


Қ
Қ
О
О
И
И
Д
Д
А
А


Ш
Ш
А
А
Р
Р
Ҳ
Ҳ
И
И






Ф
Ф
а
а
з
з
и
и
л
л
а
а
т
т
л
л
и
и


ш
ш
а
а
й
й
х
х


С
С
о
о
л
л
и
и
ҳ
ҳ


и
и
б
б
н
н


А
А
б
б
д
д
у
у
л
л
а
а
з
з
и
и
з
з


О
О
л
л
и
и


Ш
Ш
а
а
й
й
х
х


ҳ
ҳ
а
а
ф
ф
и
и
з
з
а
а
ҳ
ҳ
у
у
л
л
л
л
о
о
ҳ
ҳ


ш
ш
а
а
р
р
ҳ
ҳ
и
и


а
а
с
с
о
о
с
с
и
и
д
д
а
а
















w
w
w
w
w
w
.
.
t
t
a
a
v
v
h
h
i
i
d
d
.
.
c
c
o
o
m
m


Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


1



уюк арш Роббисиǰ Саҳоватли Аллоҳдан дунё
-
ю охират ишларингни бошқа
риб бор
и-
шиниǰ қаерда бўлмагин сенга барака ато этишини ва сени берилганда шукр қилад
и-
ганǰ синовга учр
а
ганда сабр қиладиганǰ ҳамда гуноҳ қилса истиғфор айтадиганлардан
қилишини сўрайманǯ Чунки ушбу уч (хислат) саодат белгисидирǯ


Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим

Барча мақтовлар оламларнинг Робби Аллоҳга хосдирǯ Шериги йўқǰ ёлғиз Аллоҳдан ўзга ҳақ
илоҳ йўқ ҳамда Муҳаммад Аллоҳнинг бандаси ва элчиси деб гувоҳлик бераманǯ Аллоҳ таоло у
кишигаǰ оилалари ва саҳобаларига қиёмат кунига қадар кўпдан
-
кўп салавот
-
у саломлар

йўлл
а-
синǯ

СўнгDZ

Ушбу мухтасар асар
-

тўрт қоида рисоласи
-

муҳим рисола ва ушбу (тавҳид) даъватининг
имоми (Муҳаммад ибн Сулаймон) роҳимаҳуллоҳнинг мақолаларидандирǯ Ушбу рисола тўрт
қоиданинг зидди бўлган амалларни билиш ила муҳим аҳамият касб этадиǯ Уш
бу тўрт қоидага
путур етиши ёки ушбу қоидаларни аниқлаб олмаслик сабаб мушрик ва муваҳҳидларнинг ҳ
о-
латини билиш борасида улкан англашмовчилик юз берадиǯ Имтиҳон тавҳид ва ширк аҳли б
и-
лан рўй бергандиǯ Аллоҳ жалла ва аъла Қуръонда Ўзининг ҳаққида вожиб бўлг
ан тавҳид ва У
н-
га ширк келтиришни батафсил баён қилиб бердиǯ

Ушбу тўрт қоида Китобу Суннат ҳужжатлари ва арабларнинг ҳолатидан келиб чиқиб
жамлангандирǯ Ушбу буюк қоидаларǰ уни ёдлабǰ маъносини билган кишини ширк аҳлининг
ҳукми борасидаги масалада иккилан
иб қолишдан (сақлайди) ва динни Аллоҳ жалла ва аълага
холис адо этишни вожиб эканлиги ва ушбу иш қандай адо этилишига кўмак берадиǯ

Ушбу (таҳвид) даъвати имоми (бўлмиш Муҳаммад ибн Сулаймон) роҳимаҳуллоҳ кўплаб
рисолаларидаги одатларига биноан ушбу рисола
ни ўқийдиган ёки унга мурожаат қиладиган
кишининг ҳаққига дуои хайр билан бошлаяптиларǯ Бундан шу нарса маълум бўл
а
дикиǰ илм ва
даъватнинг бошланиши муаллим билан мутааллимǰ ҳамда даъватчи билан даъват қилинаётган
киши ўртасида ўзаро раҳмат ва меҳр
-
шафқат
бўлмоғи (лозимлигига) огоҳлант
и
риш бўлаяптиǯ
Чунки бундай ишларда меҳр
-
шафқат бўлмоқлиги ўзаро алоқалар давом этиши сабабидирǯ
Аллоҳ жалла ва аъла шундай дедиDZ

















































«
(Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам)
Алл
оҳ томонидан бўлган бир марҳамат с
а-
бабли уларга

(саҳобаларингизга)
юмшоқ сўзли бўлдингиз
»

(Оли ИмронDZ 159)ǯ

(Муаллиф роҳимаҳуллоҳ томонларидан бўлган) ушбу дуо ҳам меҳр
-
шафқат натижасидирǯ
Шунингдекǰ муаллимǰ даъватчиǰ яхшиликка буюрибǰ ёмонликдан қайтару
вчига ҳам одамларга
нисбатан меҳрибон ва раҳмли бўлиш
и лозим бўладиǯ Аллоҳ жалла ва
а
ъ
ла Ўзининг пайғамб
а-
ри соллаллоҳу алайҳи ва салламни ушбу қовли билан васф қилганидекDZ

























































«
(Эй Муҳаммад

соллаллоҳу а
лайҳи ва саллам
)
ǰ дарҳақиқат Биз сизни барча оламларга
фақат раҳмат
(яъни Аллоҳнинг раҳмати
-
жаннатига етаклагувчи)
қилиб юбордик
»


н
биё
:
107)ǯ Ва м
а
на бу қовлиDZ

Б

Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


2








































«
Ва барча мўминларга марҳаматлиǰ меҳрибон
»

(Тавба
:
12
8).

Ибнул Қоййим роҳимаҳуллоҳ Аллоҳнинг йўлига даъват қилувчининг итоатсиз ва ҳақдан юз
ўгирувчиларга нисбатан қандай ҳолатда бўлиши (лозимлигини) сифатлабǰ шундай дедиларDZ

Юзингда икки қорачиғинг бўлсинкимǰ иккиси ҳам Раҳмондан қўрқиб йиғловчи бўлсин
.

Ага
р Роббинг хоҳлаганда сен ҳам ўшаларга ўхшаш бўлардинг
.

Демакǰ қалблар Раҳмоннинг бармоқлари орасидадирǯ

(“Ал
-
Кофия
а
ш
-
Шофия” (4/31) Бакр Абу Зайд бошчилигида таҳқиқ қилинганǰ 1427 ҳижрий
йилǰ биринчи босма)ǯ

Ҳатто ҳудуд
-
жазо қўлланаётганда ҳам раҳм
-
шафқат
йўлига кўра татбиқ қилинадиǰ ўч олиш
йўлига кўра эмасǯ Севикли кишингиз душман қўлида асир бўлгани каби ушбу жазога ҳақли
бўлишида шайтон уни эгаллаб олган кимсага ҳам раҳмат ўлароқ (жазо
-
ҳудуд қўлланади)ǯ

Имом роҳимаҳуллоҳ томонларидан ушбу дуо билан кир
иш сўзи қилинишлиги ана шу на
р-
сага огоҳлантириш бериб ўтиш учун эдиǯ

Дуолари асносида Аллоҳ жалла ва
а
ъ
ладан бизниDZ
«
Берилганда шукр қиладиганǰ синовга
учраганда сабр қиладиган ҳамда гуноҳ қилса истиғфор айтадиганларданǯǯǯ
»
ǰ қилишини сўр
а-
диларǯ

«
Берилган
да шукр қиладиганǯǯǯ
»
.

Чунки Аллоҳ жалла ва
аъла

томинидан бўлган ато неъмат
бўлибǰ У субҳанаҳу бандалари орасида шукр қилувчиларни яхши кў
радиǯ

Шукр эса тил ва амал билан бўладиDZ







































«
(Биз инсонга буюрдикки)
,
«
Сен Менга
ва ота
-
онангга шукр қилгин!
»

(Луқмон
:
14)ǯ (Ушбу
оятдаги шукр) ҳам тилǰ ҳам амал билан (эканлиги тушунилади)ǯ











































«
(Эй)
Довуд хонадониǰ

(Аллоҳ сизларга ато этган бу неъматларнинг)
шукронаси учун
амал
-
ибодат қилинглар!
»

(Саба
:
13)ǯ Бу ерда эса фақат амалий жиҳати айтилдиǯ









































«
Менга шукр қилингиз ва Мени инкор қилмангиз!
»

(Бақара
:
152)ǯ Бу ерда эса ҳам сўзǰ ҳам
амал жиҳати зикр қилиндиǯ

Шунинг учун шукр ва ҳамд
-
сано бошқа
-
бошқа нарса
лардирǯ

Шукр неъмат (берилганда) бўладиǯ Ҳамд
-
сано эса гоҳида неъмат (берилганда) ёки неъмат
муқобилига ва гоҳида (неъмат берилмаганда) ҳам айтилаверадиǯ

Шукр тил ва амалда бўладиǯ Ҳамд
-
сано эса амалсиз фақат тилни ўзида бўладиǯ

Ва яна илм аҳли наздида (у
шбу иккиси) ўртасида я
на кўплаб фарқлар мавжуддирǯ Б
уни т
а-
даббур қилиш лозимкиǰ бандага атои неъмат берилгандаǰ Аллоҳ жалла ва
аъла
нинг берган
и
га
шукр қиладиǯ

Атои неъматга шукр қилиш эса с
ўз ва амал билан бўладиǯ

Сўз билан бўлишига келсакǰ ушбу неъматниǰ
атои неъмат қилиб берган Зотга нисбат бериш
ва бунинг учун Унга сано айтиш
,

ҳамда бу борада Ундан ўзгасига қайрилиб ҳам қарамаслик
билан бўладиǯ

Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


3














































«
Сизларга берилган барча ноз
-
неъматлар ёлғиз Аллоҳдандир
»

(Наҳл
:

53).


















































«
Улар А
л
лоҳнинг неъматини танирлар ва кейин уни инкор қилурлар
»

(Наҳл
:
83).

Амал билан шукр қилишга келсакǰ ушбу неъматни инъом қилибǰ тўкиб сочган Зот яхши
кўрадиган йўлларга сарф қилиш билан бўлад
иǯ

Ана шу Аллоҳ жалла ва
аъла

яхши кўрадиган амаллардандирǯ Балки банда шукр қилувчи
бўлишлиги Аллоҳ яхши кўрадиган ибодатларнинг энг улуғларидандирǯ Шунинг учун ҳам ай
т-
дикиDZ











































«
Бандаларим орасида шукр қилгувчи

(зо
тлар жуда)
оздир
»

(Саба
:
13)ǯ Ва яна шундай д
е-
диDZ









































































«
(Эй)
Биз

(ғарқ бўлишдан қутқариб)
Нуҳ билан бирга

(кемада)
кўтариб нажот берган
кишиларнинг зурриётлариǰ
(сизлар ҳам Нуҳнинг йўлини

тутинглар)
ǰ зероǰ у доимо шукр
қилг
у
вчи банда эди
»

(Исро
:
3).

Муфассирлар айтишдикиDZ
Б
ир луқма таом еса
,

ёки бир қултум сув ичса
,

ёки бирор кийим
кийсаǰ
ш
улар учун Аллоҳга шукр қиладиǯ (Абу Ҳайён Андалусий
«
Баҳрул Муҳит
»

(6/8)
«
К
у
туб
ал
-
И
ъ
лмийя
»

нашриёти
ǰ биринчи босма 1413 ҳижрий йил)ǯ Яъниǰ берилган ва кўзини қуво
н-
тирган ушбу неъматларга ўзимни куч
-
қувватим билан эришдим деган фикрдан батамом холий
бўлибǰ ушбу неъмат Аллоҳ жалла ва
аъла
дан эканини эътироф этадиǯ

Шукр боби
нинг тавҳидга боғлиқлик жойи бор
ǯ Гўёки имом (
Муҳаммад ибн Сулаймон
)
роҳимаҳуллоҳ атои неъматга шукр қилишǰ синовга сабр қилиш ва гуноҳларга истиғфор
айтишни ёдга олганларидаǰ гўёки у киши муваҳҳиднинг ҳолига назар ташладиларǯ Ва унгаǰ у
билан доим
о

бирга бўлиши вожиб бўлган нарса билан
хитоб қилдиларǯ Чунки Аллоҳ таоло
муваҳҳидга шундай бир неъматни инъом қилганкиǰ унга бирор бир неъмат те
нг келмайдиǯ У
ҳам бўлса саҳиҳ И
сломда ҳамда Аллоҳ таоло дунё
-
ю охиратда саодатни ваъда қилганлар(нинг
йўли бўлмиш) чинакам тавҳид асосида эканлигидирǯ


Муваҳҳид синов
-
имтиҳондан қочиб қутулолмайдиǯ Шунинг учун (муаллиф роҳимаҳуллоҳ)
унинг ҳаққига синовга тутилганда сабр қилишлигини сўраб (дуо қилдилар)ǯ

Гоҳида ушбу синов
-
имтиҳон унга қаратилган сўз
-
(ҳақоратлар) билан бўладиǯ

Гоҳида эса танасига етган (о
ғриқ ва жароҳатлар) билан бўладиǯ

Гоҳида эса мол
-
дунё ёки бошқа жиҳатдан бўладиǯ

Сўнг шундай дедиларDZ
«
Гуноҳ қилса истиғфор айтадиганлардан
»
ǯ Чунки муваҳҳид (шариа
т-
нинг маълум бир буйруқ ва қайтариқларидан) юз ўгиришиǰ хоҳ кичикǰ хоҳ катта бўлсин г
у-
ноҳларг
а қўл уриб қўйиши аниқ
-
тайиндирǯ Аллоҳ жалла ва
аъла
нинг исмларидан бири
«
Ғофур
»
дирǯ Аллоҳ таолонинг ушбу (
«
Ғофур
»
) исмининг асорати борлиғи ва м
улкида зоҳир
бўлиши чорасиздирǯ

Шу сабабли Аллоҳ таоло мухлисǰ муваҳҳид бандасини доимо истиғфор айтишлигини ях
ши
кўрадиǯ

Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


4

Муваҳҳид ана шундай бўлиши лозим
-
у лобуддирǯ Банда истиғфорнинг нақадар буюк (амал
эканини) унутган ониǰ уни кибр эгаллайдиǯ Кибр эса кўплаб амалларни ҳабата
-
(пуч) қиладиǯ

Шунинг учун ҳам ушбу ўринда айтдиларкиDZ
«
Гуноҳ қилса истиғфор айтадиганл
ардан қил
и-
шини сўрайманǯ Чунки ушбу уч (хислат) саодат белгисидир
»
ǯ Демакǰ ушбу уч хислат ҳар бир
муваҳ
ҳ
иднинг ажралмас жиҳатидирǯ УларDZ атои неъматга шукр қилишǰ синов
-
имтиҳонга сабр
қилиш
,

ҳамда гуноҳ ва маъсиятларга истиғфор айтишǯ Банда Роббисини таниш
лиги ва қалб
и-
даги тавҳид зиёдалашиб боргани сариǰ унда ушбу уч хислат(га амал қилиш) ҳам зиёдалашиб
борадиǯ Ҳатто банда ўз амал ва бошқарувга ҳақли экани борасида Аллоҳ жалла ва
аъла
дан ў
з-
гасини кўзи кўрмайдиган бўлиб қоладиǯ Банда ана шулардан ғофил қолма
с эканǰ унинг и
с-
тиғфор айтишиǰ истиғфор айтганда ҳеч вақони тушунмайдиган кимсанинг айтгани каби бў
л-
майдиǯ Шунинг учун П
айғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам бир кеча ва кундузда Аллоҳга юз
марттадан кўп истиғфор айтардиларǯ (Термизий (3434) Ибн Можжа (3883
) АлбонийDZ саҳиҳ д
е-
дилар)ǯ Яна бир ривоятдаDZ
«
У киши (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) бир мажлис(ни ўзида) етмиш
мартта истиғфор айтардилар
»
ǰ дея нақ
л қилинган

(Бухорий (6307))ǯ Муваҳҳидга доимо мағру
р-
ланиб қолишлик хавфи хатар солиб турадиǯ Чунки у тавҳид аҳ
ли ва салафларга чинакам эрг
а-
шувчилардан ёки ушбу илмни уққанлардандирǯ Сўнг эса қалбида Аллоҳ таоло билган бўйи
н-
сунишлик ва хокисорлик пайдо бўлмаслиги унинг ушбу воситаǰ яъни Аллоҳ жалла жалалуҳ
у-
нинг тавҳиди(га элтувчи) воситани қабул қилмасликка сабаб б
ўладиǯ Иш шундай жи
д
дийдирǯ
Аллоҳ таоло бандаларидан оз нарсани талаб қилдиǯ Шу сабабли ҳам тавҳид иши улуғ бўлибǰ
ширк ва унга олиб борувчи нарсалар қабиҳ бўлдиǯ

Шуни билгилкиǰ Аллоҳ таоло сени Ўзига итоат қилишга йўлласинǰ тўғри йўлдан оғмаган
Иброҳим (
алайҳиссалом) миллатиDZ Аллоҳгаǰ динни Ўзи учун холис қилган ҳолда ибодат қил
и-
шингдирǯ Аллоҳ таоло шундай дедиDZ



























































«
Мен жин ва инсни фақат Ўзимга ибодат қилишлари учунгина яратдим
»

(ЗориётDZ 56)ǯ

Аллоҳ
таоло сени Ўзига ибодат қилишинг учунгина яратганини билиб олган бўлсангǰ (шуни
ҳам) билгинкиǰ ибодат фақат тавҳид билангина ибодат деб номланадиǯ Худди намоз фақат
таҳорат б
и
лангина намоз деб номлангани кабиǯ Ибодатга ширк оралайдиган бўлсаǰ у (ибодат)
яр
амайдиǯ Худди таҳорат бузилгани кабиǯ

Демак ширк ибодатга оралайдиган бўлсаǰ уни яроқсиз қилиши ва амал ҳабата бўлибǰ ушбу
амал соҳиби жаҳаннамда абадий қоладиганла
р
дан (бирига) айланишини билиб олган бўлсангǰ
шояд Аллоҳ сени ушбу тўрдан халос этарǰ гарда
нингдаги энг муҳим нарсаDZ шуниǰ яъни А
л-
лоҳга ширк келтириш (нақадар разил иш) эканини билиб олдингǯ Аллоҳ таоло бу ҳақда шун
д-
ай дейдиDZ






























































































«
Албатта Аллоҳ Ўзига

(бирон

нарса ёки кимсанинг)
шерик қилинишини кечирмайдиǯ
Шундан бошқа гуноҳларни Ўзи хоҳлаган бандалари учун кечиради
»

(НисоDZ 116)ǯ

Ушбу (мақсадга) Аллоҳ таоло Ўзининг китобида зикр қилган тўрт қоидани билиш билан
(эришил
а
ди)ǯ

Қоидаларга киришиш олди ушбу муқад
д
има зикр қилиндиǯ Унинг аввали
«
Ҳанифийя
»

-

«
Иброҳим алайҳиссалом миллатидир
»
ǯ Аллоҳ жалла ва
аъла

Иброҳим (алайҳиссаломни)
«
Ҳ
а-
ниф
»
ǰ яъниǰ ширк йўлини қўйибǰ тўла тавҳид сари талпинувчи қилдиǯ

Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


5

«
Ҳанифийя
»

(Тўғри йўлдан оғмаганлик) шундай миллаткиǰ ҳар қан
дай ботилдан узоқ бўлибǰ
ҳақ сари талпинган миллатдирǯ Ва у Аллоҳ жалла ва
аъла

айтганидек отамиз Иброҳим
алайҳиссалом миллатидирDZ



























































































«
Иброҳим яҳудий ҳамǰ насроний ҳам

эмасǰ балки ҳақ йўлдан тоймаган ҳолида

л-
лоҳга)
итоат қилгувчи киши бўлган
»

(Оли Имрон
:
67)ǯ Ва яна айтдикиDZ











































































































































































«
А
л
баттаǰ Иброҳим Аллоҳга итоат қилгувчиǰ ҳақ йўлдан тойилмаган бир пешво
-
имом
эдиǯ У мушриклардан эмас эдиǯ У

(Аллоҳнинг)
неъматларига шукр қилгувчи эдиǯ

(Шу с
а-
бабдан Аллоҳ)
уни

(пайғамба
р
ликка)
танлабǰ Тўғри йўлга ҳидоят қи
лди
»

(Наҳл
:
120
-
121).

Иброҳим алайҳиссалом миллатининг ҳақиқатиǰ у Аллоҳ жалла ва
аъла

Зухруф сурасида
айтганидек
«
Ла илаҳа иллаллоҳ
»

маъносини рўёбга чиқаришдирDZ




















































































































































































































«
Эслангǰ Иброҳим отасига ва қавмига деган эдиDZ
«
Албатта мен сизлар ибодат килаё
т-
ган бу
т
лардан покдирманǯ Магар мени яратган зотга
гина

(ибодат қилурман)
ǯ Басǰ албатта
У мени

(Ҳақ динга)
ҳидоят қилажак
»
ǯ У

(Иброҳим)
ўшани

(яъни ўзининг ёлғиз Аллоҳга иб
о-
дат қилиши ҳақидаги сўзни ўзидан кейин келадиган зурриёт
-
авлодлари ҳам унга)
қайтишл
а-
ри учун ўз ортида қолгувчи сўз қилди
»

(Зухруф
:
26
-
28)ǯ Ушбу сўз


«
Ла илаҳа иллаллоҳ
»

к
а-
лимасидирǯ
«
Эслангǰ Иброҳим отасига ва қавмига деган эдиDZ
«
Албатта мен сизлар ибодат
кил
а
ётган бутлардан покдирманǯ Магар мени яратган зотгагина

(ибодат қилурман)
»
ǯ Ана
шу тавҳид калим
а
сидирDZ

«
Албатта мен сизлар ибода
т килаётган бутлардан покдирман
»
ǯ (Оятнинг ушбу қисми)
тавҳид калимасидаги нафий бўлмиш биринчи жиҳатидирǯ Яъниǰ
«
Ла илаҳа
»

сўзининг маън
о-
сиDZ
«
Албатта мен сизлар ибодат килаётган бутлардан покдирман
»
.

«
Иллаллоҳ
»

эсаDZ
«
Магар мени яратган зотгагина

(ибодат қ
илурман)
»

маъносидадирǯ

«
У

(Иброҳим)
ўшани

(яъни ўзининг ёлғиз Аллоҳга ибодат қилиши ҳақидаги сўзни ўзидан
кейин келадиган зурриёт
-
авлодлари ҳам унга)
қайтишлари учун ўз ортида қолгувчи сўз
қилди
»
ǯ Тавҳид калимасининг энг муфассал изоҳи ушбу оятдирDZ
«
Алба
тта мен сизлар ибодат
к
и
лаётган бутлардан покдирманǯ Магар мени яратган зотгагина

(ибодат қилурман)
»
.

Шунинг учун ҳам илм аҳли айтишдикиDZ тавҳид калимаси бўлмиш
«
Ла илаҳа иллаллоҳ
»
да
нафий ва исбот мавжудDZ

Нафий


Аллоҳ жалла ва
аъла
дан ўзга ҳар қандай маъ
буд ва Аллоҳ жалла ва
аъла
дан ў
з-
га(сига қилинган) ҳар қандай ибодатдан пок
-
безор бўлишликǯ Чунки Аллоҳ жалла ва
аъла
дан
ўзгасига (қилинган) ибодат ботилдирǯ

Исбот


ёлғиз Аллоҳ жалла ва
аъла
га ибодат қилишǯ Яъниǰ ҳақиқийǰ чинакам бандаликни
ёлғиз Зотгаǰ яъ
ниǰ Аллоҳ жалла жалалуҳуга йўналтиришликдирǯ

Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


6

Ана шу Иброҳим алайҳиссалом миллати ва
«
Ҳанифийя
»
дирǯ Ана шу Аллоҳ жалла ва
аъла

Ўзининг пайғамбарини маҳкам тутишга амр этган миллатдирDZ















































































































«
Сўнгра

(Бизǰ эй Муҳаммад

соллаллоҳу алайҳи ва саллам
)
ǰ сизга ҳақ йўлдан тойилмаган
Иброҳимнинг динига эргашингǰ у мушриклардан эмас эдиǰ деб ваҳий юбордик
»

(Наҳл
:
123)ǯ Иборим алайҳиссалом миллати


тавҳиддирǯ

Ш
улар
ни билган бўлсангизǰ ибодат фақат тавҳид билангина мақбулдирǯ Ва бу намоздаги
таҳоратга тамсил қилиндиǯ Тавҳидǰ яъниǰ ихлос ибодат қабул бўлишидаги шартдирǯ Таҳорат
эса намознинг саҳиҳ бўлишидаги шартǯ Намоз таҳоратсиз саҳиҳ бўлмайдиǯ Шунин
г
декǰ ибодат
ҳам

киши муваҳҳид бўлгандагина саҳиҳ бўладиǯ Пешонасида сажда изи бўлсаǰ ку
н
дузлари рўза
тутибǰ кечаларни ибодат билан ўтказсаǰ ушбу амалларининг қабул бўлиш шарти холис
муваҳҳид бўлишлигидирǯ Аллоҳ жалла ва
аъла

шундай дедиDZ





























































































































































































«
Дарҳақиқат сизга ҳамǰ сиздан аввалги

(пайғамбарларга ҳам шундай)
ваҳий қилинга
н-
дирDZ
«
ҚасамкиDZ
агар мушрик бўлсангǰ албатта қилган амалинг беҳуда кетур ва албатта
зиён кўргувчилардан бўлиб колурсан! Йўқǰ сен ёлғиз Аллоҳгагина ибодат қилгин ва
шукр қилгувчилардан бўлгин!
»«

(Зумар
:
65
-
66).

Аллоҳ жалла ва
аъла

кофирлар ҳақида шундай дедиDZ




















































































«
(Зотан)
Биз улар қилган ҳар бир

(яхши)
амалга келибǰ уни сочилган тўзон

(каби)
қилиб
қўйгандирмиз
»

(Фурқон
:
23).

Ибодат қанчалик катта ва кўп бўлмасинǰ агар ихлос билан бўлмасаǰ у м
ақбул эмасдирǯ Ху
д-
ди бир киши узоқ туриб намоз ўқисаǰ рукуъ ва саждада узоқ турибǰ гўзал суратда адо этса ва
ушбу намозга таҳоратсиз киришган бўлсаǰ ушбу намоз ижмо билан қабул қилинмагандирǯ
Чунки таҳорат намоз саҳиҳ бўлишидаги шартдирǯ Саҳиҳ ҳадисда вори
д бўлганидек
П
айғамбар
соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай дедиларDZ
«
Аллоҳ таоло бирортангизнинг намозини
таҳорати сингачǰ то таҳорат олмагунича қабул қилмайди
»

(Бухорий (6954)ǰ Муслим (225))ǯ
«
Намоз фақат таҳорат биландир
»

(Муслим (224))ǯ Ушбу шартга (яъни
ǰ намоз саҳиҳ бўлиши
учун таҳорат лозимлигига) иттифоқ қилинганǯ

Ушбу буюк масалага (ана шу мисолни келтирилишлиги) зеҳнимизда тўла тасаввур ҳосил
бўлиши учундирǯ Аслида эса ибодат қабул бўлиши учун ихлос ва тавҳидни шарт эканлигиǰ
намоз қабул бўлиши учун

таҳорат шарт эканлиг
идан (бир неча чандон) улканроқ
дирǯ Чунки
киши қасддан таҳоратсиз намоз ўқисаǰ ушбу кимсани кофир эканлиги илм аҳли ўртасида
ихтилофли масаладирǯ Бироқ Аллоҳгаǰ (Унга бирор нарсани) шерик қилган ҳолда ибодат қи
л-
саǰ унинг ибодати мақбул

эмаслиги ва ўзи кофир бўлишига ижмо қилинганǯ Чунки у амал
қабул қилинмаслигида сабаб бўлган катта ширкка қўл урибǰ Аллоҳ жалла ва
аъла
га ширк ке
л-
тирдиǯ

Ушбу масала (зеҳнимизга мустаҳкам) ўрнашган бўлсаǰ ушбу асос кишини (бир жиҳатдан)
хавфга солсаǰ (яна

бир бошқа жиҳатдан) хурсанд қиладиDZ

1)

Ширк ва унинг аҳлидан бўлиб қолишдан чўчиса
;

Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


7

2)

Аллоҳ жалла ва
аъла

уни тавҳид аҳлидан қилиб қўйганига хурсанд бўладиǯ

Аллоҳ таоло уни тавҳид аҳлидан қилиб қўйганлигидаги хурсандлигиǰ ушбу (неъмат)га шукр
қилибǰ унда

бардавом бўлишлигини вожиб қилиб қўядиǯ

Ширк аҳлидан бўлиб қолишлигидан ёки ширкнинг баъзисига қўл уриб қўйишидан қочибǰ
хавфсирашиǰ уни доим
о

ҳазир бўлишлигигаǰ ибодатǰ ақида ва (оғзидан чиқаётган) сўзларига
ширк оралашидан огоҳ бўлишига ундайдиǯ Чунки
ушбу ширкийётлар катта ширкдан бўлад
и-
ган бўлсаǰ батаҳқиқǰ у амални ҳабата қиладиǯ Агар кичик ширкдан бўладиган бўлсаǰ батаҳқиқǰ у
бидъат ва (ширкдан қуйи турадиган) турли маъсиятлардан улканроқдирǯ Шак
-
шубҳасиз ушбу
(асос) кишини ҳам хавфсировчиǰ ҳам умидв
ор қиладиǯ Яъниǰ тавҳид билан шодланибǰ ширкдан
хавфсировчи бўладиǯ Ва яна (ушбу асос) кишини ўз ишида аниқ ишончга эга бўлишида сабаб
бўладиган ана шу қоидалар борасида изланишига ундайдиǯ

Имомǰ ислоҳотлар олиб борувчи (
Муҳаммад ибн Сулаймон
) роҳимаҳуллоҳ
нинг даъватл
а-
ридаги тавҳид ва ширк борасида мулоҳаза юритган кишидаǰ шайхнинг

масалаларни қайд
этишлари ва ширк аҳлига ҳукм қилишлари жиҳатидан бироз иккиланиш ва шак
-
шубҳа ор
а-
лаши мумкинǯ Чунки
«
Ла илаҳа иллаллоҳǰ Муҳаммадур Росулуллоҳ
»
ǰ дебǰ намоз ўқибǰ
з
а
кот
берибǰ рўза тутибǰ ҳаж ва бошқа улуғ ибодатларни адо этаётган
,

ҳамда одамлар бу киши с
о-
лиҳлардан
-
да дейишаётганларнинг амаллари ширкийётлардан бўлишлиги ёки тоғутга куфр
келтирмаган чоғида амалларининг сариқ чақалик қиймати бўлмаслигиǰ катта иш
-
(муси
бат)ǯ
Ахир ушбу (сўзлар одамлар) қалбида қандай қарор топади?! (Улар буни тасаввур ҳам қилиб
кўришдан ожиздирлар)ǯ

Гоҳида назарий жиҳатданǰ ширкка ботган ҳолда улкан ибодатларни адо этаётган кимсалар
борасида одамларDZ (ахир қандай қилибǰ дея норози оҳангд
а) ушбу кимсаларни мушрик эка
н-
ларини тасаввур ҳам қила олмайдиларǯ

Ушбу қоидалар ана шу улкан масалага асос қўйиш учундирǯ Аслида бу борада Аллоҳнинг
ҳаққи (топталяптими ёки йўқми) дея қаралмоғи лозим эдиǯ Камчилик эса одамларнинг
махлуқни
нг

ҳаққи (топтал
япти) дея назар ташлашлари жиҳатидан содир бўляптиǯ Бироқ и
н-
сонни яратибǰ (барча аъзоларини) тиклабǰ сўнг (қоматини ҳам) расо қилганǰ осмонлар ва ерни
ушбу ажойиб кўриниш
-
(интизом)да яратганǰ рубубиятда якка эканига бўлган далилларни қ
о-
им қилибǰ ушбу (дали
ллар)ни (инсон) қалбиǰ само ва атроф (оламга) жо қилган
,

ҳамда У Зот
жалла ва
аъла
нинг зараригаǰ мушрикнинг фойдасига асло ҳужжат бўлмайдиган қилибǰ элч
и-
ларни ҳужжат қоим бўлиши ва огоҳлантирув баралла айтилиши учун раҳмат ўлароқ юборган
Аллоҳ жалла ва
аъл
а
нинг ҳаққи (топталяптими ёки йўқмиǰ дея) назар ташлаганларида эдиǯǯǯ

Биринчи қоидаDZ

Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам уларга қарши жанг олиб борган
кофирларǰ Аллоҳ таоло Яратувчиǰ (ишни) Бошқарувчиǰ деб иқрор бўлардилар ва бу (иқрор
бўлишлари) уларни

Исломга дохил қилолмаганини билишингдирǯ Далилǰ Аллоҳ таолонинг
ушбу қовлиDZ
























































































































































































































































«
(Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам)
ǰ айтингDZ
«
Ким сизларга осмон ва заминдан
ризқ берур ёки ким қулоқ
-
кўзларингизга эгалик қилур?! Ким ўликдан тирикни чиқарур
ва тирикдан ўликни
чиқарур ҳамда ким барча ишларни тадбир қилиб турур?!
»

Улар а
л-
баттаDZ
«
Аллоҳ
»
ǰ дейдиларǯ Басǰ сиз айтингDZ
«
Ахир
(Ўша Зотдан)

қўрқмайсизларми?!
»«

(ЮнусDZ 31)ǯ

Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


8

Биринчи қоида шукиǰ рубубият тавҳиди бирор кишини
И
сломга дохил қилолмайдиǯ Р
у-
бубият тавҳидиǰ у талаб

қилинган эмасǯ Арабларнинг Аллоҳ жалла ва
аъла

Яратувчиǰ ёлғиз Ўзи
ризқ берувчиǰ ёлғиз Ўзи тирилтирибǰ ўлдирувчиǰ У ҳимояга олади ва Ўзи ҳимояга олинмайдиǰ
иш
-
(бошқарув)нинг бари Унинг Қўлидаǰ ёмғирни ёғдирадиганǰ (сўритокларга) кўтариладиган
ва кўтарилма
йдиган боғларни

яратган Зотдир деб билишлариǰ
шуларнинг барини бўйинсу
н-
дирибǰ яратган Зот Аллоҳ жалла ва
аъла
дир деб иқрор бўлишлари уларга фойда ке
л
тирмадиǯ
Аллоҳ жалла ва
аъла

уларни ушбу ишлари сабаб аҳли
И
слом деб айтмадиǯ Аллоҳ таоло айт
а-
дикиDZ































































«
Уларнинг кўплари Аллоҳга фақат мушрик бўлган ҳолларидагина иймон келтирад
и-
лар
»

(Юсуф
:
106)ǯ Яъниǰ рубубиятда якка эканига иймон келтирсалар
-
даǰ ибодатни (ёлғиз Ўз
и-
га қилмай) ширк келтирадилар
(Ибн Ж
арир Тобарий тафсири (16/286) Қоҳирадаги “Ибн Та
й-
мийя” мактабасиǰ иккинчи босмаǰ Маҳмуд Шокир (роҳимаҳуллоҳ) таҳқиқ остидаǯ Ибн Абу Ҳ
а-
тим (7/2207
-
2208) ва бошқа манбаларга қаранг)ǯ

Араб кофирларининг ҳолатига бир қаранг! Улар Аллоҳ жалла ва
аъла

айтганиде
к рубубия
т-
нинг кўп
лаб маъноларини тан олардиларDZ























































































































































































































































«
(Эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам)
ǰ айтингDZ
«
Ким сизларга осмон ва заминдан
ризқ берур ёки ким қулоқ
-
кўзларингизга эгалик қилур?! Ким ўликдан тирикни чиқарур
ва тирикдан ўликни чиқарур ҳамда ким барча ишла
рни тадбир қилиб турур?!
»

Улар а
л-
баттаDZ
«
Аллоҳ
»
ǰ дейдиларǯ Басǰ сиз айтингDZ
«
Ахир
(Ўша Зотдан)

қўрқмайсизларми?!
»«

(ЮнусDZ 31)ǯ
«
Улар албаттаDZ
«
Аллоҳ
»
ǰ дейдилар
»
ǰ яъниǰ ушбу ишларни қилган Зот


ягона А
л-
лоҳдирǯ
«
Ахир

(Ўша Зотдан)
қўрқмайсизларми?!
»
ǰ яъниǰ У
нинг рубубиятда якка эканини тан
оласизлар
-
уǰ ёлғиз Ўзига ибодат қилмайǰ Унга ширк келтиришни ташламай Ундан қўрқма
й-
сизларми?! Шундай қилиб ўзлари тан олган нарса
-
(рубубият тавҳиди) билан ўзлари инкор
қилган нарса
-
(улуҳият тавҳиди)га ҳужжатни қоим қилдиǯ

Ушбу мушрикларга қарши ҳужжат қоим қилишдаги Қуръон услубидирǯ Рубубият тавҳид
и-
га ҳужжат қоим қилинмоғиǰ ибодат тавҳидидаги ҳужжатлардандирǯ Чунки ёлғиз Ўзи Яр
а-
тувчиǰ ризқ берувчиǰ … ǰ Зотгина ибодатга лойиқдирǯ

Шунинг учун Аллоҳ таоло мушрикларнинг (қилм
ишларини) инкор қилган ҳолатда шундай
дедиDZ































































«
Ҳеч нарсани ярата олмайдиганǰ балки ўзи яратилувчи бўлган нарсаларни

(Аллоҳга)
шерик қиладиларми?!
»

(Аъроф
:
191)ǯ Ва яна шундай дедиDZ










































































































«
(Эй Муҳаммад

соллаллоҳу алайҳи ва салламǰ
)
айтингDZ
«
Аллоҳга ҳамду
-
сано бўлсин ва
Унинг Ўзи

(пайғамбарлик учун)
танлаган бандаларига дуою
-
салом бўлсин
»
ǯ Аллоҳ яхш
и-
роқми ёки улар

(Макка мушриклари Аллоҳга)
шерик қилаётган бутларими?!
»

(Намл
:
59).
Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


9

Аллоҳ таоло мушриклар (топинаётган) олиҳаларни ожизǰ бирор нарсага қодир эмасǰ ярата
олмайди ва анавилар юзланишлари учун (ҳақли бўлган) сифатларга эга эмас дея васф қилдиǯ









































































































«
Агар чивин улардан бирон нарсани тортиб олсаǰ уни

(ўша чивиндан ҳам)
қутқариб
ола билмасларǯ

(Демак ўша бутлардан ҳожатини
)
раво қилишни сўрагувчи


ушрик)
ҳамǰ
сўралгувчи
(бутлар)
ҳам ночор
-
нотавондир
»

(Ҳаж
:
73)ǯ Ушбу (мушриклар) ибодат қилиб
юзланаётган (олиҳаларининг) мисоли эдиǯ Мушрикларнинг рубубият (тавҳиди)га иқрор
бўлишлариǰ ула
р
ни
И
сломга олиб киролмадиǯ

Б
у
н
дан оладиган хулосамизǰ улардан кей
ин келганларнинг ҳам рубубиятни тан олишлариǰ
улар мўминлар экан
-
да деганини англатмас эканǯ Агар бир одам келибDZ Аллоҳ таоло Робǰ Яр
а-
тувчиǰ У менинг Роббимǰ ризқ берибǰ тирилтирадиган ва ўлдирадиган Зот Аллоҳ эканига и
й-
мон келтираманǰ десаǰ ушбу киши шаръ
ий иймон доирасидаги мўмин ҳисобланмайдиǯ Яъниǰ
то тавҳидни адо этмагунча мусулмон ҳисобланмайдиǯ

Шу сабабли
«
Илоҳ
»

-

ихтиро
-
(яратиш)га қоди
р

Зотǰ дея таъриф бериш билан мутакалли
м-
лар қўпол хатога йўл қўйдиǯ УларDZ Илоҳ


ихтиро
-
(йўқдан бор қилиш)га қодир З
отдир дейд
и-
ларǯ

«
Ла илаҳа иллаллоҳ
»
нинг маъносиǰ уларнинг наздида рубубият маъносинигина ифод
а-
лайдиǯ Бу эса
И
слом динига нисбатан энг катта хато
-
(жиноят)дирǯ Мутакаллимлар томонидан
дингаǰ (
И
слом) миллатига нисбатан (содир бўлган) хато
-
(жиноят)киǰ улар (па
йғамбарлар б
и-
лан қавмлари ўртасидаги) келишмовчилик рубубиятда эди деган фикрни илгари суришдиǯ
Киши нарсаларни йўқдан бор қилибǰ яратган Зот


Аллоҳдирǰ дея аниқ ишончга эга бўлсаǰ басǰ
у уларнинг (мутакаллимларнинг) наздида мўмин
-
мусулмондирǯ Бу эса улуҳ
ият маъносидан
ўзга бир маънодирǯ Чунки
«
Ла илаҳа иллаллоҳ
»
нинг маъносиDZ Аллоҳ жалла ва
аъла
дан ўзга ҳақ
маъбуд йўқдирǯ Демак у (тавҳид калимаси
)
нинг маъноси рубубият эмасǰ балки
убудийят
маъносини ифодалаяптиǯ

Демакǰ кофир ва мушрикларнинг ҳолатларидан ке
либ чиқиб (битилган) ушбу муҳимǰ
яқиний (бирор шак
-
шубҳа ораламаган) қоидадан шайх (роҳимаҳуллоҳ) ирода қилган маъно
шукиǰ улар рубубият тавҳидини тан олардилар ва бунинг уларга бирор фойдаси бўлмадиǰ бу
уларни
И
сломга олиб кирмади
,

ҳамда улар учун бирор ҳ
ақ
-
(насиба) улашмадиǯ Чунки улар
Аллоҳ жалла ва
аъла
га бошқа олиҳаларни шерик қилардиларǯ Ботил олиҳаларга сиғинард
и-
ларǯ Шундай деб айтардиларDZ









































































«
(Шунча)
худоларни битта худо қилиб ол
ибдими?! Ҳақиқатан бу жуда қизиқ нарса!
»

(Сод
:
5).

Ҳозирги замонǰ боринг ана шайхнинг замонлари ва ундан олдинги
-
ю кейинги замонларга
назар ташлар эканмизǰ рубубиятга тўла инонадиганǰ бироқ ибодатда ширк келтирадиган
кимсаларга гувоҳ бўламизǯ Аввалгиларнин
г ҳолати каби бу уларга асло манфаат келтирмайдиǯ
Чунки қоида шукиDZ араб мушрикла
ри рубубиятга тўла инонардиларǯ

Бугун эса баъзиларда заифлик кузатилибDZ инша
а
ллоҳǰ дейдиган ёки Аллоҳ жалла ва
аъла
ни
зикр қилганини ёки Аллоҳ Роббимдирǰ У менинг Эгам ё шунга

ўхшаш сўзларни айтаётган к
и-
шини эшитсаǰ уни мусулмон деб ўйлабǰ бу борада ундан қаноат ҳосил қиладиǯ Аслини олад
и-
ган бўлсакǰ бу борада (пайғамбарлар билан қавмлари ўртасида) бирор келишмовчилик юз
бермагандиǯ Демакǰ У Зотга ибодат қилишда муваҳҳид бўлишли
к лозиму лобуддирǯ Яъниǰ А
л-
Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


10

лоҳга пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам жорий қилган йўл билангина ибодат қилибǰ
ширк ва унинг аҳлидан батамом пок
-
безор эканини эълон қиладиǯ

Иккинчи қоидаDZ

Улар (кофирлар) айтардиларкиDZ биз уларга (бут ва санамларга) фақатг
ина
(Аллоҳга бироз бўлса ҳам) қурбат (ҳосил қилармикинмиз) ва (Аллоҳни ҳузурида бизни) шаф
о-
ат (қилармикинлар)ǰ деб дуо қилибǰ юзланамизǯ (Кофирларнинг бут ва санамларга Аллоҳга)
қурбат (ҳосил қилиш учун ибодат қилишганига) далилǰ Аллоҳ таолонинг ушбу қовли
дирDZ




































































































































































































































«
У Зотдан ўзга
«
дўстл
ар
»
ни

(
«
худо
»
)
қилиб олган кимсаларDZ
«
Биз

(ўша
«
худо
»
ларимизга)
фақат улар бизни Аллоҳга яқин қилишлари учунгина ибодат қилурмиз
»
,

(дерлар)
ǯ Шак
-
шубҳа йўқкиǰ Аллоҳ
(қиёмат кунида)
улар ихтилоф қилаётган нарсалар хусусида ула
р-
нинг ўртасида ҳукм қилурǯ Шак
-
ш
убҳа йўқкиǰ Аллоҳ ёлғончи ва кўрнамак кимсаларни
ҳидоят қилмас
»


у
марDZ 3)ǯ

(Кофирлар бут ва санамларгаǰ улар бизни Аллоҳнинг ҳузурида) шафоат (қиладиларǰ деб
ибодат қилишганига) далил Аллоҳ таолонинг ушбу қовлидирDZ


























































































































«
Улар Аллоҳни қўйибǰ ўзларига зиён ҳамǰ фойда ҳам етказа олмайдиган нарсаларга
ибодат қиладилар ваDZ
«
Ана шу

(бизлар сиғинаётган)
нарсалар Аллоҳ ҳузурида бизларнинг
қўлловч
и
ларимиз бўлади
»
ǰ дейдилар
»

(ЮнусDZ 18)ǯ

Шафоат икки турлидирDZ салбий
-
номақбул ва иж
о
бий
-
мақбулǯ

Салбий
-
номақбул шафоатǰ фақатгина Аллоҳ қодир бўладиган ишлар борасида Аллоҳдан
ўзгасидан сўраладиган шафоатдирǯ Далилǰ Аллоҳ таолонинг ушбу қовлиDZ

























































































































































































«
Эй мўминларǰ на олди
-
сотдиǰ на ошна
-
оғайнигарчилик ва на шафоат
-
қўллов бў
л-
майдиг
ан кун келишидан илг
а
ри сизларга ризқ қилиб берган нарсаларимиздан инфоқ
-
эҳсон қилинглар! Кофир бўлган кимсала
р
гина зулм қилгувчилардир
»

(БақараDZ 254)ǯ

Ижобий
-
мақбул шафоат эса Аллоҳдан сўраладиган шафоатдирǯ Шафоат қилувчи шафоат
(неъмати) ила иззат
-
икром

қилингандир (мукаррамдир)ǯ Шафоат қилинадиган киши эса А
л-
лоҳ таоло (шафоат қилинишига) изн бергач сўзи ва амалидан рози бўлган кишидирǯ Аллоҳ т
а-
оло шундай дедиDZ




























































«
Унинг ҳузурида ҳеч ким

(бировни)

Унинг изнисиз шафоат қилолмайди
»

(БақараDZ 255)ǯ

Ушбу иккинчи қоида ибодат борасидаги мушрикларнинг ҳолати ҳақида бўлибǰ улар А
л-
лоҳдан Ўзга олиҳаларга ҳам сиғинардиларǯ

Улар ушбу ибодат билан нимани қасд қилардилар?
Бу
лар мустақил олиҳа деб айтармид
и-
лар ё
ки бул
ар фақат воситадирǰ дермидилар?

Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


11

Ушбу қоида шуни ифода этадикиǰ улар Аллоҳ жалла ва
аъла
дан ўзгасига фақат воситаǰ қу
р-
бат ва шафоат жиҳатидан ибодат қилардиларǯ ЯъниDZ ушбу ботил олиҳалари уларни Аллоҳга
яқинлаштирадиǰ ҳожат
-
(сўровлари)ни Аллоҳга кўтар
ади
-
(етказади) ёки уларни Аллоҳни ҳуз
у-
рида шафоат қиладиǰ деб айтардиларǯ

Яъниǰ араб мушриклари (ўз ҳожатларини) ушбу олиҳаларни ўзидан мустақил сўрамасд
и-
ларǰ балки бир воситаǰ қурбат ва (Аллоҳга) яқинлик (ҳосил қилиш) жиҳатидан сўрардиларǯ

Иккинчи жиҳати

эса муаллиф роҳимаҳуллоҳ ёдга олганларидек шафоат жиҳати эдиǯ Сўнг
шундай дедиларDZ
(Кофирларнинг бут ва санамларга Аллоҳга) қурбат (ҳосил қилиш учун иб
о-
дат қилишганига) далилǰ Аллоҳ таолонинг ушбу қовли
дирDZ



































































































































































































































«
У Зотдан ўзга
«
дўстлар
»
ни

(
«
худо
»
)
қилиб олган кимсаларDZ
«
Биз

(ўша
«
худо
»
л
аримизга)
фақат улар бизни Аллоҳга яқин қилишлари учунгина ибодат қилурмиз
»
,

(дерлар)
ǯ Шак
-
шубҳа йўқкиǰ Аллоҳ
(қиёмат кунида)
улар ихтилоф қилаётган нарсалар хусусида ула
р-
нинг ўртасида ҳукм қилурǯ Шак
-
шубҳа йўқкиǰ Аллоҳ ёлғончи ва кўрнамак кимсаларни
ҳидоя
т қилмас
»


у
марDZ 3)ǯ

Яъниǰ уларга ибодат қилишими
з
нингǰ бизни (Аллоҳга) яқинлаштиришларидан ўзга с
абаби
йўқǯ Улар Аллоҳ жалла ва
а
ъ
лага яқин бўлмоқ истакларини очиқ чеклов услубида баён қилд
и-
ларǯ Демакǰ улар ҳам Аллоҳ жалла ва
аъла
нинг ҳузуридаги нарса
-

жру савобни) хоҳлаганд
и-
ларǯ

Ушбу ботил олиҳаларга юзланганлари маҳал Аллоҳнинг ҳузуридаги нарса
-
(ажр)ни истага
н-
дилар ва улардан (ботил олиҳалардан) тўғридан тўғри (ҳожатларини ўтаб беришни) сўрама
с-
диларǯ Балки ана шу (ботил олиҳалар воситасида) Аллоҳ жалла

ва
аъла
га бироз бўлсада яқи
н-
лик ва қурбат ҳосил қилишни хоҳлардиларǯ Шунинг учун Аллоҳ таоло айтдикиDZ
«
У Зотдан ў
з-
га
«
дўстлар
»
ни
(
«
худо
»
)
қилиб олган кимсаларDZ
«
Биз

(ўша
«
худо
»
ларимизга)
фақат улар
бизни Аллоҳга яқин қилишлари учунгина ибодат қилурмиз
»
,

(
дерлар)
»

(Зумар
:
3).

Демак
иб
о
датлари билан (Аллоҳга) қурбат ҳосил қилишни хоҳлардиларǯ

(Кофирлар бут ва санамларгаǰ улар бизни Аллоҳнинг ҳузурида) шафоат (қиладиларǰ деб
ибодат қилишганига) далил Аллоҳ таолонинг ушбу қовлидирDZ


























































































































«
Улар Аллоҳни қўйибǰ ўзларига зиён ҳамǰ фойда ҳам етказа олмайдиган нарсаларга
ибодат қиладилар ваDZ
«
Ана шу

(бизлар сиғинаётган)
нарсалар Аллоҳ ҳузурида бизларн
инг
қўлловч
и
ларимиз бўлади
»
ǰ дейдилар
»

(ЮнусDZ 18)ǯ

Шафоат


(ушбу ботил олиҳалар) Аллоҳ жалла ва
аъла
дан уларнинг истак
-
ҳожатларини т
а-
лаб қилишларидир (деб билардилар)ǯ Чунки шафоатнинг маъносиDZ талабгор ўз талабини
(орадаги) талаб қилувчига топширади
-
даǰ

у
шбу (орадаги восита) талабни бошқарув Унинг
Қўлида бўлган Зотга кўтаришлигидирǯ Ана шу шафоатнинг маъносидирDZ
«Ана шу

(бизлар
сиғинаётган)
нарсалар Аллоҳ ҳузурида бизларнинг қўлловч
и
ларимиз бўладиǰ дейдилар»
.

ЯъниDZ биз учун истакларимизни сўраб беришадиǯ

Аллоҳ жалла ва
аъла

уларнинг шафоатлар
и-
ни рад этмайдиǯ Чунки улар Унга яқи
н зотлардирǯ

Олам узра барча гуруҳ ва тоифалардаги ширкнинг асли икки жиҳатнинг биридадирDZ

Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


12

Биринчи жиҳати


юлдузларнинг руҳиятига эътиқод қўйиш билан юз берган ширкǯ Худди
Иброҳим
алайҳиссаломнинг қавмида юз берганидекǯ Иброҳим алайҳиссалом юлдузлар руҳ
и-
яти тимсолида гавдаланган санамларга ибодат қиладиган қавмга юборилгандиларǯ Улар хос
б
ир юлдузлар борасидаǰ улар коин
отда ўз таъсирига эга дея эътиқод қилардиларǯ Бут ва с
а-
намларга
сиғинардиларǯ Чунки ушбу юлдузларнинг руҳлари (сиғинишаётган бут ва санамл
а-
рида) акс этади (деб эътиқод қилардилар)ǯ Шайтонлар ушбу бут ва санамларда акс этибǰ ула
р-
га хитоб қилардиǯ Гоҳида эса истаклари рўёбга чиқардиǯ Иш ана шу алфозда ширк қилишл
а-
ригача
бордиǯ Ушбу ширкка зиёда ўлароқ (истакларимизни) бажараётган
,

ҳамда бизга хитоб
қилаётган юлдузлар ва уларнинг руҳиятидирǰ дея эътиқод қилдиларǯ Аллоҳ жалла ва
аъла

шундай дедиDZ

































































































































































































































«
Шундай қилиб Иброҳимга

(ўзи учун ҳужжат қилиб олиши)
ва аниқ ишонувчилардан
бўлиб қолиши учун осмонлар
ва ер мамлакатларини кўрсатурмизǯ Басǰ қачонки уни тун
ўраб олган
и
да юлдузни кўрибDZ
«
Мана шу Парвардигорим
»
ǰ деди
»

(Анъом
:
75
-
76).

Уламолар (Иброҳим алайҳиссалом ушбу қовлни айтган вақтларида уларнинг ҳолатига)
назар ташлаган ҳолда айтганмидилар ёки баҳс
-
мунозара йўлига кўра айтганмидиларǰ дея
ихтилофлашдиларǯ Саҳиҳ қовл шукиǰ Иброҳим алайҳиссалом
«
Мана шу Парвардигорим
»
,
деб айтганларида назар ташловчи эмасǰ балки мунозара йўлига кўра айтгандиларǯ
1

Ширкнинг иккинчи тури
-
(жиҳати) эса Нуҳ алайҳиссалом қавми
нинг ширкидирǯ Бу эса с
о-
лиҳ зотларнинг руҳига эътиқод қўйиш жиҳатидан рўй берган ширкдирǯ Аллоҳ таоло шундай
дедиDZ













































































































«
Ва

(ўзларига эргашган тубан
-
па
сткаш кимсаларга)
:
«
Сизлар ҳаргиз ўз худоларингизни
тарк қилманглар!
»

Вадни ҳамǰ Сувоъни ҳамǰ Яғусни ҳамǰ Яъуқни ва Насрни ҳам ҳаргиз
тарк қи
л
манглар!
»

дедилар
»

(Нуҳ
:
23)ǯ Бухорийнинг ўз саҳиҳ тўпламларида (4920) Атоданǰ у
киши эса Ибн Аббос розияллоҳу анҳ
умодан ривоят қилдиларDZ
«Б
улар Нуҳ қавмида ўтган
с
олиҳ
к
и
шиларнинг исмларидирǯ Ушбу кишилар борасида ширк юз бердиǯ Чунки улар солиҳ зотлар эди
»
.




1

Ибн Касир ўз тафсирларида (6/97) «Муассаса Қуртуба» биринчи босмаǰ улар айтган сўзни зикр қилгачǰ (И
б-
роҳим алайҳиссалом) ушбу қовлни болалигида айтгандиǰ дедиларǯ Иб
н Жарир эса ўз та
ф
сирларида қуйидагича
нақл қилдиларDZ ҳақ шукиǰ Иброҳим алайҳиссалом ушбу мақомда ўз қавми билан мунозара олиб борибǰ уларнинг
ҳайкал ва бутларга қилган ибодатлари ботил эканини баён қилиб бераётгандиǯ Замахшарий ҳам Кашшоф ((2/366)
«
Мактаб
а Убайкан
»

биринчи босмаǰ 1418 ҳижрий йил)да ушбу қовлни илгари сурдиDZ
«Мана шу Парвардиг
о-
рим»
ǰ ушбу қовл хусуматлаш
а
ятган рақибининг сўзи пуч эканини исботлаб беришини билган ҳолдаǰ унга нисб
а-
тан инсоф билан ёндашган кишининг қовлидирǯ Ўз йўлига кўр
-
кўрон
а эргашмаётган киши бўлибǰ унинг (рақиб
и-
нинг) қовлини тилга оладиǯ Чунки бу унинг ҳақни қабул қил
и
шига ундовчироқ ва шовқин
-
сурон кўтарилишидан
йироқ бўлган услубдирǯ Сўнг унинг (рақибининг) сўзини тилга олгачǰ ҳужумга ўтибǰ ҳужжат ила унинг ботил эк
а-
нини
кўрсатиб берадиǯ Абу Ҳайён Андалусий
«
Баҳрул Муҳит
»

(4/172)да қуйидагича нақл қилдиDZ
У
ндан (Иброҳим
алайҳи
с
саломдан) содир бўлган ушбу қовл ҳужжатни зоҳир қилиш учун арқонни узун ташлаш ва унга эришиш
нуқтаи назаридан бўлгандиǯ Худди санамларни синдиришда
ушбу қовлдан фойдалангани кабиDZ
«Сўнг у юлду
з-
ларга тикилиб турибDZ «Албатта мен
(вабо)

касалига йўлиқувчидирман»ǰ деди»

(Соффат
:
88
-
89)ǯ Юлдузларга
назар ташлаш билан уларга ғолиб келдиǯ Ва унингDZ
«Албатта мен

(вабо)
касалига йўлиқувчидирман»
ǰ қовли
уларга
(юлдузларга) тикилишидан содир бўлганми (ёки бошқа нарсаданми) дея уларни ўйлашга мажбур қилдиǯ

Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


13

Араблар ширкни солиҳ зотлар дея отамерос қилиб олибǰ турли бут ва санамларга сиғинд
и-
ларǯ

Лотга сиғиндиларǯ Лот

бир ердаги қабр бўлибǰ ушбу қабрга эътиқодларига кўра унинг (Ло
т-
нинг) руҳи келармишǯ Унинг сиймосини гавдалаймиз дея бир бут ясабǰ ўшанга сиғина к
е-
тишдиǯ Аслида эса шайтонлар уларни (ўзларининг ғаразли мақсадларида) суистеъмол қила
р-
диǯ

Шунингдекǰ Уззо бир

дарахтǰ Манот эса харсанг тош эдиǯ Ушбу дарахт олдида ибодат билан
машғул бир солиҳ киши бўлардиǯ Манотнинг олдида ҳам ибодат билан машғул бир солиҳ зот
бўлганǯ

Солиҳ зотлар ва уларнинг руҳларига эътиқод қўйибǰ уларни авлиёлар дея ушбу зотлар А
л-
лоҳ жалла

ва
аъла
га уларнинг истак
-
хоҳишларини олиб чиқади деб билардиларǯ

Арабларнинг ҳолати борасида мулоҳаза юритар экансизǰ ширк араблар томонидан содир
бўлганига гувоҳ бўласизǯ Шайх роҳимаҳуллоҳ ҳам ушбу иккинчи қоидада ана шу (масала)ни
қайд этиб ўтмоқчиларк
иǰ ширк солиҳ
з
отлар борасида ёки қурбат ва шафоат талабида олиҳ
а-
лар борасида араблар томонидан содир бўлганǯ Ушбу олиҳалар рубубият ёки улуҳият маън
о-
ларидан бирига эга экани жиҳатидан эмасǯ Асло ундай эмасǯ Сабаб бўлиши жиҳатидан ушбу
санамларни олиҳа деб

билардиларǯ Уларга бир восита дея ибодат қилинардиǰ алоҳида олиҳа
деб эмасǯ Шунинг учун Аллоҳ жалла ва
аъла

айтадикиDZ









































































«
(Шунча)
худоларни битта худо қилиб олибдими?! Ҳақиқатан бу жуд
а қизиқ нарса!
»

(СодDZ 5)ǯ

Улар ушбу олиҳаларни қурбат ва шафоат жиҳатидан воситалар дея эътиқод қилард
и-
ларǯ

Китобу Суннат ҳужжатларида шафоат икки турлидирǯ Салбий
-
номақбул ва ижобий
-
мақбулDZ

Салбий
-
номақбулDZ имом роҳимаҳуллоҳ ёдга олганларидекǰ у Аллоҳ жал
ла ва
аъла
гина қ
о-
дир бўладиган ишлардаги шафоатǯ Гуноҳни мағфират қилишликка эга бўлмаган кишидан
шафоат
-
оқлов сўраш кабиǯ

Шафоат дуо талаб қилиш маъносидадирǯ Шафоат қилдиǰ яъниǰ талаб қилдиǯ Шафоат


т
а-
лабдирǯ Талаб қилинган ё тирик ёки ўлик бўладиǯ Ҳаёт
и дунёда ёки қиёмат майдонида тирикǰ
(олдингизда) ҳозир бўлган тирикдан шафоат сўраш жоизлиги ҳақида далиллар мавжуддирǯ Бу
борада кўплаб ҳужжатлар келганǯ

Ўлик эса на амал ва на талаб диёридадирǯ Ҳамда Аллоҳ жалла ва
аъла
нинг ҳузурида ҳам т
а-
лаб қилинган и
стакни бажо қиладиган ўрни йўқǯ

Демакǰ шафоат Аллоҳ жалла ва
аъла
дан
сўраладиǯ

Салбий
-
номақбул шафоатни Аллоҳ жалла ва
аъла

Ўзининг Китобида рад этгандирDZ

























































«
Золим кофир кимсалар учун

(у Кунда)
на бир

дўст ва на итоат қилинадиган

(яъни ш
а-
фоати қабул қилинадиган)
оқловчи бўлмас
»

(Ғофир
:
18)ǯ Ва шундай дедиDZ






















































































































































Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


14

«
Ва на оқлов бўлмайдиган
кун

келишидан илгари ҳаёти дунёда сизларга ризқ қилиб
берган нарсаларимиздан инфоқ
-
эҳсон қилинглар! Кофир бўлган кимсаларгина зулм
қилг
у
вчилардир
»

(Бақара
:
254)ǯ Ва яна айтдикиDZ




























































































































«
(Эй Муҳаммад

соллаллоҳу алайҳи ва саллам
)
ǰ бу
(Қуръон)
билан ўзлари учун Аллоҳдан
ўзга на бир дўст ва на бир оқловчи бўлмаган ҳолда Парвардигорлари даргоҳида тўпл
а-
нишдан қўрқадиг
ан зотларни қўрқитинг!
»

(Анъом
:
51)ǯ Шафоат инкор қилинган яна бундан
бошқа оятлар

бор
ǯ Ушбу салбий
-
номақбул шафоат Аллоҳнинг Изни ва Розилигисиз бўладиган
шафоатдирǯ Бу эса шафоат қилиш имкониятига эга бўлмаган кишидан талаб қилиш билан
бўладиǯ (Мисол учу
н) даражаси қанчалар олий бўлмасинǰ ўликдан талаб қилиш кабиǯ Ахир у
шафоат талаб қилишга эга эмас
-
куǯ

Шу сабабли шафоат Аллоҳ жалла ва
аъла
дан талаб қилинадиǯ Ана шу фойдали шафоатдирǯ

«
Ижобий
-
мақбул шафоат
»
ǯ Шайх роҳимаҳуллоҳ ҳақиқий шафоат маъносини баё
н қилиш ва
ботил шафоатга боғланиб қолганларга раддия беришга киришяптиларǯ Шафоатнинг ушбу т
у-
ри тавҳид китоби ва аҳли суннанинг шафоат ҳақидаги китобларида муфассал ёритилганǯ

Хулоса шукиDZ ижобий
-
мақбул шафоат шаръий шартлар тўла топилганидирǯ Ушбу шар
т-
ла
рнинг энг каттаси Изн ва Розиликдирǯ Шафоат қилувчи шафоат қилиши учун изн ҳамда
шафоат қилувчи ва шафоат қилинмишдан Розиликǯ Аллоҳ жалла ва
аъла

шундай дедиDZ











































































































































«
Осмонларда қанчадан
-
қанча фаришталар бўлибǰ ўшаларнинг шафоатлари ҳам б
и-
рон фо
й
да бермасǰ магар Аллоҳ Ўзи хоҳлаган рози бўлган кишилар учун

(шафоатга
)

изн
берганидан кейингина

(у шафоатнинг фойдаси тегур)
»

(Наж
м
:
26).

Субҳанаҳу айтдикиDZ




























































«
Унинг ҳузурида ҳеч ким

(бировни)
Унинг изнисиз
шафоат

қила
олмайди
»

(Бақара
:
255).

Жалла ва
аъла

шундай дедиDZ













































«
Улар

(қи
ёмат қойим бўлган кунда)
фақат

(Аллоҳ)
рози бўлган кишиларнигина шафоат
қилурлар


оқлай олурлар
»

(Анбиё
:
28).

Ва яна айтдикиDZ















































































































«
(Мушриклар Алло
ҳни)
қўйиб дуо илтижо қилаётган бутлари

(Қиёмат кунида бирон
кишини)
шафоат қилишга эга бўла олмасǰ магар ўзлари билган ҳолларида Ҳақ гувоҳлик
берган

(яъниǰ
«
Ҳеч қандай ҳақ илоҳ йўқǰ магар ёлғиз Аллоҳгина бор эканлигига гувохлик б
е-
раман
»

деган)
кишиларгина

(Аллоҳнинг изни иродаси билан шафоат қилишга қодир бўлу
р-
лар)
»

(Зухруф
:
86).

Демакǰ ижобий
-
мақбул шафоат фойдалиси эканǯ Бироқ изн ва розилик бўлмиш икки шарт
билангина манфаатли бўладиDZ шафоат қилувчидан рози бўлиш ва у билган ҳолида ҳақ г
у-
Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


15

воҳлик берганл
ардан бўлиши
,

ҳамда шафоат қилинмиш тавҳид аҳлидан бўлиши ила ундан
рози бўлишǯ

Саҳиҳ ҳадисда келишича Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу
П
айғамбар соллаллоҳу алайҳи ва
салламга савол йўллаб шундай дедиларDZ
«
Эй Росулуллоҳǰ шафоатингизга ҳақли одам ким?
»
ǰ ёки
«
Қиё
мат куни одамларнинг шафоатингиз сабабли бахтлилари ким?
»
ǯ У киши соллаллоҳу алайҳи
ва саллам шундай дедиларDZ
«
Дарҳақиқатǰ сендан олдин

(бу ҳақда)
мендан бирор киши сўрам
а-
ганини билдимǯ Буни эса ҳадисга ташна эканингдан деб англадимǯ Қиёмат куни менинг шаф
о-
атим ила бахтли бўладиганлар қалбидан ёки нафси

(жонидан)

холис бўлган ҳолдаDZ А
л
лоҳдан
ўзга ҳақ илоҳ йўқ

(Ла илаҳа иллаллоҳ)
ǰ деб айтган кишидир
»

(Бухорий

99).

Демакǰ шафоат фақатгина ихлос аҳли учундирǯ Қиёмат куни
П
айғамбар соллаллоҳу алайҳи
ва салламǰ
малоикаǰ солиҳ зотлар ва уламоларнинг шафоати фақат ва фақат мухлис зотлар
-
(тавҳид аҳли) учундирǯ Ихлос аҳли эса шафоатни фақатгина Аллоҳдан талаб қиладиларǯ Му
х-
лис
-
(муваҳҳид) шундай дейдиDZ Аллоҳимǰ Росулинг соллаллоҳу алайҳи ва салламǰ малоикаǰ
уламо ва с
олиҳлар
,

ҳамда Сен уларни ва улар Сени севадиган кишилар мени шафоат қил
и-
шларини насиб айла! Ва шунга ўхшаш лафзларǯ

Демакǰ шафоат Аллоҳ жалла ва
аъла
дан талаб этиладиǰ махлуқдан эмасǯ Нима учун? Чунки
шафоат талаб
-
сўровдирǯ АгарDZ сендан шафоатǰ яъни дуо
сўрайман ва ҳожатимни (Аллоҳга)
етказишингни сўрайман деб айтсаǰ шафоат талаб
-
сўров маъносини ифодалаган заҳоти у дуо
турларидан бирига айланадиǯ Натижада Аллоҳдан ўзгасидан талаб ва дуо қилиш катта ширкка
айланадиǯ

Ушбу муносабат билан айтамизкиDZ Ал
л
оҳгин
а қодир бўладиган ишлар борасида Ундан ўзг
а-
сидан шафоат сўрашǰ яъниǰ ўлик ва шунга ўхшашларданǰ ушбу иш катта ширкдирǯ Чунки у
дуодирǯ Дуони эса банда Аллоҳ жалла ва
аъла
га ихлос қилган ҳолда адо этмоғи вожиб бўладиǯ

Учинчи қоидаDZ

Пайғамбар соллаллоҳу ала
йҳи ва саллам турли нарсаларга ибодат қилад
и
ган
кимсалар рўбарўсига чиқдиларǯ Уларни ичида пайғамбар ва солиҳ кишиларгаǰ тошу дара
х-
тларгаǰ ҳамда қуёш ва ойга ибодат қиладиганлар бор эдиǯ Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва
саллам уларнинг орасини ажратиб ўтирм
айǰ (барчаларига) қарши жанг қилдиларǯ Далилǰ А
л-
лоҳ таолонинг ушбу қовлидирDZ










































































«То фитна тугабǰ

(бутун)
дин Аллоҳ учун бўлгунга қадар улар билан урушингиз!»
(БақараDZ 193)ǯ

Қуёш ва ойга

(ибодат қилишганига) далилǰ Аллоҳ таолонинг ушбу қовлидирDZ























































































































































































«Кеча ва ку
н
дузǰ қуёш ва ой Унинг

(танҳолиги ва қудратига далолат қиладиган)
оят
-
аломатларидандирǯ Агар сизлар

(Аллоҳга)
ибодат қилгувчи бўлсангларǰ қуёшга ҳамǰ ойга
ҳам сажда қилмангларǰ

(балки)
уларни
(нг барчасини)
яратган Зотга


Аллоҳга сажда
қилинглар!»

(Фуссила
тDZ 37)ǯ

Фаришталарга (ибодат қилишганига) далилǰ Аллоҳ таолонинг ушбу қовлидирDZ






















































































Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


16

«У

(пайғамбар)
сизларни фаришталар ва

(бошқа)
пайғамбарларни худо қилиб олиши
н-
гизга буюриш
и ҳам жоиз эмас»

(Оли ИмронDZ 80)ǯ

Пайғамбарларга (ибодат қилишганига) далилǰ Аллоҳ таолонинг ушбу қовлидирDZ













































































































































































































































































































































«Эслангǰ

(эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам)
ǰ АллоҳDZ «Эй Ийсо б
инни Марямǰ сен
одамларгаDZ «Аллоҳни қўйибǰ мени ва онамни худо қилиб олинглар»ǰ деб айтдингми?»ǰ
деганидаǰ
(Ийсо)
айтдиDZ «Эй пок Парвардигорǰ ҳаққим бўлмаган нарсани айтиш мен учун
д
у
руст эмас
-
куǯ Агар айтган бўлганимда Сен албатта билар эдингǯ Зотанǰ Сен
дилимдаги
бор нарсани билурсанǯ Аммо мен Сенинг Зотингдаги ҳеч нарсани билмасманǯ Фақат Сен
Ўзинг ғайб илмларининг Билгувчис
и
сан»»

(МоидаDZ 116)ǯ

Солиҳ кишиларга (ибодат қилишганига) далилǰ Аллоҳ таолонинг ушбу қовлидирDZ






























































































































































































«Улар

(илоҳ деб)
илтижо қиладиган ўша кимсаларнинг ўзлари ҳам Парвардигорга қай
би
р
лари яқинроқ бўли
ш учун йўл изларларǯ У Зотнинг раҳмат
-
марҳаматидан умидвор
бўлурларǰ а
з
обидан қўрқурлар»

(ал
-
ИсроDZ 57)ǯ

Тош ва дарахтларга (ибодат қилишганига) далилǰ Аллоҳ таолонинг ушбу қовлидирDZ



















































































«
(Эй мушрикларǰ ўзларингизча сиғинаётган санамларингиз)


«Лот»ǰ «Уззо»ǰ ва яна учи
н-
чилари бўлмиш тубан «Манот» ҳақида ҳеч ўйлаб кўрдингларми?!»

(НажмDZ 19
-
20).

Абу Воқид ал
-
Лайсий розияллоҳу анҳу шундай дедиларDZ

«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва с
а
л-
лам билан Ҳунайнга (жой номи) чиқдикǯ Биз эндигина Исломга кирганлардан эдикǯ Мушриклар атр
о-
фида йиғилиб ўтирадиган ва унга қуролларини илиб қўядиган бир дарахт бўлибǰ у «Зоти Анвот»ǰ
дейилардиǯ Ўша дарахтнинг олдидан ўтиб айтдиккиDZ «Эй Росулуллоҳǰ бизга

ҳам уларни «Зоти А
н-
воти» бўлг
а
ни каби бир «Зоти Анвот» қилиб беринг…»»ǯ

Ушбу қоида муқаддима ва хотимани ўз ичига олганǯ

Муқаддимага тўхталадиган бўлсакǰ у Аллоҳ жалла ва
аъла

ибодатлари ва турли ботил
олиҳаларга сиғинишганликлари ҳақида хабар берганига б
иноан арабларнинг ҳолатини билиш
мавзусидадирDZ

Уларни орасида қуёш ва ойга сиғинадиганлари бор эдиǯ (Шайх роҳимаҳуллоҳ) далил сиф
а-
тида Аллоҳ таолонинг ушбу қовлини ёд этдиларDZ



















































































































«
Агар

сизлар

(
Аллоҳга
)
ибодат

қилгувчи

бўлсанглар
,
қуёшга

ҳам
,
ойга

ҳам

сажда

қи
л-
манглар
,

(
балки
)
уларни
(
нг

барчасини
)
яратган

Зотга



Аллоҳга

сажда

қилинглар


(
Фусс
и-
Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


17

лат
: 37).

Б
улар

арабларнинг

бир

тоифаси

бўлиб
,
улар

қуёш

ва

ойга

сиғинардилар
.
Араблардан
ў
з
га (халқлар) ҳам шундай эдиǯ

Уларни орасида яна дарахт ва тошга сиғинадиганлари бор эдиǯ (Аллоҳ таолонинг ушбу
қовлига биноанDZ


















































































«

й мушрикларǰ ўзларингизча сиғинаётган санамларингиз)


«Лот»ǰ «Уззо»ǰ ва яна учи
н-
чилари бўлмиш тубан «Манот» ҳақида ҳеч ўйлаб кўрдингларми?!»

(Нажм
:
19
-
20).

Уларни ичида малоикаларга ибодат қиладиганлари ҳам бор эдиǯ Аллоҳ жалла ва
аъла

ай
т-
ганидекDZ








































































































































































«
(Эслангǰ Аллоҳ)
уларнинг

(яъни мушрикларнинг)
барчаларини тўплабǰ сўнгра ф
а-
ришталарга
«
Ан
а у

(мушриклар)
сизларга ибодат қилгувчи бўлганмидилар?
»

дейилган
кундаǯ

(Фаришталар)
:
«
Пок Парвардигорǰ Сен Ўзинг бизларнинг дўстимиздирсанǰ улар
эмасǯ ǯǯǯ
»
ǰ дерлар
»

(Саба
:
40
-
41)ǯ Араб ва улардан бошқа (халқлар) ичида фаришталарни (А
л-
лоҳга) шерик қилад
и
г
анлари бор эдиǯ

Уларни
нг

ичида яна Ийсо алайҳиссалом каби пайғамбарларни (Аллоҳга) шерик қиладига
н-
лари бор эдиǯ Аллоҳ таоло у киши (Ийсо алайҳиссалом) ҳақларида шундай дедиDZ












































































































































































































































































































































«Э
слангǰ

(эй Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам)
ǰ АллоҳDZ «Эй Ийсо бинни Марямǰ сен
одамларгаDZ «Аллоҳни қўйибǰ мени ва онамни худо қилиб олинглар»ǰ деб айтдингми?»ǰ
деганидаǰ
(Ийсо)
айтдиDZ «Эй пок Парвардигорǰ ҳаққим бўлмаган нарсани айтиш мен учун
д
у
руст э
мас
-
куǯ Агар айтган бўлганимда Сен албатта билар эдингǯ Зотанǰ Сен дилимдаги
бор нарсани билурсанǯ Аммо мен Сенинг Зотингдаги ҳеч нарсани билмасманǯ Фақат Сен
Ўзинг ғайб илмларининг Билгувчисисан»»

(Моида
:
116).

Шундай қилиб Ийсо алайҳисс
а-
ломни (ибодатда А
л
лоҳга) шерик қилдиларǯ

Солиҳ кишиларни ҳам (Аллоҳга) шерик қилдиларǯ Аллоҳ жалла ва
аъла

шундай дедиDZ




























































































































«
Албатта Бизнинг томоним
издан гўзал

(манзилат
-
мартаба)
берилган зотлар
-

ана ўш
а-
лар

(жаҳаннамдан)
узоқ қилинурларǯ Улар унинг шарпасини ҳам эшитмаслар
»

(Анбиё
:
101
-
102)ǯ Ушбу оятнинг нозил бўлиш сабаби борасида нақл қилинишича Аллоҳ жалла ва
аъл
а-
нинг ушбуDZ
























































































Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


18

«
(Эй мушриклар)
ǰ сизлар ҳамǰ Аллоҳни қўйиб сиғинаётган бутларингиз ҳам жаҳаннам
ўтинларидирǯ Сизлар у
(жаҳаннамга)
тушгувчидирсизлар
»

(Анбиё
:
98)ǰ ояти нозил бўлганда
араблар бу билан шодлан
ибǰ шундай дейишган эканDZ яқин келажакда Ийсоǰ Узайр ва бошқа
(пайғамбар ва солиҳ зот)лар билан бирга бўларканмиз
-
даǯ Сўнг Аллоҳ жалла ва
аъл
а
нинг ушбу
қовли нозил бўлдиDZ




























































































































«Албатта Бизнинг томонимиздан гўзал

(манзилат
-
мартаба)
берилган зотлар
-

ана ўш
а-
лар

(жаҳаннамдан)
узоқ қилинурларǯ Улар унинг шарпасини ҳам эшитмаслар»

(Анбиё
:
101
-
102).

Пайғамбар ва солиҳ зотларга турли ибодатла
р ила юзланишардиǯ

Дарахт ва тошларга ҳам юзланишардиǯ


















































































«
(Эй мушрикларǰ ўзларингизча сиғинаётган санамларингиз)


«Лот»ǰ «Уззо»ǰ ва яна учи
н-
чилари бўлмиш тубан «Манот» ҳақи
да ҳеч ўйлаб кўрдингларми?!»

(Нажм
:
19
-
20).

Шайтон ва жинларга ҳам юзланишардиǯ








































































«
Йўқǰ улар жинларга ибодат
-
итоат қилар эдиларǯ Уларнинг кўплари

(жинларга)
иймон
келтиргувчидирлар
»

(Са
баъ
: 41).




































































































«
Албатта инсдан бўлган

(айрим)
кишилар жиндан бўлган кимсалардан паноҳ тил
а-
шибǰ уларга янада ҳаддан ошишни


муттаҳамликни зиёда қилур эд
и
лар
»


ин
:
6).

Б
улар Қуръонда ворид бўлган арабларнинг ибодат турлари бўлибǰ ушбу оятларда уларнинг
ҳолати очиқ
-
ойдин ёритилгандирǯ

Аллоҳ жалла ва
аъла

Ўзининг пайғамбарига ушбу гуруҳлар ўртасини ажратишга амр этибǰ
ҳеч шундай дедимиDZ кимда
-
ким дарахтǰ тошǰ санам
ǰ қуёш ва ойга ибодат қилсаǰ басǰ уларга
қарши жанг қилингларǯ Энди кимда
-
ким солиҳ зот ва пайғамбарларни шафоатчи қилибǰ улар
бизни Аллоҳга озгина бўлса
-
да яқинлаштирармикинлар дейдиганларга қарши эса жанг қи
л-
манглар?!

Орани бундай ажратишлик ҳеч бир ўрин
да ворид бўлмаганǯ Балки барчалари борасида бир
буйруқ бўлибǰ кофир ва мушриклар дея ҳукм қилинибǰ жанг қилиндиǯ Аллоҳ жалла ва
аъла

бирорталарини ажратиб ўтирмай ушбу тўдаларнинг барига қарши жанг қилишга амр этдиǯ













































































«
Барча мушриклар

(бу ҳукмга қарамай)
сизларга қарши жанг қилгани каби

(биринчи
бўлиб жанг бошласалар)
ǰ сизлар ҳам барчангиз уларга қарши жанг қилингиз!
»
(Тавба
:
36).
Бу барча мушриклар ҳақида умумий (буйруқдир)ǯ Ушбу қ
исм хотима эдиǰ юқорида ўтганлар
эса муқаддима бўлдиǯ

Иш шундай бўлар эканǰ демакǰ пайғамбарǰ тошǰ дарахтǰ жин ёки фариштага қилинган иб
о-
дат бир эканǯ

Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


19

Энди ҳозирги замонда бир киши орага ажратув олиб кирибǰ айтсакиDZ солиҳ зотлар авли
ё-
лардирǯ Улар Аллоҳнинг

ҳузурида ўз ўринларига эгаǯ Пайғамбарлар ўз мартаба ва обрўларига
эгаǯ Аллоҳ жалла ва
аъла
нинг ҳузурида ўз обрўларига эга эканларǰ демакǰ улардан шафоат т
а-
лаб қиламизǯ

Шунда биз айтамизкиDZ ушбу солиҳ зотларга ибодат қилибǰ уларга юзланган ва Ийсо ёки
Узай
р (алайҳимассалом) ёки солиҳ зотларга ибодат қилганлар ўртасида нима фарқ бор?
Б
у
лар
ўртасида қандай фарқ бор? Шак
-
шубҳасиз барчаларининг ҳукми бирдирǯ

Ушбу қоида анавилар ўртасида бирор фарқ йўқ эканини яқи
й
нан
-
аниқ ишонч билан айт
я-
птиǯ Чунки ишнинг бари
қалбда кечадиган ибодатдадирǯ Агар қалбда Аллоҳ жалла ва
аъла
га
тенгдош ёки шерик исбот қилиш қоим бўлсаǰ ушбу шерик қилинаётган солиҳ ёки фосиқǰ
пайғамбар ёки пайғамбар бўлмаганǰ тош ёки фаришта эканлиги баб
-
баробардирǯ Ишнинг б
а-
ри бирдирǯ Чунки қалб якка

Аллоҳга ибодат қилишлиги ва дини ёлғиз Аллоҳ учун бўлмоқл
и-
ги вожиб бўладиǯ




































«
(Эй инсонлар)
ǰ огоҳ бўлингизкимǰ холис дин ёлғиз Аллоҳникидир
(яъни ёлғиз Аллоҳг
и-
на чин ихлос билан ибодат қилинишга лойиқ зотдир)
»

(Зумар
:
3)
.















































«
АйтингDZ
«
Мен ёлғиз Аллоҳга У зот учун динимни холис қилган ҳолда ибодат қилу
р-
ман
»
»

(Зумар
:
14).

Ушбу убудийят
-
бандалик ибодат қилувчи томонидан содир бўладиǯ Бу борада кимга (А
л-
лоҳдан бошқасига) юзланаётг
ани аҳамиятсиздирǯ Агар якка
-
ю ягона Аллоҳга юзлансаǰ басǰ у
муваҳҳид
-
мухлисдирǯ Агар Ундан ўзгасига юзлансаǰ басǰ у мушрикдирǯ Ушбу Аллоҳдан ўзга
юзланаётгани ким ёки нима бўлишидан қатъий назарǯ Шунинг учун Аллоҳ жалла ва
аъла

ай
т-
дикиDZ






























































«
Албатта

(барча)
масжидлар Аллоҳникидирǯ Басǰ

(масжидларда)
Аллоҳ билан бирга яна
бирон кимсага дуо
-
илтижо қилманглар!
»

(Жин
:
18).

Ва Аллоҳ таолонинг ушбу қовлиDZ


















































































































































«
Ким ўзи учун ҳеч қандай ҳужжат бўлмаган ҳолда Аллоҳ билан бирга бошқа бирон
илоҳга илтижо қилсаǰ бас унинг ҳисоб
-
китоби Парвардигорининг ҳузурида бўлурǯ А
л-
батта кофир бўлган кимсалар нажот топмаслар
»

(Мўминун
:
117)ǯ Аллоҳ т
а
оло бу ўринда
айтяптикиDZ
«
Ким ўзи учун ҳеч қандай ҳужжат бўлмаган ҳолда Аллоҳ билан би
р
га бошқа
бирон илоҳга илтижо қилса
»
ǰ эътибор қаратингDZ
«
Ўзи учун ҳеч қандай ҳужжат бўлмаган
ҳолда
»
.

Аллоҳ жалла ва
аъла
дан ўзгасига ибодат қилган кимсанинг сифати ана шундайдирǯ
Ибодат қилаётган (олиҳаси) борасида унинг учун бирор ҳужжат йўқǯ Ушбу оятдан (Аллоҳдан
Ўзга) ибодат қилинаётган (олиҳаларга) ҳужжат бор эканлиги англашилмайдиǯ Балки Аллоҳдан
ўз
гасига ибодат ва дуо қилаётган ҳар бир кимсаǰ ушбу (олиҳаси) ибодат ва юзланмоқликка
ҳақли экани борасида б
и
рор ҳужжатга эга эмасǯ

Замонамизга назар ташлар эканмиз авлиёǰ қабрǰ қадамжо ва пайғамбарларга ибодат қилибǰ
(ўшаларга) топинаётганларниDZ саҳоба ва

ушбу зотлар (Аллоҳ ҳузурида) ўз ўрин
-
мартабаларига
Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


20

эгаǰ деб айтаётганларига (гувоҳ бўламиз)ǯ Ёки ҳар бир шаҳарда одамлар топинибǰ ширк келт
и-
ришадиган бир сағана
-
(мавзолей) бор эканига (кўзимиз тушади)ǯ УларDZ ушбу аввалги мушр
и-
кларнинг ибодати эмасǰ дейдил
арǯ Нима учун? Чунки бу солиҳ зотларга ибодат қилишдирǯ
Улар (аввалги мушриклар) эса бут ва тошларга ибодат қилардиларǰ дейдиларǯ Қандай қилиб
(ушбу тубан ҳолатга) тушишдиǯ Дарҳақиқатǰ Аллоҳ жалла ва
аъла

ушбу ибодат қилинадиган
(олиҳалар)ни васф қилибǰ ай
тдикиDZ









































































«
(Улар)
жонсиз ўликлардирǯ Ва улар

(ўзларига сиғинаётган мушрикларнинг)
қачон қайта
тирилишларини ҳам сеза олмайдилар
»

(Наҳл
:
21).

Абу Ҳайён ўз тафсири
«
Баҳрул Муҳит
»

(5/468)д
а ва муфассирлардан иборат бир тоифа
айтишдикиDZ ушбу оят қайта тириладиганлар ҳақидадирǯ Чунки Аллоҳ таоло айтдикиDZ
«
(Улар)
жонсиз ўликлардир
»
ǯ Ўлик дея васф қилинган нарса қачонлардир тирик бўлганига ишор
а-
дирǯ Тошǰ дарахт ва шуларга ўхшаш бутларDZ
«
(Улар)
жонсиз ўликлардир
»
ǰ дея сифатла
н-
майдиǯ Ушбу васф билан қачонлардир тирик бўлибǰ сўнг вафот этганлар сифатланадиǯ
Б
улар
б
о
расидаDZ
«
(Улар)
жонсиз ўликлардир
»
ǰ деб айтиладиǯ Ушбу маънони мана бу оят янада очиқ
баён қиладиDZ
«
Ва улар

(ўзларига сиғинаётган мушри
кларнинг)
қачон қайта тирилишл
а
рини
ҳам сеза олмайдилар
»
ǯ Ушбу оят қиёмат куни Аллоҳ жалла ва
аъла

билан учрашиш учун қа
й-
та т
и
риладиганлар ҳақидадирǯ

Ҳозирги ва шайх роҳимаҳуллоҳнинг замонларидаги
,

ҳамда барча ўринлардаги мушрикла
р-
нинг ҳужжатлари шукиDZ би
з солиҳ зотларга юзланяпмизǯ Шунда биз айтамизкиDZ аввалги му
ш-
риклар ҳа
м солиҳ зотларга юзлангандиларǯ

(Ҳозирги замон мушриклари)DZ биз
б
уларни восита қиляпмизǯ Улардан (ҳожатларимизни)
тўғридан
-
тўғри сўрамаяпмизǰ дейдиларǯ Биз эсаDZ аввалги (мушриклар) ҳам в
осита қилибǰ (б
у-
лар бизни Аллоҳга бироз бўлса
-
да) яқинлаштирибǰ шафоат қилармикинлар (дея ибодат
қилиб)ǰ улардан (истак
-
ҳожатларини) тўғридан
-
тўғри сўрамасдиларǰ деймизǯ

Демакǰ исм ва даъволар ўзгарган холосǯ Ҳолатлар эса ўша
-
ўшаǯ Бугунги тун кечагис
ига
қ
андай ҳам ўхшаб кетяпти
-
яǯ

Тўртинчи қоидаDZ

Замонамиз мушрикларининг ширки аввалгиларникидан қўполроқ
-
тубанроқдирǯ Чунки аввалгилар роҳат
-
фароғат вақтида ширк келтиришарǰ оғир дамларда эса
ихлос қилишардиǯ Замонамиз мушриклари эса доимий ширкдаǰ роҳат
-
фароғ
атда ҳам ва оғир
-
қийин дамларда ҳамǯ Далилǰ Аллоҳ таолонинг ушбу қовлиDZ









































































































































«Қачон улар кемага минсаларǰ

(ғарқ бўлишдан қўр
қиб)
Аллоҳгаǰ У Зот учун динни х
о-
лис қилган ҳолларида

(яъниǰ чин ихлос билан)
дуо
-
илтижо қилурларǯ Энди қачонки


л-
лоҳ)
уларга нажот бериб қуруқликка

(чиқаргач)
ǰ баногоҳ улар
(Аллоҳга)
ширк келтиру
р-
лар!»
(АнкабутDZ 65)ǯ

Ушбу қоида юқорида ўтган (жумла)ларни
нг хотимасидирǯ

Ҳозирги замон мушриклари барча замонлардаги мушриклар жинсиданǰ жоҳилият мушр
и-
клари жинсидан экани маълум бўлган бўлсаǰ гарчи улар (замонамиз мушриклари)
И
слом
миллатига нисбат берилибǰ намоз ва турли ибодатларни адо этсалар
-
даǰ барибир ула
рнинг
(аввалги мушрикларнинг) жинсидандирларǯ Улар (замонамиз мушриклари) қўл ураётган
ширк аввалги (мушрик)лар қўл урган ширкнинг айни ўзидирǯ Эҳтимол ширк ҳолатлари янада
зиёдалашганǯ Шайх роҳимаҳуллоҳ ушбу қоидада баён қилмоқчи бўлаётганлари ана шукиǰ
Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


21

ҳ
озирги замон мушрикларининг ширки жоҳилият мушрикларининг ширкидан ғализ
-
қўполроқдирǯ Нима учун?

Чунки Аллоҳ жалла ва
аъла

жоҳилият аҳлини роҳат
-
фароғот вақтида ширк келтирибǰ оғир
дамларда ёлғиз Аллоҳга юзланишларини васф қилибǰ айтдикиDZ

































































































«
Сизларга берилган барча ноз
-
неъматлар ёлғиз Аллоҳдандирǯ Шунингдекǰ қачон си
з-
ларга
(бирон)
бало
-
мусибат етса ҳам фақат Унгагина илтижо қилурсизлар
»

(Наҳл
:
53).
«
Унгагина
»
ǰ яъ
ниǰ Ундан ўзгасига эмасǯ

















































































































«
ǯǯǯФақат Унгагина илтижо қилурсизларǯ Сўнгǰ У зот сизлардан балони аритганида эсаǰ
баногоҳ сизларнинг орангиздан б
ир тўда чиқибǰ Биз уларга ато этган нарсаларга куфр
о-
ни неъмат қилишибǰ Парвардигорларига ширк келтирурлар
»

(Наҳл
:
53
-
54).

Аллоҳ жалла ва
аъла

уларнинг денгиздаги ҳолатлари ҳақида шундай дедиDZ


































































































































































































































































































































































































«
То сизлар кемаларда
бўлган вақтларингизда ва у

(кемалар)
хуш ел билан уларни

(яъниǰ
с
и
зларни)
олиб кетаётганида ва улар бу билан шод
-
хуррам бўлганларидаǰ бир қаттиқ
шамол к
е
лур ҳамда уларнинг устига ҳар тарафдан тўлқин келибǰ ўзларининг гирдобда
қолганларини билганларидаDZ
«
Қа
самкиǰ агар мана шу

(бало)
дан бизга нажот берсангǰ а
л-
батта шукр қилгувч
и
лардан бўлурмиз
»
ǰ деб чин ихлос билан Аллоҳга илтижо қилурларǯ
Энди қачонки Аллоҳ ула
р
га нажот бергачǰ бан
о
гоҳ улар ер юзида ноҳақ зулму таж
о-
вузкорлик қилурлар
»

(Юнус
:
22
-
23).

Ва яна а
йтдикиDZ








































































































































«Қачон улар кемага минсаларǰ

(ғарқ бўлишдан қўр
қиб)
Аллоҳгаǰ У Зот учун динни х
о-
лис қилган ҳолларида

(яъниǰ чин ихлос билан)
дуо
-
илтижо қилурларǯ Энди қачонки


л-
лоҳ)
уларга нажот бериб қуруқликка

(чиқаргач)
ǰ баногоҳ улар
(Аллоҳга)
ширк келтиру
р-
лар!»
(АнкабутDZ 65)ǯ

Бошқа бир оятда эсаDZ





































































































































































































«
Қачон


о
ф
и
р
ларни)
тоғлардек тўлқин
(лар)
ўраб олсаǰ улар чин ихлос билан Аллоҳга
дуо илтижо қилурларǯ Энди қачонкиǰ

(Аллоҳ)
уларга нажот берибǰ қуруқликка

(чиқарса)
,
Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


22

у ҳолда улардан
(айримл
а
ригина)
тўғри йўл тутгувчидирǯ Бизнинг оя
т
ларимизни инкор
қи
л
масǰ магар барч
а хоин ва ношукур кимсаларгина

(инкор қилурлар)
»

(Луқмон
:
32).

Ушбу икки ҳолат (аввалги ва ҳозирги мушриклар ҳолатини) мулоҳаза қилар экансизDZ

Аввалгилар роҳат
-
фароғот ҳолатида ширк келтирардиǯ Бошларига қийинчилик ва мусибат
тушадиган бўлсаǰ Аллоҳга ихлос

билан юзланардиларDZ
«
Чин ихлос билан Аллоҳга дуо и
л-
тижо қилурлар
»
.

Ҳозирги замон мушриклари эса бошларига оғир иш тушадиган бўлса Айдрусǰ Ҳусайнǰ Б
а-
давийǰ Марғинонийǰǯǯǯ ва ҳаказо ўликларга топинадиларǯ Бошларига мусибат тушадиган бўлса
дарахтǰ тош ва шун
га ўхшаш нарсаларга топинадиларǯ

Шак
-
шубҳасиз бу аввалгиларнинг ширкидан қабиҳроқдирǯ Чунки улар (замонамиз мушр
и-
клари) икки ҳолатда ҳам (роҳат
-
фароғот ва мусибат тушганда ҳам) ширк келтирадиларǯ Авв
а-
лги мушриклар эса бир ҳолатда ширк келтирибǰ иккинчи ҳол
атда (Аллоҳни) ёдга олардиларǯ

Бироқ ҳозир
да
буларни ким ҳам тушунибǰ англай оляпти дейсиз?
!

Ким ҳам ҳозир ушбу и
ш-
ни осонликча тушунибǰ бирор шак
-
шубҳа қилмайǰ чалғимай яқи
й
ний
-
аниқ илмни қўлга к
и-
р
и
тяпти дейсиз?
!

Чунки баъзи кимсаларDZ ахир улар намоз ўқибǰ
закот берибǰ рўза тутадилар
-
куǯ Ахирǰ қандай қилиб аввалги (мушриклар)д
ан
-
да қабиҳроқ ширкка ботадилар
ǰ деб айтад
и-
ларǯ

Шунда биз айтамизкиDZ Асос


диннинг пойдеворидирǯ Чунки тавҳидсиз ушбу ибодатнинг
бирор фойдаси йўқǯ Сўзимиз бошида эслаб ўтганимиздекǰ
таҳоратсиз адо этилган намознинг
фойдаси бўлмагани кабиǯ Ушбу улкан ибодатлар ширк ила адо этилар эканǰ батаҳқиқǰ ула
р-
нинг фойдаси йўқ ва (Аллоҳнинг ҳузурида) қабул ҳам қилинмайдиǯ Ахирǰ қандай қилиб ҳам
роҳат
-
фароғот ва ҳам мусибатли дамларда ширкка қўл у
рилади?
!

Уламолардан баъзилари ёдга олишичаǰ у киши даъват ва тавҳид тарқалмасидан олдин Тоиф
аҳлидан бўлган бир киши билан учрашиб қолган эканǯ

Шунда ушбу олим анави кишигаDZ Тоиф аҳлига мусибат келса Ибн Аббосга топинибǰ А
л-
лоҳни унутадилар дедиǯ

У киши эс
аDZ уларга Ибн Аббосни ёдга олишлари кифоя қилади
-
даǰ деган эканǯ

Ушбу одамларнинг қон
-
қонига сингиб кетган ширк турларининг биридирǯ Нодир ҳ
о-
латларни ҳисобга олмасакǰ улар Аллоҳ жалла ва
аъла
ни ҳам роҳат
-
фароғотǰ ҳам оғир дамларда
унутадиларǯ

Бундай ҳолатл
ар бугун жуда ҳам кўпдирǯ Ташқарига чиқсангиз
буларга гувоҳ бўласизǯ
Одамлар ушбу масалада аниқ илмга эга эмасларǯ Аллоҳ жалла ва
аъла

бизга ушбу диёрда
кўплаб неъматларини инъом этдиǯ Бизни ҳавотирга соладиган ушбу ширкийётǰ катта куфр ва
катта ширкка к
ўзимиз ҳам тушмайдиǰ эшитмаймиз ҳамǯ Кимда
-
ким ширкийётлар урчиган
диёрлар бўлмиш Мисрǰ Суданǰ Африкаǰ Покистонǰ Ҳиндистонǰ Ироқǰ Сурия ва шунга ўхшаш
диёрларга борсаǰ ажабланарли бир ҳолатниǰ яъниǰ одамларни сағана
-
(мавзолей)ǰ авлиё ва
авлиё бўлмаганларни
нг мақбараларига топинаётганларига гувоҳ бўладиǯ Ушбу кимсалар ана
шу ўликлар борасида шундай эътиқод қиладиларкиǰ ҳатто уларга улуҳиятдан улуш исбот
қиладиларǯ

Диннинг барини холис адо этишликдаги барча ҳақ Аллоҳ жалла ва
аъла

учундирǯ Қалб ба
н-
далик бажо
келтирибǰ барча ибодатни якка Ўзигагина адо этиш учун лойиқ бўлган энг буюк
Зот


Аллоҳ жалла ва
аъла
дирǯ Аллоҳ таоло айтганидекDZ























































































































Тўрт қоида
шарҳи






Солиҳ ибн Абдулазиз Оли Шайх


23

«
Басǰ ким Парвардигорига рўбарў бўлишидан умидвор бўлсаǰ у ҳолда яхши амал қи
л-
син ва Парвардигорига бандалик қилишда бирон ким
сани

(унга)
шерик қилмасин!

(Яъниǰ
қиладиган барча амалларини ёлғиз Аллоҳ учун қилсин)
»

(Каҳф
:
110).

Аллоҳ жалла ва
аъла

ҳ
а
диси қудси
й
да шундай дедиDZ
«
Мен шерикларниг шериклик қили
н-
моғидан Беҳожат Зотманǯ Кимда
-
ким бирор амал қилибǰ ушбу амалда Менга ўзга
бир нарс
а-
ни шерик қилсаǰ ўзини ҳамǰ ширк
и
ни ҳам тарк этаман
»

(Муслим

2985)ǯ Ушбу ҳ
а
дис риё ҳақида
бўлибǰ киши ўз амали ила Аллоҳ жалла ва
аъла
дан ўзгасиниǰ фалончи (ана шу қилаётган иб
о-
датини) кўришлигини қасд қилсаǰ энди Аллоҳдан ўзгасига очиқчасига дуо
қилибǰ мадад сўрабǰ
назр атабǰ жонлиқ сўйибǰ А
л
лоҳгина қодир бўладиган ишларда Ундан ў
з
гасидан паноҳ ва ё
р-
дам сўрабǰ Аллоҳ жалла ва
аъла
дан ўзгасига ибодат қилаётганлар ҳақида нима дейсиз?!
Ўликларга топинибǰ улар ҳақида турли ботил эътиқодларни қилибDZ ушб
у зот сирли (таъсирга
эга)ǰ Аллоҳ ушбу зотнинг сирини муқаддас айласин дейдиларǯ Чунки улар ўша мурдаларнинг
руҳлари сирли (таъсирга) эга дея эътиқоб қиладиларǯ Ҳолбуки унинг руҳида Аллоҳ таоло
яратгандаги сиридан ўзга бирор сири
-
(таъсири) йўқǯ Ушбу мурдал
ар м
а
дад сўраганга мадад
беришиǰ истакларни бажо қилишига келсакǰ ушбу ибодатлар билан фақат Аллоҳ жалла ва
аъла
гагина юзланадиDZ




























































































































«
У кунда пешволар эргашувчилардан тонадилар ва ҳаммалари азобни

(кўзлари билан)
кўр
а
диларǯ

(У кунда ула
р
ни боғлаб турадиган)
ба
ҳонаю с
а
баблар узилади
»

(Бақара
:
166).

Аллоҳ таоло дўзахдаги кофирлар ҳолати ҳақида хабар бериб шундай дедиDZ

























































































«
Аллоҳ номига қасамкиǰ албатта бизлар сизларни

(эй бут ва санамлар!)
барча оламла
р-
нинг Парвардигорига тенглаштирган пайтимизда очиқ залолатда бўлга
н эканмиз
»

(Шуаро
:
97
-
98)ǯ Уламолар айтишдикиDZ улар ушбу бут ва санамларни оламларнинг Роббисига
яратишǰ ризқ б
е
ришǰ тир
и
лтириш ва ўлдиришда тенглаштирмайǰ балки ибодатдаǰ ўша (бут ва
санам)ларга баъзи иб
о
датлар билан топинишда тенглаштирардиларǯ Натижада
ушбу ботил
олиҳаларни ибодатга лойиқ экани борасида Аллоҳ жалла ва
аъла
га тенглаштирувчилардан
бўлдиларǯ Чу
н
ки улар Аллоҳга ва бошқасига ҳам сиғинардиларǯ Натижада махлуқотни Холиқ
жалла ва
аъл
а
га тенг қилдиларǯ Бу эса Аллоҳ жалла ва
аъла
нинг ҳаққига бўлга
н энг жирканч
зулм ва энг қабиҳ т
а
жовуздирǯ Зеро У субҳанаҳу ва таолонинг ҳаққи
-

Уни улуғлашǰ Унга
таъзим бажо қилишǰ (ибодатда) яккалашǰ Унга ихлос қилишǰ барча камолот Унгагина хос
эканлигини эът
и
роф этиш
,

ҳамда У жалла ва
аъла
ни гўзалǰ олий ва мукаммал
сифатлар ила
васф қилишдирǯ Қалб тўрингдан сўрачиǰ бари яхшилик У субҳанаҳу томонидан ва ёмонликни
даф этиш ҳам У субҳанаҳу томонидандирǯ Биз эса Аллоҳнинг фазл
-
у марҳамати ила ҳарака
т-
ланамиз холосǯ

Ушбу иш уч дуонинг моҳиятига қайтиш билан бўладиǯ

Аллоҳ
жалла ва
аъла
дан бизни неъматга шукр қиладиганǰ синов
-
имтиҳонга учраганда сабр
қиладиган ва гуноҳ қилса мағфират сўрайдиганлардан қилишлигини сўраймизǯ

Аллоҳ таоло пайғамбаримиз Муҳаммад (соллалл
оҳу алайҳи ва саллам)га саловот
у салом ва
баракалар ёғдирсин
.


МанбаDZ
Тавҳид форуми


Приложенные файлы

  • pdf 14685262
    Размер файла: 544 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий