Праграма ДЗІЦЯЧАЯ ЛІТАРАТУРА

УСТАНОВА АДУКАЦЫІ
«БЕЛАРУСКІ ДЗЯРЖАѕНЫ ПЕДАГАГІЧНЫ ѕНІВЕРСІТЭТ
ІМЯ МАКСІМА ТАНКА»



ЗАЦВЯРДЖАЮ
Прарэктар па вучэбнай рабоце
____________ У.У. Шлыка
«___»________________2014 г.

Рэгістрацыйны № УД-33-02- -2014 / баз.









ДЗІЦЯЧАЯ літаратура

Вучэбная праграма становы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне для спецыяльнасцей:
1 – 03 03 01 Лагапедыя;
1 – 03 03 06 Сурдапедагогіка;
1 – 03 03 07 Тыфлапедагогіка;
1 – 03 03 08 Алігафрэнапедагогіка
















2014 г.
СКЛАДАЛЬНІК
В.Б. Несцяровіч, дацэнт кафедры беларускай літаратуры і культуры становы вышэйшай адукацыі «Беларускі дзяржаны педагагічны ніверсітэт імя Максіма Танка», кандыдат філалагічных навук, дацэнт

РЭЦЭНЗЕНТЫ:
Н.А. Развадоская, дацэнт кафедры рускай і зарубежнай літаратуры становы вышэйшай адукацыі «Беларускі дзяржаны педагагічны ніверсітэт імя Максіма Танка», кандыдат філалагічных навук, дацэнт;
І.В. Саверчанка, загадчык сектара гісторыі беларускай літаратуры Дзяржанай навуковай установы «Цэнтр даследавання беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі», доктар філалагічных навук, прафесар

РЭКАМЕНДАВАНА ДА ЗАЦВЯРДЖЭННЯ:
Кафедрай беларускай літаратуры і культуры становы вышэйшай адукацыі «Беларускі дзяржаны педагагічны ніверсітэт імя Максіма Танка»
(пратакол № 7 ад 24.02.2014 г.);
Загадчык кафедры
______________І.М. Гозіч

Саветам факультэта беларускай і рускай філалогіі становы вышэйшай адукацыі «Беларускі дзяржаны педагагічны ніверсітэт імя Максіма Танка»
(пратакол № 7 ад 05. 03. 2014 г.);
Старшыня
______________В.Д. Старычонак

Навукова-метадычным саветам установы вышэйшай адукацыі «Беларускі дзяржаны педагагічны ніверсітэт імя Максіма Танка»
(пратакол № 3 ад 06.03.2014 г.)



Адказны за рэдакцыю: В.Б. Несцяровіч
Адказны за выпуск: В.Б. Несцяровіч



Афармленне вучэбнай праграмы і суправаджаючых
яе матэрыяла дзеючым патрабаванням Міністэрства
адукацыі Рэспублікі Беларусь адпавядае
Метадыст вучэбна-метадычнага
упралення БДПУ
____________ __________________
(подпіс) (ініцыялы, прозвішча)
Тлумачальная запіска
Праграма па дзіцячай літаратуры складзена згодна з новай канцэпцыяй літаратурнай адукацыі і абумолена рэаліямі нашага часу.
Мэтай вучэбнай дысцыпліны “Дзіцячая літаратура” з’яляецца вывучэнне асноных заканамернасцей развіцця сусветнай і айчыннай літаратуры для дзяцей, рэалізаваных у творчасці канкрэтных яе прадстаніко, раскрыццё эвалюцыі жанравых форм. Падбор імёна і твора матывуецца такімі крытэрыямі, як гуманістычны патэнцыял, мастацкая каштонасць, месца, якое твор займае  гісторыі літаратуры і творчасці пісьменніка, актуальнасць для нашага часу і даступнасць для дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага зросту.
Задачы дысцыпліны:
– даць студэнтам цэласнае яленне пра дзіцячую літаратуру як самастойную гісторыка-літаратурную з’яву, якая адлюстровае агульныя тэндэнцыі развіцця айчыннай і сусветнай культуры, літаратуры і педагагічнай думкі;
– пазнаёміць з аснонымі этапамі, важнейшымі заканамернасцямі  развіцці дзіцячай літаратуры;
– прасачыць гісторыю знікнення і існавання жанра дзіцячай кнігі;
– вывучыць манаграфічна творчасць беларускіх, рускіх і замежных атара, якія пісалі для дзяцей, прааналізаваць асаблівасці іх творчасці, змест твора, паказаць ролю пісьменніка у літаратурным працэсе;
– выпрацаваць навыкі аналізу мастацкага твора, уменне ацэньваць ідэйна-эстэтычныя вартасці мастацкіх з’я, вызначаць пазнавальны і выхавачы патэнцыял твора;
– пазнаёміць з прынцыпамі адбору кніг для дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага зросту;
– садзейнічаць выхаванню эстэтычнага густу, развіццю самастойнага творчага мыслення;
– фарміраваць і развіваць сацыяльна-асобасныя кампетэнцыі студэнта, заснаваныя на ведах па прадмеце, эмацыянальна-каштонасным і творчым вопыце, што будзе спрыяць вырашэнню і выкананню грамадзянскіх, прафесіянальных задач і функцый.
Праграма “Дзіцячая літаратура” зарыентавана на дэталёвы разгляд твора для дашкольніка і малодшых школьніка і прадугледжвае шырокае выкарыстанне магчымасцей літаратуры  працэсе прафесіянальнай падрыхтокі студэнта. Яна прызначана для студэнта вышэйшых педагагічных навучальных устано па спецыяльнасцях “Лагапедыя”, “Сурдапедагогіка”, “Тыфлапедагогіка”, “Алігафрэнапедагогіка”.
У аснову праграмы пакладзены жанрава-тэматычны прынцып, які дае шырокія магчымасці для праблемнага тлумачэння матэрыялу, для супасталення, абагульнення, асвятлення праблемы традыцый і наватарства. На лекцыйных і практычных занятках аналізуюцца найбольш каштоныя  эстэтычных і педагагічных адносінах творы для дзяцей.
Змест вучэбнага матэрыялу складаюць восем тэм, якія прадсталяюць эвалюцыю фальклорных і літаратурных (эпічных, паэтычных, драматычных) жанра, іх трансфармацыю  сусветнай і айчыннай дзіцячай літаратуры.
Размеркаванне тэм і адпаведнай колькасці гадзін на іх вывучэнне  праграме праводзіцца з улікам спецыфікі факультэта спецыяльнай адукацыі. Вучэбным планам на дзіцячую літаратуру на факультэце спецыяльнай адукацыі адводзіцца 54 гадзіны, з іх адыторных 34 гадзіны (20 лекцыйных, 14 практычных). Форма кантролю веда – залік.
У выніку вывучэння дысцыпліны студэнт павінен ведаць:
спецыфічныя рысы дзіцячай літаратуры як мастацтва слова, сувязь яе з фальклорам, педагогікай, з іншымі відамі мастацтва;
асноныя тэндэнцыі развіцця сусветнай і айчыннай літаратуры для дзяцей;
заканамернасці існавання і развіцця літаратурных жанра, характэрныя прыкметы розных жанра дзіцячай кнігі;
асноныя літаратуразначыя паняцці, неабходныя для самастойнага аналізу і ацэнкі мастацкіх твора;
прынцыпы работы з мастацкімі тэкстамі  дашкольнай і школьнай адукацыйных установах.
У выніку вывучэння дысцыпліны студэнт павінен умець:
вызначаць тэматыку, праблематыку твора, аналізаваць літаратурны твор, раскрываючы асаблівасці яго зместу і формы;
ацэньваць пазнавальны, выхавачы, эстэтычны патэнцыял твора для дзяцей;
выказваць свае адносіны да прачытанага і даваць аргументаваную ацэнку;
выяляць падобнае і адметнае  літаратурах для дзяцей розных часо і народа;
валодаць навыкамі выразнага чытання твора розных жанра, чытаць на памяць мастацкія творы;
супасталяць вывучаемыя літаратурныя творы з іншымі відамі мастацтва;
складаць віктарыны, красворды, гульні па літаратурных творах, фактах жыццёвага і творчага шляху атара;
самастойна набываць веды па прадмеце, працуючы з навукова-крытычнай і даведачнай літаратурай па дысцыпліне.
У выніку вывучэння дысцыпліны студэнт павінен валодаць:
метадалогіяй літаратуразначага аналізу;
навыкамі свабоднага карыстання адпаведным літаратуразначым апаратам пры рашэнні канкрэтных задач;
навыкамі выразнага чытання твора.
Прапанаваная канцэпцыя дысцыпліны прадугледжвае фарміраванне  студэнта сукупнасці веда, умення і навыка па дзіцячай літаратуры  адпаведнасці з Адукацыйным стандартам, фарміраванне  пэнай ступені іх светапогляду, развіццё творчага мыслення і эстэтычнага густу.
Прыкладны тэматычны план


Назва тэмы
Адыторных гадзін




Усяго
У тым ліку




Лекцый
Практычных занятка

1.
Уводзіны. Вытокі дзіцячай літаратуры
2
1
1

1.1.
Малыя фальклорныя жанры
1
1


1.2.
Фальклорны эпас
1

1

2.
Узнікненне дзіцячай літаратуры
1
1


3.
Жанр казкі  літаратуры для дзяцей
11
6
5

3.1.
Шляхі развіцця беларускай літара-турнай казкі
2
1
1

3.2.
Эвалюцыя жанру казкі  рускай літа-ратуры ХІХ–ХХ ст.
2
1
1

3.3.
Французская літаратурная казка
2
1
1

3.4.
Эвалюцыя казкі  англійскай літара-туры
1

1

3.5.
Шляхі развіцця нямецкай літаратур-най казкі
2
1
1

3.6.
Скандынаская літаратурная казка
1
1


3.7.
Амерыканская літаратурная казка
1
1


4.
Апавяданне і аповесць для дзяцей у айчыннай і сусветнай літаратуры
4
2
2

4.1.
Жанр апавядання  літаратуры для дзяцей
2
1
1

4.2.
Аповесць для дзяцей і пра дзяцей
1

1

4.3.
Жанр атабіяграфічнай аповесці
1
1


5.
Навукова-пазнавальная літаратура для дзяцей
3
2
1

5.1.
Руская і беларуская навукова-пазна-вальная літаратура для дзяцей
2
1
1

5.2.
Развіццё жанра зарубежнай навуко-ва-мастацкай літаратуры
1
1


6.
Паэзія  дзіцячым чытанні
7
4
3

6.1.
Беларуская паэзія для дзяцей
3
1
2

6.2.
Рускія паэты – дзецям
3
2
1

6.3.
Зарубежныя паэты – дзецям
1
1


7.
Тэндэнцыі развіцця жанра дзіця-чай драматургіі
5
3
2

7.1.
Жанрава-стылёвыя тэндэнцыі  бела-рускай драматургіі для дзяцей
2
1
1

7.2.
Разнастайнасць жанра рускай дзі-цячай драматургіі
1
1
1

7.3.
Заканамернасці існавання і развіцця жанра зарубежнай драматургіі
1
1


8.
Жанр ілюстрацыі  дзіцячай кнізе. Сучасныя перыядычныя выданні для дзяцей
2
1


Усяго
34
20
14










ЗМЕСТ ВУЧЭБНАГА МАТЭРЫЯЛУ

ТЭМА 1. УВОДЗIНЫ. ВЫТОКІ ДЗІЦЯЧАЙ ЛІТАРАТУРЫ
Дзіцячая літаратура як мастацтва слова і як вучэбны прадмет. Спецыфiка лiтаратуры для дзяцей, сувязь з народнай творчасцю, педагогікай, псіхалогіяй. Асаблівасці літаратуры, прызначанай для дзяцей дашкольнага зросту і малодшага школьнага зросту. Роля мастацкага афармлення кнiг для дзяцей.
Эстэтычная, геданістычная, камунікатыная, пазнавальная, выхавачая функцыi дзiцячай лiтаратуры, яе роля  агульным працэсе навучання і выхавання.
Пытанні развіцця літаратуры для дзяцей у працах Якуба Коласа, Янкi Мара, Алеся Якiмовiча. Выступленнi Васіля Віткі па праблемах выхавання дзяцей i развiцця дзiцячай лiтаратуры. Выхаванне любовi да слова i адчування яго хараства (кнiгi “Дзецi i мы”, “Урокi”, “Азбука душы”, “Дом, дзе жывуць словы”). Выбраныя артыкулы С. Маршака  кнізе “Выхаванне словам”. Карней Чукоскi пра спецыфiку мастацкай лiтаратуры для юнага чытача (“Запаведзi для дзiцячых паэта”). Педагагічныя і эстэтычныя погляды А. Барто  кнізе “Записки детского поэта”. Д. Радары аб прыродзе фантазіі і развіцці словатворчасці дзяцей (“Грамматика фантазии”).
Навуковыя пошукі  дзіцячай літаратуры, фундаментальныя працы па гісторыі і тэорыі дзіцячай літаратуры. Праблемы дзіцячай літаратуры на старонках перыядычнага друку. Агляд вучэбнай i крытычнай лiтаратуры па дысцыпліне.
Міфы народа свету. Міф як першасная форма мастацкай свядомасці чалавецтва. Міф і літаратурны сюжэт. Эстэтычная і пазнавальная каштонасць міфа.
Вусная народная творчасць як першааснова дзіцячай літаратуры.
1.1. Малыя фальклорныя жанры. Агульнае паняцце пра дзіцячы фальклор. Класіфікацыя. Паэтычная своеадметнасць твора гульнёвага (забалянкі, лічылкі, скорагаворкі) і пазагульнёвага (калыханкі, заклічкі, прыгаворкі, загадкі, песні) фальклору, абрадавай паэзіі. Творы, звязаныя з сюжэтна-арганізаванымі маторнымі дзеяннямі (пацешкі, пястушкі, забалянкі), слоныя гульні. Уласна дзіцячыя гульні: функцыянальнае прызначэнне, формы выканання (“Каршун”, “Вакі і авечкі”, “Проса”, “Заінька” і інш.). Прапаганда малых фальклорных жанра у педагагічнай спадчыне К. Ушынскага, Л. Талстога, Васіля Віткі. Малыя фальклорныя жанры  нацыянальнай праграме “Пралеска”, у праграме пачатковай школы. Асноныя патрабаванні да працэсу чытання і аналіза твора розных жанра вуснай народнай творчасці.
1.2. Фальклорны эпас. Народная казка: генезіс, спецыфіка жанра, прынцыпы класіфікацыі. Казкі  апрацоцы Якуба Коласа, А. Якімовіча, У. Дубокі, Максіма Танка, У. Ягодзіка, А. Афанасьева, К. Ушынскага, Л. Талстога, Ш. Перо, Я. Грым і В. Грым. Традыцыі эпічных жанра у класічнай і сучаснай прозе для дзяцей.
ТЭМА 2. УЗНІКНЕННЕ ДЗІЦЯЧАЙ ЛІТАРАТУРЫ
Станаленне і развіццё літаратуры для дзяцей на тэрыторыі славянскіх дзяржа. Першыя рукапісныя і друкаваныя кнігі (азбукі, буквары, азбуконікі) і гістарычныя прычыны іх з’ялення. Лацінская граматыка Дзімітрыя Герасімава (1491). “Азбука” Івана Фёдарава (1574). Буквар Васіля Бурцава (1634). “Лицевой букварь” Карыёна Істоміна (1694). Іх склад, змест і ідэйная накіраванасць.
Кнігі для дзяцей пачатку XVII ст. Пашырэнне тэматыкі, узмацненне вобразнасці. Першыя апавяданні і аповесці для дзяцей. Развіццё жанру байкі. Байкі Эзопа  перакладзе для дзяцей.
Уплы рэформ Пятра I на развіццё культуры, адукацыі, дзіцячай літаратуры XVIII ст. Друкаваныя выданні: “Буквар” (1701) Фёдара Палікарпава, “Пісьмонік” (1769) Мікалая Курганава, “Дзіцячая філасофія...” (1760) Андрэя Болатава. Асаблівасці зместу, прынцыпы пабудовы. Асветніцкая дзейнасць Мікалая Новікава. Развіццё гістарычнай, навукова-пазнавальнай літаратуры для дзяцей, распасюджванне перакладных навукова-пазнавальных кніг (“Мир в картинках” Я.А. Каменскага, выд. на рускай мове  1768 г. пад назвай “Видимый мир”).
Распасюджванне на Беларусі рускіх кнiг вучэбнага прызначэння: букваро, азбуконіка. Узнiкненне беларускага кнiгадрукавання, (Францыска Скарыны “Псалтыр” (1517) – “Детям малым початок всякое доброе науки”, Сымона Буднага “Катэхiзiс” (1562) – кнiга для дарослых i падручнiк для дзетак; Ларэнцiя 3iзанiя “Наука ку читаню и розуменю письма словенского” (1596). Фарміраванне асноных жанра літаратуры для дзяцей.
Літаратура ерапейскага Адраджэння і эпохі Асветніцтва  дзіцячым чытанні. Заканамернасць уваходжання рамана Д. Дэфо “Рабінзон Круза”  дзіцячае чытанне, своеадметнасць дыдактычных установак у пераказе Карнея Чукоскага. “Падарожжа Лемюэля Гулівера” Дж. Свіфта  пераказе Т. Габбе: гратэск, фантастыка, сатыра і гумар як сродкі выхавання маленькага чытача. Традыцыі фантастычнага рамана  сусветнай дзіцячай літаратуры. Літаратура рамантызму  дзіцячым чытанні (Ш. Перо, Э.Т.А. Гофман і інш.)
ТЭМА 3. ЖАНР КАЗКІ ѕ ЛІТАРАТУРЫ ДЛЯ ДЗЯЦЕЙ
3.1. Шляхі развіцця беларускай літаратурнай казкі. Народная казка  апрацоцы Цёткі (“Журавель і чапля”, “Цыган”, “Гутарка асоту з крапівою”), Якуба Коласа (“Дудар”, “Як пенiк ратава курачку”, “Пчала i шэршань”, “3айчыкi”, “3айкiна хатка” i iнш.). Творчае пераасэнсаванне матыва твора “Дуб i чароцiна”, “Цяжкая доля”, “Лёгкi хлеб” у вершаванай казцы Якуба Коласа “Рак-вусач” (1926), вобразы рака-пустэльнiка, карася-паэта, жыта, паэтызацыя прыроды; эстэтычнае, пазнавальнае і выхавачае значэнне казкi. Майстэрства М. Багдановiча як паэта-казачнiка, зварот да фальклорных матыва, далучэнне дзяцей да асно народнай маралi  казцы “Мушка-зелянушка i камарык – насаты тварык” (1915).
Дыскусiя аб развiццi казачнага жанру  літаратуры для падрастаючага пакалення. Iранiчны змест казкi У. Жылкi “Курка Рабка”. Жанр казкi  дзіцячай лiтаратуры 30-х гг. Трансфармацыя фальклорных матыва у казках А. Якiмовiча “Каваль Вярнiдуб”, “Першае яечка”, “Пра смелага Вожыка”, “Вераб’ёвы госцi”; А. Якiмовiч – перакладчык казак А. Пушкiна, Карнея Чукоскага. Фальклорныя матывы  казках “Пра смелага ваяку Мiшку i яго сланых таварыша” М. Лынькова, “Скарб”, “Музыка” 3мiтрака Бядулi. Iдэя непераможнасцi калектыву  вершаванай казцы “Мурашка Палашка” (1939). Увасабленне iдэi бяссмерця  казачным жанры – “Сярэбраная табакерка” (1940) 3мiтрака Бядулi. Васiль Вiтка пра аповесць-казку.
Вобразы беларускай фауны i флоры як скразныя  вершаваных казках С. Шушкевiча “Хворы жора” (1957), “Камар-брынкун i жаба-квакуха” (1959), “Лiса едзе на кiрмаш...” (1959) і інш. Маральна-эстэтычны вопыт фальклору народа свету  вершаваных казках У. Дубокі. Зварот да праметэескiх матыва у казцы “Як Сiнячок да сонца лёта”, паэтызацыя красы i велiчы чалавека  стваральнай працы – “Чые рукi прыгажэйшыя”, асуджэнне людскiх заган: сквапнасцi, эгаiзму, здрады сяброству, гультайства – “Сквапныя мядзведзiкi”, “Пузыр, Саломiна i Лапаць”, “Айога”, “Прадзівы хлопчык” і інш. Афарыстычныя выслоi  казках У. Дубокi, iх павучальны сэнс. Блiзкасць твора У. Дубокi да “Казак жыцця” Якуба Коласа i апрацаваных легенд Максiма Танка.
Традыцыйныя фальклорныя вобразы і матывы, наватарства У. Караткевiча-казачнiка. Тэматыка i праблематыка вершаваных казак Максіма Танка для дзяцей, змешчаных у кнігах “Еха казачнiк Бай” (1955, 2-е, дапоненае выданне – 1983), “Блікі сонца” (1997). Услаленне смеласцi i самаахвярнасцi  барацьбе за праду i справядлiвасць (“Сказ пра Вяля”). Iдэя непераможнасцi мастацтва (“Казка пра Музыку”). Народная легенда пра музыку  апрацоцы Я. Коласа, З. Бядулi, У. Дубокi i Максіма Танка. Паэтычная апрацока народных казак “Конь i Ле”, “Галiнка i верабей”, “Еха казачнiк Бай”, “Журавель i чапля”, маральна-этычныя праблемы  творах. Вершаваныя казкі з уласна атарскiм сюжэтам “Жук i слiмак”, “Мухамор”, “Казка пра мядзведзя”, “Сярод лясо наднёманскіх”, праблемы таварыскасцi, сцiпласцi  іх. Спалучэнне рэальнага i неверагоднага, напаненне традыцыйнага казачнага сюжэта сучасным зместам – “Былiна пра касмiчнае падарожжа Мураша Бадзiнi” (1979) Максіма Танка.
Рэальнае i фантастычнае  казках А. Вольскага “Што такое мiкра тое” (1971), “Каваль – Залатыя рукі” (1996). Iнтэрпрэтацыя А. Вольскім сюжэта вядомых казак Ш. Перо “Чырвоны Каптурок” i “Кот у ботах”. Праблема прызначэння i здзеяння мастацтва  “Казцы пра Iвана-ганчара i пачвару цара” (1980) А. Грачанікава, матывы дабрыні, сумленнасцi  казцы “Жывая вада” (1985).
Высокая паэтычная культура, спалучэнне заснаваных на народна-паэтычнай глебе займальнасцi i пазнавальнасцi як адметныя рысы творчасцi Васіля Вiткi. Гiсторыя стварэння, пафас дзейснай дабрыні, узаемадапамогi  казках “Вавёрчына гора” (1947), “Буслiнае лета” (1957), “Казка пра цара Зубра” (1959), “Птушыная пачатковая школа” (1962), “Азбука Васi Вясёлкiна” (1963), “Казкi i краскi” (1984) і інш. Творчае выкарыстанне народных матыва, сюжэта, вобраза, мона-выяленчых сродка. Васіль Вiтка – ларэат Дзяржанай прэмii Рэспублiкi Беларусь, ларэат Ганаровага дыплома iмя Х.К. Андэрсена. Традыцыi фальклору i наватарскiя пошукi Р. Барадуліна  жанры паэтычнай казкi (“Бабулiна казка”, “Мех шэрых, мех белых”, “Не паслуха зайчык маму”, “Як вок калядава” і інш.).
Узмацненне казачнага пачатку  прозе А. Бадака “Незвычайнае падарожжа  краіну ведзьма” (2001), П. Місько “Эрпiды на планеце Зямля” (1987), Л. Шырко “Дзед Манюкін не салжэ” (1990), “Дзед Манюкін і нукі” (2003), У. Ягодзіка “Царэна  падземным царстве” (2000). Арыгінальныя сюжэты, казачная плынь, прыгодніцкія элементы  творах. Спалучэнне фантастычнага з рэальным у творах “Галенчына “Я”, або Планета Цiканых Хлопчыка” (1990) Р. Баравiковай, “Радасцi i нягоды залацiстага карасiка Бублiка” (1993) А. Савiцкага. Элементы гульні  казцы-забалянцы У. Ліпскага “Вясёлая азбука” (1992).
Сучасная літаратурная казка і яе асаблівасці. Казкі Р. Баравіковай, А. Масла, П. Місько, У. Мацвеенкі, М. Малякі, С. Мінскевіча, Л. Рублескай, П. Саковіча, Л. Улашчанкі  кнігах “Чароныя пацеркі” (2006), “Вежа міру” (2007).
3.2. Эвалюцыя жанру казкі  рускай літаратуры ХІХ-ХХ ст.
Жанр літаратурнай паэтычнай казкі. Фальклорныя і літаратурныя вытокі казак В.А. Жукоскага “Сказка о царе Берендее” (1831), “Спящая царевна” (1831), “Сказка об Иване-царевиче и Сером волке” (1845), “Кот в сапогах” (1845), “Мальчик-с-пальчик” (1851), іх сувязь з рамантычнай традыцыяй. Наватарства, мастацкая каштонасць казак А.С. Пушкіна, якія вайшлі  дзіцячае чытанне: “Сказка о царе Салтане” (1830), “Сказка о попе и о работнике его Балде” (1830), “Сказка о мёртвой царевне и о семи богатырях” (1833), “Сказка о рыбаке и рыбке” (1833), “Сказка о золотом петушке” (1835). Гісторыя стварэння казак, фальклорнае і атарскае  іх. Шматзначнасць зместу, псіхалагізм у раскрыцці вобраза, эмацыянальная насычанасць.
Традыцыі А.С. Пушкіна  паэтычнай казцы П.П. Яршова “Конёк-горбунок” (1834). Феномен “Конька-горбунка”. Спалучэнне фантастычнага з рэаліямі народнага жыцця, гумар, займальнасць і дынамічнасць сюжэта, меладычнасць і народнасць мовы.
Асноныя тэндэнцыі  развіцці паэтычнай казкі для дзяцей XX ст. Карней Чукоскі – паэт-наватар, першаадкрывальнік, эксперыментатар, стваральнік непаторнага казачнага свету. Вытокі “тэатральнай” прыроды казак Карнея Чукоскага “Мойдодыр”, “Тараканище”, “Муха-Цокотуха” (усе напісаны  1923 г.), “Чудо-дерево” (1924), “Бармалей” (1925), “Телефон”, “Федорино горе”, “Путаница” (усе напісаны  1926 г.), “Айболит” (1929), ідэйны і пазнавальны бок казак, майстэрства пабудовы сюжэта, музычнасць. Гульня як структуратваральны фактар, які аб’ядновае  казачным свеце Карнея Чукоскага дзіцячы, фальклорны і ласна атарскі пачаткі. Жанравая адметнасць казкі С.У. Міхалкова “Щенок”. Развіццё рускай паэтычнай казкі на сучасным этапе. Казкі У. Сцяпанава, М. Барадзіцкай, В. Аляксандрава, С. Казлова, Г. Дзядзінай, М. Сямёнавай і інш.
Жанр літаратурнай празаічнай казкі. “Чёрная курица, или Подземные жители” (1828) Антонія Пагарэльскага – яркі твор рускага рамантызму  дзіцячай літаратуры. Праблематыка, вобразная сістэма, жанравая спецыфіка. Суадносіны фантастычнага і рэальнага. Творчасць У.Ф. Адоескага  кантэксце рускай рамантычнай прозы 30-х гадо XIX ст. Навукова-фантастычная казка “Городок в табакерке” (1834) – адзін з найбольш значных твора рускай навукова-пазнавальнай літаратуры. Яркасць вобраза і высокае майстэрства папулярызацыі навукова-тэхнічных веда. Казка С.Ц. Аксакава “Аленький цветочек” (1858), крыніцы і паэтыка казкі.
Выкарыстанне фальклорнай паэтыкі  казках К.Д. Ушынскага, Л.М. Талстога. Народна-паэтычная традыцыя  казках Д.Н. Маміна-Сібірака “Серая Шейка” (1893), “Алёнушкины сказки” (1894 – 1897). Значэнне твора для маральнага і эстэтычнага выхавання дзяцей. Традыцыі Х.К. Андэрсэна  творчасці У.М. Гаршына. Казкі для дзяцей: “Сказка о жабе и розе”(1884), “Лягушка-путешественница” (1887). Алегарычнасць вобраза, супрацьпасталенне прыгожага і агіднага, добрага і злога. Маральна-эстэтычны патэнцыял казак П.П. Бажова. Жанравая навізна трылогіі “Приключения Незнайки и его друзей” (1954), “Незнайка в Солнечном городе” (1958), “Незнайка на Луне” (1965) М.М. Носава. Раскрыццё этычных катэгорый у казках В.П. Катаева “Цветик-семицветик” (1940), “Дудочка и кувшинчик” (1940), у аповесці-казцы С.У. Міхалкова “Праздник непослушания” (1976). Пародыя і слоная гульня як вядучыя рысы вясёлых аповесцей-казак Э.М. Успенскага “Крокодил Гена и его друзья” (1966), “Вниз по волшебной реке” (1972), “Дядя Фёдор, пёс и кот” (1973) “Гарантийные человечки” (1975), “Школа клоунов” (1983), “Колобок идёт по следу” (1987). Празаічная казка  сучаснай рускай літаратуры: “Школа снеговиков” (2008) А.А. Усачова, “Остров, которого нет” (2008) С.А. Ларовай, “Цирк в шкатулке” (2008) Д. Сабітавай, “Сказки “Детского мира” (2009) С.А. Сядова і інш.
3.3. Французская літаратурная казка. Ш. Перо – пачынальнік французскай літаратурнай казкі. Вытокі казак Ш. Перо “Сказки моей матушки Гусыни” (1697), іх маральная аснова, узаемадзеянне рэалістычнага і фантастычнага, сур’ёзнага і камічнага  казках, вобразы станочых і адмоных героя. “Бабушкины сказки” Ж. Санд: праблематыка, тыпалогія героя, сімволіка вобраза. Рэалізацыя філасофска-эстэтычных і педагагічных погляда пісьменніцы. Эпас народа свету  апрацоцы Э. Лабуле (цыкл “Голубые сказки”). Алегарычная аповесць-казка А. Сент-Экзюперы “Маленький принц” (1943): гуманістычная накіраванасць, глыбокі філасофскі падтэкст, духоны свет, маральныя каштонасці, майстэрства  даследаванні характару дзіцяці. Рэальнае і фантастычнае. Ідэалы пісьменніка і іх роля  выхаванні школьніка. Пазнанне свету дзіцяці  казцы М. Бютара “Маленькие зеркала”. Пастанока праблемы самакаштонасці асобы, адлюстраванне спецыфікі дзіцячага светаадчування. Дзіця і свет прыроды  казцы М. Друона “Тисту – мальчик с зелёными пальцами”. Значэнне пародыі і слонай гульні  “Сказках для непослушных детей” Ж. Прэвера, жанравая навізна кнігі. Казкі М.-Ж. Лерыцье дэ Віладон, Б. Клавеля. Сучасная французская казка  выданнях для дзяцей: “Семь плюс семь” (1992), “Сказки улицы Брока” (2000) П. Грыпары, “Сказки кота Мурлыки” (2007) М. Эме і інш.
3.4. Эвалюцыя казкі  англійскай літаратуры. Адметнасць англійскіх народных казак “Три медведя”, “Три поросёнка”  перакладзе рускіх пісьменніка. Э. Лір – пачынальнік літаратуры нонсэнса. “Невероятная история о великанах и эльфах” (1839) К. Сінклер – казка-нонсэнс, казка-небыліца. Наватарства Л. Кэрала  казках “Алиса в стране чудес”, “Алиса в Зазеркалье”: парадаксальнасць атарскага мыслення, выкарыстанне слонай гульні. Метафара і гіпербала  паэтыцы Л. Кэрала. Маральна-філасофскія праблемы  казках О. Уайльда “Звёздный мальчик”, “Соловей и роза” (1891). Прыгажосць і сэнс жыцця  разуменні героя казак. Змястоная і мастацкая каштонасць анімалістычных казак Р. Кіплінга (зборнік “Вот так сказки”). Р. Кіплінг – пачынальнік жанра “фэнтэзі”. Фантастычная казка “Подарки фей”. Далейшае развіццё жанру анімалістычнай казкі  дылогіі Х. Лофцінга “О докторе Дулитле” (1925, 1953). Фантастычная феерыя Д. Бары “Питер Пэн”: разнастайнасць характара, раскрыццё заемадзеяння свету дзяцей і свету дарослых. Псіхалогія дзіцяці, словатворчасць у казках А. Мілна “Винни-Пух”, “Домик на Виннипуховом перекрёстке”, М. Бонда “Медвежонок по имени Паддингтон” (2006). Развіццё жанра “фэнтэзі”  творчасці Д. Толкіна. Стварэнне арыгінальнай міфалагічнай сістэмы  аповесці “Хоббит, или Туда и Обратно”. Жанрава-тэматычная разнастайнасць сучаснай англійскай казкі (Д. Бісет, К. Льюіс, К. Рыдэл, П. Сцюарт, Д. Эйкен).
3.5. Шляхі развіцця нямецкай літаратурнай казкі. Актывізацыя цікавасці да жанру казкі  эпоху нямецкага рамантызму. Спецыфіка апрацокі народных нямецкіх сюжэта братамі Якабам і Вільгельмам Грым, асаблівасці “грымаскага” стылю. Тэматычная разнастайнасць і мастацкія вартасці казак брато Грым “Мальчик-с-пальчик”, “Шиповничек”, “Король Дрозд”, “Кот в сапогах”, “Семь воронов”, “Умная Гретель” (I том “Детских и семейных сказок” – 1807 г., II том – 1815 г.). В.А. Жукоскі – першы перакладчык казак брато Грым. Даследаванне свету дзяцінства  творы Э.Т.А. Гофмана “Щелкунчик и Мышиный король” (1816), адметнасць сюжэтна-кампазіцыйнай будовы; жанравыя асаблівасці казкі “Крошка Цахес” (1819). Засваенне традыцый сусветнага фальклору, перапляценне рэальнага і неверагоднага, усходні каларыт, фантастычныя сюжэты і вобразы  казках В. Гафа “Маленький Мук”, “Карлик Нос”, “Калиф-аист”, “Холодное сердце” (1827). Пастанока праблемы сапрадных каштонасцей у фантасмагорыі Д. Круса “Тим Талер, или Проданный смех”, фальклорная аснова твора. Трансфармацыя фальклорных матыва у творчасці О. Пройслера (“Маленькая Баба-Яга”, “Маленький домовой”). Стварэнне арыгінальных казак Э. Кестнерам (“Мальчик из спичечной коробки” і інш.). Сучасная нямецкая казка  выданнях для дзяцей.
3.6. Скандынаская літаратурная казка. Сусветнае значэнне і наватарскі характар казак Х.К. Андэрсена: зб. “Сказки, рассказанные детям” (1835 – 1842), “Новые сказки” ( 1844 – 1848), “Сказки” (1850), “Новые сказки и истории” (1858 – 1872). Тры тыпы казак: апрацокі Х.К. Андэрсенам раней пачутых народных казак (“Огниво”, “Принцесса на горошине”, “Дикие лебеди”, “Свинопас” і інш.), варыяцыі на тэму прачытаных гісторый з твора розных народа і часо (“Новое платье короля”, “Эльф розового куста” і інш.), уласна атарскія казкі (“Дюймовочка”, “Русалочка”, “Стойкий оловянный солдатик”, “Ромашка”, “Аисты”, “Райский сад”, “Оле Лукойе”, “Гадкий утёнок”, “Цветы маленькой Иды”). Заканамернасці пабудовы сюжэта, тыпалогія героя, асаблівасці аповеду. Ідэі гуманізму, абароны чалавечай годнасці  казках. Фантастычныя вобразы, адухаленне знаёмых дзецям прадмета і з’я. Паэтычнасць мовы, лірызм, гумар. Прырода  казках. Эстэтычныя праблемы  казцы “Соловей”. Хрысціянскія матывы  казках “Снежная королева”, “Колокол” і інш. Традыцыі Х.К. Андэрсена  творчасці З. Тапеліса (“Звездоглазка”, “Зимняя сказка” і інш.), у сучаснай дзіцячай літаратуры. Гісторыка-этнаграфічныя і маральныя аспекты рамана-казкі С.А. Лагерлёф “Удивительное путешествие Нильса Хольгерсона с дикими гусями по Швеции” (1906 – 1907). Пазнавальная каштонасць кнігі. Жанрава-тэматычная разнастайнасць казак А. Ліндгрэн, сцвярджэнне самакаштонасці дзяцінства, адналенне рэчаіснасці скрозь прызму спрымання дзіцяці. Трансфармацыя казачнага жанру  аповесцях «Малыш и Карлсон». Казачныя аповесці “Малыш и Карлсон” (1973), “Пеппи Длинный чулок” (1945), выдумка, шчодрая фантазія у іх, значнасць педагагічнага падтэксту. Праблема адзіноты дзіцяці  творах пісьменніцы. Казачная краіна Мумі-троля Т. Янсан. Адлюстраванне праблем сучаснасці  творах. “Шляпа волшебника” (1948) – адметны тып атарскай казкі. Т. Янсан – ілюстратар сваіх кніг. Трансфармацыя казачнага жанру  аповесці М. Ківеля “Великолепный господин Весельчак” (2007), творах У. Старка, М. Грыпе.
3.7. Амерыканская літаратурная казка. Н. Гаторн – заснавальнік амерыканскай дзіцячай літаратуры. Міфалагічныя матывы і вобразы  кнігах казак “Дедушкино кресло” (1841), “Книга чудес”. Дабрыня і справядлівасць у “Сказках дядюшки Римуса” Д.Ч. Харыса. Мастацкія асаблівасці вершаваных казак Доктара Сьюза “Кот в шляпе”, “Что я видел на улице”, “Сказки про слона Хортона” (1973), літаратурных празаічных казак Л.Ф. Бам “Волшебник из страны Оз”, “Чудесная страна Оз” (пераказ А. Волкава – “Волшебник Изумрудного города”), казак К. Ваненгута.
ТЭМА 4. АПАВЯДАННЕ І АПОВЕСЦЬ ДЛЯ ДЗЯЦЕЙ У АЙЧЫННАЙ І СУСВЕТНАЙ ЛІТАРАТУРЫ.
4.1. Жанр апавядання  літаратуры для дзяцей. Жанр апавядання  беларускай літаратуры. Гуманiстычны змест, маральна-этычная праблематыка апавядання Цёткі, змешчаных у кнігах “Першае чытанне для дзетак беларуса” (1906), “Гасцiнец для малых дзяцей” (1906). Выкарыстанне Цёткай фальклорнага матыву аб сiрочай долi  апавяданні “Мiхаська”. “Другое чытанне для дзяцей беларуса” Якуба Коласа. Кампазiцыя кнiгi, ідэйна-тэматычнае i жанравае багацце твора чытанкi, iх змест: паэтызацыя прыроды (“Вясна”, “Лета”, “3iма”, “Восень”), апiсанне вясковага побыту (“Вясковая дарога”, “Палеская вёска”). Вобразы дзяцей у апавяданнях “Школа”, “Прылёт птушак” і інш. Фiласофскi сэнс алегарычнага апавядання “Дуб i чароцiна”. Уплы кнiг “Роднае слова”, “Дзiцячы свет” К.Д. Ушынскага. Гуманiстычны змест апавядання Якуба Коласа “Дзеравеншчына” (1912), “Сiрата Юрка” (1914), “У старых дубах” (1912). Прырода i дзецi. Паказ iмкнення дзяцей да свету, дзе пануе гармонiя. Праблематыка апавядання “Страшнае спатканне”. Тыпалагiчнае падабенства апавядання “Ванька” А. Чэхава i “Дзеравеншчына” Якуба Коласа.
Тэматыка, мастацкiя асаблiвасцi апавядання З. Бядулі 1912 – 1915 гг. “Пяць лыжак зацiркi”, “Малыя дрывасекi”, “Велiкодныя яйкi”, “Дзе канец свету?”, вобразы дзяцей у іх. Iдэйна-тэматычныя набыткi прозы 20-30-х гадо. Праблематыка зборнiка апавядання “Першыя крокi”, “Крок за крокам” Якуба Коласа, “Гул бубна” А. Якiмовiча. Свет прыроды i дзяцiнства  апавяданнях Л. Чарняскай (кнiгi “Варка”, “Кот Знайдзён”, “Андрэйка”).
Вобразы дзяцей у апавяданнях Янкі Мара 20-х гадо “Слёзы Тубi”, “Незвычайная прынада”, “Лацаронi”. Драматызм, вастрыня канфлiкта, глыбокi псiхалагiзм, прастата i лаканiчнасць апiсання. Роля эпiлога у раскрыццi iдэйнага зместу твора. Псiхалагiчныя апавяданнi Янкі Мара 30-х гадо: “Шчасце”, “Бярозавы конь”, “Падарожжа вакол дома”, матывы дабрынi, даверу, узаемаразумення памiж людзьмi. Глыбокi псiхалагiзм апавядання “Завошта?”, “Максiмка”. Роля творчасці Янкі Мара  пашырэннi тэматычных абсяга дзiцячай лiтаратуры.
Эмацыянальнасць, лiрызм, высокая культура мовы як характэрныя рысы творчасцi Янкi Брыля для дзяцей. Праблемы маральна-эстэтычнага выхавання  апавяданнях “Жы-бы вожык”, “Чым накармiлi Мiшутку”, “Ветэрынар”, “Лiпа i клёнiк” (1988). Глыбiня пранiкнення  псiхалогiю дзяцей.
Здабыткi  распрацоцы школьнай тэмы (зборнiкi апавядання П. Кавалёва “Згублены дзённiк”, М. Данiленкi “Вернасць слову”, А. Васiлевiч “Затра  школу”), узмацненне цікавасці да маральна-этычнай праблематыкі (зборнiкi апавядання А. Пальчэскага “Беражанкі”, “Аля і Галя”, “Дым над лесам”). Аналiтычнасць i псiхалагiзм прозы А. Васiлевiч (зборнiкi апавядання “Сябры”, “Калiнавая рукавiчка”). Тэма “чалавек i прырода”  апавяданнях А. Васiлевiч “Браты-артысты”, “Геша”, “Бабулiны кватаранты” i iнш. Раскрыццё нутранага свету дзяцей. Эмацыянальнасць апавядання.
Жанрава-стылявыя пошукі  адлюстраванні тэмы Вялiкай Айчыннай вайны. Творы ваеннай тэматыкi  чытаннi дзяцей А. Кулакоскага, М. Гамолкi, Д. Слаковiча, Г. Васiлескай. Тэма Вялiкай Айчыннай вайны  творчаcцi А. Якiмовiча: апавяданнi “Аладкi”, “Чарнавочка”. Дзiцячае бачанне як спосаб выялення i асэнсавання рэчаiснасцi – кнiга пiсьма-успамiна дзяцей “Нiколi не забудзем” (1948). Гiсторыя стварэння. Вобразы дзяцей i дарослых. Якуб Колас, Янка Брыль пра кнігу. Споведзь дарослых, якiя  маленстве былi вiдавочцамi ваенных падзей, ахвярамi лiхалецця – “Апошнiя сведкi” (1985) С. Алексiевiч. Янка Брыль пра кнiгу.
Зварот А. Якімовіча да маральна-этычных праблем (зборнiк апавядання “Залатыя рукi”). Лiрычнасць, нацыянальная адметнасць прозы К. Калiны. Малюнкi прыроды, свет дзяцiнства, казачныя матывы  кнiгах “Каляровыя месяцы”, “Свiтанак”. Агляд творчасці П. Рунца, П. Кавалёва, В. Хомчанкі.
Майстэрства Васiля Вiткi як апавядальнiка (“Трывога  Ельнiчах”, “Стасева падарожжа”, “Абнова”, “Зайчык-вадалаз”, “Першая пяцёрка”). Юны герой у розных дачыненнях да людзей i прыроды. Рэдактарская дзейнасць Васіля Віткі  часопісе “Вясёлка”. Васіль Вітка – ларэат Дзяржанай прэміі імя Янкі Купалы, уладальнік міжнароднага Ганаровага дыплома імя Х.К. Андэрсена.
Свет дзяцінства  апавяданнях В. Гарбука (зборнiкі апавядання “Незнарок і знарок”, “Такіх кветак не бывае”, “Горад без папугайчыка”), У. Юрэвіча (“Тараскавы турботы”, “Дзе начуе сонца”, “Нястрашны страх”). Наватарскiя пошукi А. Вольскага  галiне тэм i жанра. Спалучэнне паэзii, прозы i драматургii  кнiгах “Рагатка” (1971), “Лясныя мастакi” (1973). Сiнтэз паэзii i прозы  кнiзе В. Зуёнка “Бадзiрог” (1998): “карагод вясёлых прыгод – i рыфмай звязаных, i проста расказаных”.
Апавяданне  сучаснай беларускай літаратуры для дзяцей. Пазнавальны і выхавачы патэнцыял апавядання П. Місько пра прыроду “Восеньскім днём”, “Лясныя дарункі”. Маральна-этычная праблематыка апавядання “Добры чалавек”, “Каляндар сумлення”. Дзіцячы свет у апавяданнях У. Лiпскага (зб. “Рыгоркавы прыгоды”, “Марынчына казка” і інш.). Псіхалагізм, жыццёвасць сітуацый, адметнасць вобраза. Рэдактарская дзейнасць У. Лiпскага  часопісе “Вясёлка”. У. Лiпскі – ларэат Літаратурных прэмій імя Янкі Мара, імя Васіля Віткі, ларэат Дзяржанай прэміі Рэспублiкi Беларусь.
Апавяданні сучасных атара на старонках часопіса “Вясёлка”.
Жанр апавядання  рускай літаратуры. Майстэрства К.Д. Ушынскага як апавядальніка. “Четыре желания”, “Бишка”, “Как рубашка в поле выросла”  вучэбных кнігах “Детский мир” (1861) і “Родное слово” (1864), кампазіцыя, стылёвыя асаблівасці апавядання. Педагагічныя погляды Л.М. Талстога, работа над кнігамі “Азбука” (1872), “Новая азбука” і “Книги для чтения” (1875), тэматычная і жанрава-стылёвая разнастайнасць апавядання пра дзяцей, змешчаных у іх. Значэнне творчасці К.Д. Ушынскага і Л.М. Талстога  развiццi дзiцячай лiтаратуры.
Вобразы дзяцей у апавяданнях А.П. Чэхава “Ванька”, “Событие”, “Детвора” і інш. Індывідуалізацыя характара маленькіх героя. Пытанні выхавання дзяцей. Атарскі падтэкст, глыбіня вывада. Каштонасць апавядання А.П. Чэхава для сучаснага юнага чытача. Творы М. Горкага для дзяцей: “Дед Архип и Лёнька”, “Случай из Мишкиной жизни”, “Воробьишко”, “Случай с Евсейкой”, “Яшка”, выразнасць, эмацыянальная сіла здзеяння, аптымістычны пафас твора. Вобразы дзяцей у апавяданнях Д.Н. Маміна-Сібірака, А.І. Купрына, прыёмы стварэння характара. Маральна-этычная накіраванасць твора В.А. Асеевай “Волшебное слово”, “Три товарища”, “Сыновья”, “Просто старушка”. Гумарыстычнае апавяданне  творчасці М.М. Носава (“Мишкина каша”, “Фантазёры”), В.Ю. Драгунскага (“Денискины рассказы”). Героіка і гумар у апавяданні Л. Панцялеева “Честное слово”, вобразы маленькіх дзяцей у апавяданнях “Буква ТЫ”, “Настенька”. Адметнасць стылю Ю.Я. Якалева, С.П. Аляксеева, А.Г. Алексіна, Р.П. Пагодзіна, Э.М. Успенскага, В. У. Галякіна, Ю.І. Каваля і сучасных атара апавядання для дзяцей А. Усачова, Ц. Сабакіна, А. Кургузава, Л. Якалева, М. Ясеноскага, Л. Петрушэскай, Т. Ломбінай, С. Георгіева, Б. Мінаева, В. Роньшына, М. Масквіной, С. Махоціна.
Жанр апавядання  зарубежнай літаратуры. Раскрыццё маральнага вобліку героя праз адносіны да жывёл у апавяданнях амерыканскага пісьменніка М. Калагэна “Деловое предложение” і аргенцінскага пісьменніка А. Юнке “Мартин ничего не украл!”. Пошукі падлеткам уласнага шляху  апавяданні венгерскага пісьменніка Ш. Татаі “Мишка находит свою дорогу”. Праблема адчужанасці ва заемаадносінах бацько і дзяцей у апавяданні астралійскага пісьменніка В. Палмера “Улов”. Хрысціянскія матывы  цыкле К. Льюіса “Хроники Нарнии” (1950 – 1956). Апавяданні для дзяцей сучасных пісьменніка У. Старка, К. Рыдэла, А. Лобела, П. Сцюарта, С. Бело, К. Ваненгута, С. Лем, Д. Браян, І. Шубігера, А. Кларка, М. Мэй.
4.2. Аповесць для дзяцей і пра дзяцей. Жанр аповесці  беларускай літаратуры. Распрацока Янкам Марам жанра прыгоднiцкай аповесцi (“У краiне райcкай птушкi”, “Сын вады”). Апiсанне экзатычнай прыроды, норава i звычак туземца праз напружаныя сiтуацыi i займальнасць сюжэта. Зварот да нацыянальнай тэматыкi, праблема чалавека i прыроды  аповесцi “Палескiя рабiнзоны” (1930), творчая распрацока Янкам Марам традыцыйнага сюжэта рабiнзанады. Спроба распрацаваць жанр фантастычнай аповесцi (“Фантамабiль прафесара Цылякоскага”). Праблема выхавання асобы  пасядзённым жыццi (школьная аповесць “ТВТ”). Ацэнка аповесцi Я. Купалам, М. Горкiм, С. Маршаком.
Жанрава-стылявыя пошукі  адлюстраванні тэмы Вялiкай Айчыннай вайны. Творчасць лiтаратара – “дзяцей вайны”. Трылогiя “Мы з Санькам у тыле ворага” (1968), “Мы – хлопцы жывучыя” (1970), “Мы з Санькам – артылерысты...” (1989) I. Сяркова. Жахi акупацыi вачыма дзяцей. Спалучэнне гераiчнага, камiчнага i драматычнага. Агульназначнасць змеcту асабiстага спамiну. Арыентацыя на перажытае  аповесцях Б. Сачанкi “Апошнiя i першыя” (1969), В. Казько “Суд у Слабадзе” (1979). Матывы сiроцтва, трагiчных страта, болю, памяцi.
“Напафантастычная” аповесць П. Місько “Прыгоды Бульбоба” (1977). Праблемы сяброства, чалавечых узаемаадносін у творы. Гумарыстычная аповесць “Навасёлы, або Прадзiвая, часам вясёлая, часам страшнаватая кнiга пра незвычайны месяц у жыццi Жэнi Мурашкi” (1972). Элементы прыгодніцтва  творы. Арыгiнальныя сюжэты, казачная плынь, прыгоднiцкiя элементы  аповесцях У. Лiпскага “Рыгоркавы прыгоды”, “Клякса-Вакса i Янка з Дзiнагорска” (1982), “Пра Андрэйку Добрыка i чорцiка Дуронiка” (1993), “Каралева белых прынцэс” (2000).
Жанр аповесці  рускай літаратуры. Гумарыстычныя аповесці М.М. Носава пра дзяцей. Адносіны атара да персанажа, сцвярджэнне актынай жыццёвай пазіцыі  творах “Весёлая семейка” (1949), “Витя Малеев в школе и дома” (1950), “Дневник Коли Синицына” (1950). Фантастычныя аповесці пра Алісу Кіра Булычова. Аповесці для дзяцей на сучасным этапе: “Вирус ворчания” (2006) С.А. Махоціна, “Славкины истории: и в шутку и всерьёз” (2008) В. Грошавай, аповесці В.М. Роньшына, Е.А. Мацвеевай, М.В. Сямёнавай, А.У. Мурашовай.
Жанр аповесці  зарубежнай літаратуры. Майстэрства М. Твэна – псіхолага і сатырыка  аповесцях “Приключения Тома Сойера” (1876), “Приключения Гекльберри Финна” (1884). Паэтызацыя дзяцінства, маральная чысціня героя, пранікненне ва нутраны свет дзіцяці, гумар, лірызм. Традыцыі М. Твэна, Ч. Дзікенса  сусветнай літаратуры. Адлюстраванне свету дзяцінства, абарона право дзіцяці  рэалістычных аповесцях А. Ліндгрэн. Апрацока вядомага нямецкага фальклорнага матыву  аповесці Д. Круса “Тим Талер, или Проданный смех”. Праблемы заемаадносін людзей, уменне правільна ацэньваць свае чынкі  аповесцях чэшскага пісьменніка Й. Плевы, узаемаадносіны бацько і дзяцей у аповесцях англічаніна Д. Олдрыджа “Последний дюйм” і нямецкага пісьменніка Б. Плудры “Лют Матен и Белая ракушка”. Праблема “чалавек і прырода”  аповесці польскага пісьменніка Я. Грабоскага “Европа”. Актуальныя пытанні дзяцінства, праблема сацыялізацыі дзіцяці  аповесці астралійскага пісьменніка А. Маршала “Я умею прыгать через лужи” (1987). Фарміраванне характару дзіцяці  творах французскіх пісьменніка А. Баско “Малыш и река” (1945), Ж.-К. Мурлёвай “Река, текущая вспять” (2006). Сучасная зарубежная аповесць для дзяцей У. Старка, К. Рыдэла, Б. Байерс, А. Тора, С. Ульсана, А. Якабсана, Ц. Парвелы, К. Берга.
4.3. Жанр атабіяграфічнай аповесці. Руская атабіяграфічная проза як традыцыйны жанр дзіцячай літаратуры. Атабіяграфічныя аповесці “Детство” (1852) Л.М. Талстога, “Детство Никиты” (1920) А.М. Талстога, “Детские годы Багрова-внука” (1858) С.Ц. Аксакава, “Детство Тёмы” (1892) М.Г. Гарына-Михайлоскага, “Детство” (1913) Максіма Горкага. Старонкi жыцця Янкі Мара  атабiяграфiчнай аповесцi “Шлях з цемры” (першая частка – 1948, другая – 1956, трэцяя – 1957). Вобразы Янкі і маці. Адметнасць кампазіцыі. Маленства З. Бядулi паводле аповесці “У дрымучых лясах” (1940). Старонкi жыцця А. Васiлевiч у пенталогii “Пачакай, затрымайся” (1972), паказ духонага станалення, фармiравання светапогляду Ганькi Гурыновiч. Сюжэтна-кампазiцыйныя асаблiвасцi пенталогіі, адметнасць стылю.
ТЭМА 5. НАВУКОВА-ПАЗНАВАЛЬНАЯ ЛІТАРАТУРА ДЛЯ ДЗЯЦЕЙ
5.1. Руская і беларуская навукова-пазнавальная літаратура для дзяцей. Артыкулы і апавяданні навукова-пазнавальнага характару  вучэбных кнігах К.Д. Ушынскага. Апавяданні Л.М. Талстога пра жывёл, іх гуманізм, уздзеянне на эмацыянальную сферу чытача. Засваенне традыцый анімалістычнага жанра  прозе А.П. Чэхава, Д.Н. Маміна-Сібірака, А.І. Купрына. Навукова-паэтычнае асэнсаванне прыроды  творах М.М. Прышвіна, К.Г. Пастоскага, Б.С. Жыткова, Я.І. Чарушына, В.В. Біянкі.
Навукова-пазнавальная аповесць Янкі Мара “Чалавек iдзе” (1926). Апiсанне клiмату, жывёльнага, раслiннага свету, жыцця першабытных людзей. Элементы казачнасцi  творы. Тэма “чалавек i прырода”  прыгодніцкай аповесці У. Дубокi “Як Алiк у тайзе заблудзiся” (1974). Асаблiвасці падачы пазнавальнага матэрыялу.
Элементы публiцыстыкi  краязначых кнiгах В. Вольскага “Падарожжа па краiне беларуса” (1968), “Палессе” (1971). Цыклы прыродазначых нарыса пiсьменнiка “Па лясных сцежках”, “Дзень добры, Бяроза”, “Чайкі над Нараччу”.
“Зямля пад белымi крыламi” (1977) У. Караткевiча – эмацыянальна-знёслы сказ пра Беларусь. Нарыс пiсьменнiка “Белавежская пушча” (1975). Гiстарычнае мiнулае i сённяшнi дзень роднай зямлi, непаторная прырода Беларусi  кнiзе Я. Пархуты “Зямля бацько нашых”. Праблемы экалогii  нарысах.
Асэнсаванне гісторыі беларускага народа  творах У. Арлова, У. Бутрамеева. Тэма далёкага мінулага Беларусі  гісторыка-пазнавальнай кнізе У. Ягодзiка “Сем цуда Беларусі” (1999). Фальклорная аснова апавядання і нарыса У. Ягодзiка, прысвечаных роднай прыродзе (кнiгi “Цi вернецца князь Кук?”, “У царстве Вадзянiка”, “Дзiвосны карабель”, “Птушыная дарога” і інш.). Выхаванне экалагічнай культуры і цікавасці дзяцей да пазнання прыроды. Творы У. Ягодзіка і сучасных празаіка на старонках часопіса “Лесавік”. Сучасная навукова-пазнавальная кніга для дзяцей.
5.2. Развіццё жанра зарубежнай навукова-мастацкай літаратуры. Прырода і чалавек у творах амерыканскіх і канадскіх пісьменніка Э. Сетан-Томпсана, Д. Кервуда, Р. Джэрэла. Спецыфіка анімалістычных апавядання Э. Сетан-Томпсана. Гумарыстычная накіраванасць кніг Д. Дарэла. Своеасаблівасць творчай манеры Д.Р. Кіплінга. Апавяданні цыкла “Кроткий зверинец” М. Жэневуа, “Дрозды” Т. Інуі, іх роля  фарміраванні  дзяцей адчування далучанасці да прыроды. Творы зарубежных прыродазнаца у праграмах для дзіцячага сада “Юный эколог”, “Радуга”. Роля навукова-мастацкіх кніг у развіцці і выхаванні дзяцей.
ТЭМА 6. ПАЭЗІЯ ѕ ДЗІЦЯЧЫМ ЧЫТАННІ
6.1. Беларуская паэзія для дзяцей. А. Гурыновiч – першы беларускі паэт, які адрасава свае творы дзецям. Пейзажныя вершы  спадчыне паэта (“Бор”, “Вясна”) i павучальныя (“Каток”, “Рыбак”). Паэтызацыя прыроды  вершах М. Багдановiча “Па-над белым пухам вiшня...”, “3iмой”, “3авiруха”, “3iмовая дарога”. Дзiцячы свет у вершах Цёткi “Сынок маленькi”, “Сiрацiнка”, паэтызацыя прыроды  вершах “Лес”, “Мой сад”.
Цеплыня, непасрэднасць, эмацыянальная танальнасць, лiрызм, сувязь з традыцыямi беларускага дзiцячага фальклору як адметныя рысы творчасцi Янкі Купалы для юнага чытача. Вершы Янкі Купалы на старонках часопiса “3оркi” (1921 – 1922): “Песня i казка”, “Мароз”, “Бай”, “Сын i мацi”. Думка аб неабходнасцi спалучэння  дзiцячай лiтаратуры казачнага з рэалiстычным (“Песня i казка”). Абуджэнне  дзяцей пачуцця нацыянальнай годнасцi, выхаванне любовi да роднай зямлi, да роднай мовы – верш “Сын i мацi”. Сугучнасць думак верша нашаму часу. Паэтызацыя красы зiмовай прыроды  вершы “Мароз”. Традыцыi фальклорнай паэтыкi  творчасцi Янкі Купалы. Вершы Янкі Купалы 30-х гг. для юных чытачо. Выкарыстанне фальклорных матыва i танцавальнай рытмiкi  вершы “Дзiцячае”. Заахвочванне дзяцей да вучобы. Гiсторыя напiсання верша “Хлопчык i лётчык”. Паэтызацыя духонага свету юнага героя: цiканасць, прага веда, iмкненне пранiкнуць у таямнiцы сусвету. Пераклад верша на рускую мову М. Iсакоскiм. Паказ жыццёвых перспекты для моладзi  вершах “Сыны”, “Алеся”.
Пейзажныя вершы Якуба Коласа для дзяцей: “На полi вясной”, “На рэчцы зiмою”, “Песня аб вясне”, “Дзед-госць”, “3iма”, “На лузе”, “Дуб”, “Ручэй” i iнш. Меладычнасць, высокая культура верша. Майстэрства паэта-псiхолага  сатырычным вершы “Савось-распуснiк” (1926). Традыцыi Коласава майстэрства  сучаснай лiтаратуры для юнага чытача.
Паэзiя З. Бядулi для маленькага чытача: “Маладая вясна”, “Мае забавы”, “Гаспадарка”, “Дудачка”, “Калыханка”, “Вясной”, “Сняжыначкi” i iнш. Гармонiя чалавека i прыроды. Песенная, музычная iнструментока верша. Дынамiчнасць сюжэта, графiчная выразнасць малюнка, вобразнасць мовы.
Маральна-этычныя праблемы  вершах С. Шушкевiча “Хрыпаты пенiк”, “Свавольнiкi”, “Танцавалi  сшытку кляксы”, “Непамыцька – хлопчык Вiцька” і інш. Тэма працы  вершах “Пчала-госцейка лятала”, “Казка-быль пра рэпку”, “Муха-папрадуха”, “Трутнi”, “Працавiтыя швачкi”. Паэтызацыя прыроды  вершах “Ляцiце, птахi”, “Вясна прыйшла”, “Усё зiма заснежыла”, “Кветачкi-званочкi”. Вершы-жарты “Колькi кiпцiка у кошкi”, “3бiралася лiса  госцi”, “Рагатыя бэкi-мэкi” і інш. Асаблiвасцi паэтыкi верша С. Шушкевiча: канкрэтнасць паэтычнага вобраза, дакладнасць рыфмы, iнтанацыйнае багацце, меладычнасць.
Вобраз роднага краю  кнігах паэзіі А. Пысіна “Матылёчкі-матылі” (1962), “Вясёлка над плёсам” (1964). Свет маленства і прыроды  кнігах Е. Лось. Гуманiстычная скiраванасць паэзіі С. Грахоскага. Гумар, арыгiнальнасць сюжэта, асаблiвасцi рыфмокi  вершах (зб. “Ад вясны да вясны”, “Знаходка”, “Я сё мею”).
Тэматычная i жанравая шматстайнасць творчасцi Эдзі Агняцвет: кнiгi “Мы сур'ёзныя, мы вясёлыя” (1976), “Доктар Смех” (1977), “Ад зярнятка да вясёлкi” (1981), “Рэчка, рэчанька мая” (1991), “Хай часцей смяюцца дзеці” (1997), “Пад сінім небасхілам” (1999). Паэтызацыя працы (вершы “Мой тата – буданiк”, “Машынiст”, “Хто пачынае дзень?”). Пейзажныя вершы (“Музыка лесу”, “Падарожнiк”). Тэма аховы прыроды (“Рабiнка”, “Чаму  трывозе дзед Мароз”, “Рэчка, рэчанька мая”). Сатырычна-гумарыстычныя вершы (“Параска i падказка”, “На дачы  гамаку”, “Шчодры Цiшка”, “Вельмi “ветлiвы” Мiкiта”). Асуджэнне гультайства, сквапнасцi, ганарлiвасцi. Разнастайнасць адцення камiчнага: ад мяккага гумару да самакрытычнай iронii. Высокая арганiзацыя паэтычнага радка, меладычнасць верша паэтэсы.
Наватарскiя пошукi А. Вольскага  галiне тэм i жанра. Аналiз кнiг “Чарнiчка” (1964), “Карусель” (1996), “Адэльчыны ручнікі” (2002). Паэтызацыя прыроды  вершах “Едзе хмарка”, “Ялiнка”, “3iмовае сонца”. Прыём антрапамарфiзму  вершах “Коцiк”, “Козачка”, “Бегемоцiк”. Гумарыстычныя вершы “Захварэ парсючок”, “Што чарнiла нарабiла”, займальнасць сюжэта. Асаблiвасцi вершаваных азбук А. Вольскага “Жывыя літары”, “Ад А да Я – прафесiя мая”.
Тэматычная разнастайнасць паэзii А. Грачанiкава. Аналіз кнігі “Перазвоны азёр і баро” (1998). Свет дзяцiнства i прыроды  вершах А. Лойкі (кнiгi “Як Тоня рэха шукала”, “Карагод дзiвосных прыгод”). Займальнасць сюжэта, метафарычнасць мовы, цеплыня iнтанацый, меладычнасць паэтычнага радка.
Народныя iдэалы дабрынi, сумленнасцi, прыгажосцi  вершах i жартах В. Зуёнка (кнiгі “Хата, поная гасцей”, “Рэха”). Загадкi В. Зуёнка пра звярыны, птушыны i раслiнны свет (“Сонечны клубочак”). Тонкае адчуванне гука, колера, фарба жывой народнай мовы. Характэрныя прыкметы паэзii В. Зуёнка – рытмiчная разнастайнасць, лёгкасць гучання, iмклiвасць, насычанасць дзеяннем.
Тонкае разуменне асаблiвасцей дзiцячага спрымання свету: вершы М. Танка “Падслуханае”, “Божыя карокi”, “Магчыма, не чулi”, “Чаму птушкi лётаюць”, “Красуня”, “Мама”. “Лемантар” Максiма Танка як вандрока па моных сховах. Метафарычнасць, асацыятынасць, нацыянальны каларыт верша М. Танка  зб. “Блікі сонца” (1997).
Вершаваныя жанры дзiцячага фальклору (калыханкi, пацешкi, лiчылкi, загадкi, скорагаворкi) у апрацоцы Васіля Вiткi (зб. “Дударык”, “Чытанка-маляванка”, “Ладачкi-ладкi”, “Дом, дзе жывуць словы”, “Урокі роднага слова”). Творы з уласна атарскiм сюжэтам у гэтых кнiгах. Вершы на арніталагічную тэматыку. Паэма “Беларуская калыханка” як патрыятычная песня  гонар мацi Радзiмы i яе бессмяротных сыно. Умонасць i сiмволiка. Высокая паэтычная культура, спалучэнне заснаваных на народна-паэтычнай глебе займальнасцi i пазнавальнасцi як адметныя рысы творчасцi Васiля Вiткi. Васiль Вiтка – ларэат Дзяржанай прэмii Рэспублiкi Беларусь, ларэат Ганаровага дыплома iмя Х. К. Андэрсена.
Характэрныя асаблівасці сучаснай беларускай паэзiі – творчае развiццё фальклорных традыцый на новай, адпаведнай нашаму часу, аснове. Жанравае багацце паэзii – паэмы, вершы, калыханкi, пацешкi, загадкi, задачкi, скорагаворкі, песні. Шырыня тэматыкі: вершы аб Радзіме, прыродзе, працы, пра дзяцінства. Педагагічная накіраванасць, гумар і лірызм твора, даступнасць дзіцячаму успрыманню.
Фальклорныя матывы i жанры  паэзii Н. Гiлевiча. Займальнасць, мастацкая дасканаласць загадак (зб. “Сiнi домiк, сiнi дом”, “3агадкi”). Свет прыроды i дзяцiнства  вершах “Дождж-грыбасей”, “У лузе”, “3ёлкi”, “Хто з бабуляй пойдзе  лес?” (зб. “Калi рана станеш”, “Добры чалавек”, “Шчаслівыя хвіліны”). Мастацкае асэнсаванне пачуцця гонару за права “беларусам звацца” – верш “Казачная зямля”. Творы, напiсаныя Н. Гiлевiчам па матывах балгарскай дзiцячай паэзii (“Белы мядзведзь у заапарку”, “Песня пра ручаёк”, “За што мяне мама не пацалавала?” – кнiга “Добры чалавек”).
Жанравая разнастайнасць паэзii Р. Барадулiна (вершы, калыханкi, пацешкi, жарты, скорагаворкi, лiчылкi, задачкi, загадкi, казкi). Здольнасць паэта гуляць словам, уменне вiртуозна карыстацца гукапiсам, каламбурыць. Агляд кнiг: “Ай! Не буду! Не хачу!” (1971), “Цi пазяхае бегемот?” (1981), “Iндыкала-кудыкала” (1986), “Грышка, Мiшка i Шчыпай ехалi на чоне” (1996), “Як вок калядава” (2000), “Выпа грук у грома з рук” (2009). Асаблiвасцi азбукі “Азбука – вясёлы вулей” (1995).
Спосабы актывiзацыi мастацкага мыслення дзяцей: вершы-пытаннi, камiчныя сiтуацыi (“Цi пазяхае бегемот?”, “Хто дагары нагамi?”, “Цi аса, цi куса?”, “Як быць?”, “Ты чу? Ты чула?”, “Пiльная патрэба”, “Рэгулiрошчык”, “Ён, яна, яно, яны”, “Як ста заяц дагавухi”, “Буду рачом”). Наватарства формы твора. Вершы-загадкі (“Загадкі на градках”, “Кош загадак”), скорагаворкі (“Скорагаворка са скорагаварчаняткам”, “Вымаві!”), задачкі (“Палічы!”, “Як сурок лічы сарок?”, “Колькі кошак у кашы?”, “Колькі важыць зайца цень?”, “Колькі сарок?”, “Колькі мае ног?”), дражнілкі (“Як дражніць бубнілу?”, “Пыталава”), прыбабунькі (“Не столькі мліва, колькі дзіва”). Вершы-каламбуры (“Што было б тады б, калi б?”, “Колькi ранiц месцiць ранец?”, “На шашы”, “Варголы”). Свет маленства  вершах “Ай! Не буду! Не хачу!”, “Раскiдач”, “Пытанне сiм” i iнш. Вершы пра жывёл i птушак (“Экзамен”, “Цi ляцяць вароны  вырай?”, “Пенiк-весялун”). Трапнасць характарыстык. Прыём антрапамарфiзму. Лiрычнасць пейзажных замалёвак (“Як восень дрэвы ашукала”, “3iма”, “Коцiкi”, “Босы дождж”). Роля паэзii Р. Барадулiна  абуджэннi цiкавасцi да роднага слова, чуйнасцi да яго гучання, выхаваннi  дзяцей назiральнасцi i пачуцця прыгожага.
Нацыянальная адметнасць творчасці В. Жуковіча (зб. “Гуканне вясны”, “Свет – дзівосны”), У. Карызны (“Іграй, жалейка, не змакай”), Д. Бічэль (“Гараднічанка”), Л. Пранчака (“Дзячынка-беларуска”, “Цік-так ходзікі”). Агляд паэтычных зборнiка: А. Пысіна “Колькі сонца”, I. Муравейкi “Я прыдума казку”, П. Пранузы “Фарбы восенi”, В. Лукшы “Адзіны  свеце край”, А. Дзеружынскага “Жывая азбука”, Н. Галіноскай “Палёт з Карлсанам”, У. Палава “Хто знае – адгадае”, “Згадка на дабро”, М. Чарняскага “На каго сварыся гром”, В. Гардзея “Зайкава балалайка”, У. Мацвеенкі “Дабранач”. Зварот да фальклору i пошукi новых жанравых форм.
6.2. Рускія паэты – дзецям. Пейзажная лірыка рускіх паэта першай паловы XIX ст.  дзіцячым чытанні: развіццё паэтычнага слыху, узбагачэнне эмацыянальна-вобразнага спрымання дзіцяці, выхаванне любові да прыроды. Творы І. Крылова, В. Жукоскага, А. Пушкіна  дзіцячым чытанні. Балады і вершы В. Жукоскага “Птичка”, “Жаворонок”, іх значэнне  маральным і эстэтычным выхаванні дзяцей. Паэзія А. Пушкіна для чытачо дашкольнага і малодшага школьнага зросту. Значэнне твора А. Пушкіна  развiццi дзiцячай лiтаратуры. Вершы для дзяцей М. Някрасава “Школьник”, “Дядюшка Яков”, “Генерал Топтыгин”, “Соловьи”, “Дедушка Мазай и зайцы”, фрагмент ліра-эпічнай паэмы “Крестьянские дети” – “Мужичок с ноготок”. Асноныя матывы паэзіі, яе традыцыі  сучаснай дзіцячай літаратуры. Карней Чукоскі пра творчасць М. Някрасава для дзяцей.
Лірыка другой паловы ХІХ ст. Агляд зборніка верша А. Пляшчэева “Подснежник”, “Дедушкины песни”. Мастацкія вартасці твора. Карціны прыроды  творчасці паэта (“Травка зеленеет”, “Родное”, “Летние песни”, “Дети и птичка”, “Осень”, “Мой садик”). Раскрыццё цеснай сувязі дзіцяці з прыродай у вершах І. Сурыкава “Детство” (“Вот моя деревня”), “В ночном”, “На реке”, “Белый снег пушистый”, “Ярко светит солнце”). Пейзажная лірыка Ф. Цютчава, А. Майкова, А. Фета, І. Нікіціна  дзіцячым чытанні. Традыцыі і наватарства  паэзіі для дзяцей А. Блока, В. Брусава, І. Буніна.
Развіццё паэзіі пад уздзеяннем футурыста У. Маякоскага, В. Хлебнікава. Вершы У. Маякоскага для дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага зросту (“Тучкины штучки”, “Гуляем”, “Что такое хорошо и что такое плохо”, “Кем быть?”). Выкарыстанне яркіх неалагізма, моцных метафар, складаных рыфма, эмацыянальнасць верша. Прыход паэта групы “ОБЭРИУ” Д. Хармса, А. Введенскага, М. Забалоцкага, Ю. Уладзімірава. Вершы Карнея Чукоскага, іх роля  выхаванні паэтычнага слыху дзяцей. Класічнае даследаванне творчых магчымасцей дашкольніка: “От двух до пяти” (1933). Уплы К. Чукоскага на творчасць В. Берастава, Э. Машкоскай, Б. Захадэра, Г. Сапгіра.
Жанравая і тэматычная разнастайнасць твора С. Маршака: дзіцячыя песенькі, вершы, загадкі, лічылкі, паэмы. Прастата стылю, лаканізм мовы, займальнасць верша “Детки в клетке”, “Про всё на свете”, “Цирк”, “Сказка о глупом мышонке”, “Вот какой рассеянный”, “Мяч”, “Усатый-полосатый”, “Пожар”, “Вчера и сегодня”. Мажорная інтанацыя, энергічнае развіццё думкі, насычанасць фарба, захапляльныя нечаканасці  развіцці сюжэта. Гумар і сатыра  творах С. Маршака. “Весёлая азбука”, “Весёлый счёт”, “Весёлое путешествие от А до Я”, “Разноцветная книга”. Іх пазнавальнае і выхавачае значэнне. Вершы на школьныя тэмы: “Школьнику на память”, “Живые буквы”.
Псіхалагічныя аспекты паэзіі А. Барто, разнастайнасть тэматыкі твора: сатырычныя вершы “Девочка чумазая”, “Девочка-рёвушка” (1930), “Любочка”, “Лёшенька”, “Качели” (1948); маральныя паводзіны дзіцяці  вершах для самых маленькіх “Машенька”, цыкл “Игрушки” (1936); тэма працы “Дом переехал” (1938). Кніга для малодшых школьніка “За цветами в зимний лес” (1972). Наватарства верша, лірызм. Творы А. Барто  малюнках В. Гараева, М. Мітурыча. Традыцыі А. Барто  творчасці І. Такмаковай і сучасных паэта.
Шматжанравасць мастацкай творчасці С.У. Міхалкова: лірычныя, сатырычныя, публіцыстычныя вершы, байкі, паэмы. Вобраз станочага героя  тэтралогіі “Дядя Стёпа” (1935 – 1978). Мастацкае наватарства, пазнавальная і выхавачая каштонасць паэмы. Напенасць, жыццясцвярджальны гумар у вершах “Мой щенок”, “Как старик корову продавал”, “Чистописание”. Сатырычныя вершы “Фома”, “Про мимозу”. С. Міхалко – ларэат Ганаровага дыплома iмя Х. К. Андэрсена.
Здабыткі паэзіі А. Благінінай, Л. Касіля, Б. Захадэра, В. Берастава, Г. Сапгіра, І. Такмаковай, Р. Сефа, Э. Успенскага, Г. Остэра, Ю. Морыц, Л. Гераскінай.
Шырыня тэматыкі, жанравая разнастайнасць сучаснай рускай паэзіі для дзяцей М. Дружынінай, У. Сцяпанава, М. Барадзіцкай, В. Аляксандрава, М. Тахіставай, А. Гіваргізава, Д. Герасімавай, Л. Якалева, С. Казлова, Г. Дзядзінай, М. Сямёнавай, М. Яснова і інш.; педагагічныя задачы і спецыфіка іх вырашэння, гумар, лірызм, арыентацыя на спрыманне дзіцяці.
6.3. Зарубежныя паэты – дзецям. Малыя жанры англійскага фальклору: песні, небыліцы  перакладах С. Маршака, К. Чукоскага, І. Такмаковай, Б. Захадэра. Англійская паэзія для дзяцей у зборніку “В один прекрасный день” у перакладзе М. Барадзіцкай. Э. Лір – пачынальнік літаратуры нонсэнса і стваральнік жанра лімерыка. “Книга нелепиц” (1846). Вершаваныя небыліцы Э. Ліра  перакладзе С. Маршака (зб. “Прогулка верхом”). Паэтыка верша А. Мілна і яе адналенне  перакладах С. Маршака, Г. Сапгіра, Н. Слепаковай. Амерыканская паэзія абсурда  перакладах на рускую мову Б. Захадэра, Р. Сефа. Вершы Д. Радары “Чем пахнут ремёсла”, “Про всё на свете”  перакладах С. Маршака. Гульнёвая паэзія французскіх атара Ж. Прэвера, Р. Дзеснаса, М. Лей, К. Руа, Р. Абальдзіа  перакладах В. Берастава, М. Кудзінава, М. Яснова  зб. “Стихи французских поэтов для детей” (2006). Жанрава-тэматычная разнастайнасць польскай паэзіі. Вершы на маральна-этычную праблематыку Ю. Тувіма  перакладах С. Маршака, С. Міхалкова. Выкарыстанне слонай гульні, засваенне традыцый жанру байкі  паэзіі Я. Бжэхвы (зб. “Веселые стихи”, “На Горизонтских островах”) у перакладзе Б. Захадэра. Спецыфіка азнаямлення дзяцей з паэзіяй.
ТЭМА 7. ТЭНДЭНЦЫІ РАЗВІЦЦЯ ЖАНРАѕ ДЗІЦЯЧАЙ ДРАМАТУРГІІ
7.1. Жанрава-стылёвыя тэндэнцыі  беларускай драматургіі для дзяцей. К. Лейка – пачынальнiк нацыянальнай драматургii. Казачны сюжэт п'есы “Снатворны мак” (1912). Адухоленыя вобразы кветак (Мак, Званочак, Ружа, Разяда). Асуджэнне сквапнасцi, хiтрасцi i здраднiцтва (Матыль, Скакунец, Аса). Павучальны змест твора. Выяленне гуманiстычных iдэала атара.
П’еса-казка Ф. Аляхновіча “У лясным гушчары” (1917). Дабро перамагае зло як асноны маты твора. Драматычныя творы для дзяцей 20-х гг.: п’есы М. Чарота, С. Новіка-Пеюна. Услаленне справядлiвасцi, мiласэрнасцi, дабрынi  п'есах А. Гаруна “Хлопчык у лесе” і інш. (зб. “Жывыя казкi для дзiцячага тэатру”).
Фальклорная аснова п'ес “Цудоная дудка” (1938), “Дзед i жора” (1939) В. Вольскага. Сцэнiчнае жыццё. Фальклорная аснова, выхавачая накіраванасць п'ес А. Вольскага “За лясамі дрымучымі” (у саатарстве з П. Макалём, пасталена  1958 г.), “Сцяпан – Вялiкi Пан” (1979, пакладзена на музыку Ю. Семянякам і пасталена  1979 г. на сцэне Мінскага тэатра музычнай камедыі), “Каб не змака жаваранак” (1989).
Маральна-этычная праблематыка п’ес-казак У. Ягодзiка “Сонейка, свяці!”, “Залатое зярнятка”, “Сакрэты Вогніка”, “Калі тупне зайка...”, “Усміхніся, прынцэса!”. Фальклорныя матывы, вобразы, элементы прыгодніцтва  п’есах В. Лукшы “Чароны камень” (1984), С. Кавалёва “Хохлік” (1994), З. Дудзюк “Жывая вада” (1994), “Дудка-самагудка” (2001), П. Васючэнкi і С. Кавалёва “Дзiвосныя авантуры пано Кублiцкага ды Заблоцкага” (1992), П. Васючэнкі “Новы калабок” (1996), “Страшнік Гам” (1994), Г. Каржанескай “Шукайце кветку-папараць” (2004), С. Кавалёва “Жабкі і Чарапашка” (1991), “Вандраванне  Княства Сно” (2009). Адметная сюжэтна-вобразная структура п'ес.
Зварот да жанру “фэнтэзі”: “Канікулы на астэроідзе”, “Сінязорка” З. Дудзюк, “Міжпланетны пажарнік”, “Шкляныя горы, альбо Праграміст Чаронай даліны” Р. Баравіковай, “Кацярынка і Кэт” П. Васючэнкі, “Калі прыляцелі іншапланецяне” Т. Мушынскай. Спробы васаблення “рыцарскай тэмы”  п’есах П. Васючэнкі “Маленькі збраяносец” (1997), С. Кавалёва “Драляны рыцар” (1995), Л. Рублескай “Янук, рыцар Мятлушкі” (1994).
Чалавек і прырода  п’есах “Калі дракон прачнуся” М. Арахоскага, “Чароны гадзіннік” (“Гадзіннік Лікбога”) З. Дудзюк; экалагічныя праблемы  п’есах “Каляровая затока” П. Васючэнкі, “Кветкі пад лінем” І. Сідарука, “Зімовая песня жарука” Г. Марчука. Знаходкі  наследаванні традыцый сусветнай літаратуры. Выкарыстанне літаратурных крыніц для стварэння новых узора сцэнічных твора для дзяцей: “Чарнакніжнік” С. Кавалёва – “Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях” Я. Баршчэскага, “Спадчына бабулі Зімавухі” Л. Рублескай – “Снежная каралева” Х.К. Андэрсена, “Зорны хлопчык” Г. Каржанескай – “Маленькі прынц” Антуана дэ Сент-Экзюперы, “Віртуальнае зубраня” І. Сідарука – эпізоды з паэмы М. Гусоскага “Песня пра зубра”, “Заяц варыць піва” С. Кавалёва – аднайменны верш У. Караткевіча і казка “Верабей, сава і птушыны суд”, “Як птушкі дуб ратавалі” Г. Каржанескай – “Казкі жыцця” Якуба Коласа.
П’есы-казкі для лялечнага тэатра М. Захаранкі “Разумная нучка” (2000), “Лясныя сваты” (2001), “Пакрыджаны дзед” (2002) і інш. Жанравая разнастайнасць сучаснай беларускай дзіцячай драматургіі, багацце форм узаемадзеяння жыццёвага і казачнага матэрыялу, тэндэнцыя да жанравага сінтэзу, высокі эстэтычны узровень, выразная гуманістычная накіраванасць.
7.2. Разнастайнасць жанра рускай дзіцячай драматургіі. Драматургія XVIII-XIX ст. для дзяцей. Уздзеянне лубачнай літаратуры і народнага тэатра на развіццё дзіцячай драматургіі. Матывы казачнага фальклору  п’есе-казцы С. Маршака “Кошкин дом”. П’еса-казка “Двенадцать месяцев” (1943) аб перамозе дабра, працалюбстве і смеласці (па матывах славацкай казкі). Узбагачэнне жанру п’есы-казкі  творчасці Т. Габэ, С. Міхалкова. Традыцыйнае і наватарскае  творчасці Я. Шварца: п’есы-казкі “Сказка о потерянном времени” (1940), “Два клёна” (1953), “Обыкновенное чудо” (1954) і інш., п’есы па матывах казак Г.Х. Андэрсена. П’есы для лялечнага тэатра як самастойны від мастацтва. Лялечны тэатр Э.М. Успенскага. Разнастайнасць жанра сучаснай дзіцячай драматургіі, тэндэнцыя да жанравага сінтэзу.
7.3. Заканамернасці існавання і развіцця жанра зарубежнай драматургіі. Традыцыі камедыі масак у казках для тэатра К. Гоцы. Узаемадзеянне фантастычнага і сатырычнага, роля імправізацыі. “Фьябы” К. Гоцы на сцэнах расійскіх тэатра. Праблематыка і жанравая спецыфіка феерыі Д. Бары “Питер Пэн”, рысы парадаксальнага мыслення. Філасофска-гуманістычная накіраванасць п’есы-казкі М. Метэрлінка “Синяя птица”(1908), шматзначнасць сімволікі, паэтычнасць мовы. Жанравая спецыфіка п’ес-жарта П. Грыпары “Семь пьес-шуток” (1992). Праблематыка п’ес сучасных драматурга К. Пуар’е, П. Гамара, А. Пуарэ, М. Куларо, Ц. Франсуа, М. Эме, С. Ошмэн. Распрацока сінтэзных і сінкрэтычных мастацкіх жанра як вядучая тэндэнцыя  развіцці сучаснай зарубежнай дзіцячай драматургіі.
ТЭМА 8. ЖАНР ІЛЮСТРАЦЫІ ѕ ДЗІЦЯЧАЙ КНІЗЕ.
СУЧАСНЫЯ ПЕРЫЯДЫЧНЫЯ ВЫДАННІ ДЛЯ ДЗЯЦЕЙ
Дзіцячая кніга  эстэтычным і маральным выхаванні чытача. Роля мастацкага афармлення кнiгі для дзяцей. Ілюстрацыя як сродак актынага спрымання і засваення літаратурнага твора.
Ілюстрацыя  букварах і азбуках XVII – XIX ст.
Дзіцячая ілюстраваная кніга XX ст. Мастакі-ілюстратары беларускай дзіцячай кнігі. Удзел у афармленні выдання для дзяцей Т. Беразенскай, Я. Зельскай, Я. Куліка, Я. Ларчанкі, А. Лось, Н. Папласкай, Н. Селяшчук, У. Пашчасцева, А. Аблажэя. Пошукі мастацкай выразнасці, адлюстраванне прыгажосці, багацця фарба роднай прыроды. Традыцыі і наватарства  творах сучасных мастако-ілюстратара.
Рускія мастакі-ілюстратары дзіцячай кнігі У. Лебедзе, Я. Чарушын, В. Канашэвіч, Я. Рачо, А. Пахома, Ю. Каровін, У. Суцее, М. Папо, А. Трагот і В. Трагот, В. Фаміна, І. Алейніка, В. Мілашэскі, А. Кошкін, А. Пуставіт, І. Аляксандра, С. Кавалё, Л. Уладзімірскі, А. Дугін, Г. Юдзін, Д. Герасімава і інш. Выкарыстанне прыёма жывапісу, графікі, узаема-дзеянне мастацтва кінематаграфіі і мультыплікацыі. Пошукі мастацкай выразнасці зарубежнымі мастакамі-ілюстратарамі дзіцячай кнігі Доктарам Зюссам, К. Грынвей, Д. Смітам, А. Ракхамам, Д. Груэлем, Г. Дарэ. Неабходнасць асэнсавання гісторыі, тэорыі і практыкі дзіцячай ілюстраванай кнігі, дыскусіі аб яе развіцці, арганізацыя рэгіянальных і міжнародных сімпозіума.
Перыядычны друк для дзяцей на сучасным этапе. Выданне часопіса “Вясёлка”, “Пралеска”, “Рюкзачок”, “Мишутка”, “Лесавік”. Асноныя раздзелы, тэматыка, жанравая разнастайнасць. У. Ягодзiк – заснавальнік і рэдактар “Лесавіка”, рэдактар газеты “Дзеці і мы”. Педагагічная накіраванасць газеты “Раніца”. Выданне русскіх часопіса “Мурзилка”, “Весёлые картинки”, “Трамвай”: чытацкае прызначэнне, змест, афармленне, жанравая разнастайнасць.

ІНФАРМАЦЫЙНА-МЕТАДЫЧНАЯ ЧАСТКА
літаратура
Асноная:
Арзамасцева, И.Н., Николаева, С.А. Детская литература: Учебник для студ. высш. и сред. пед. учеб. заведений / И.Н.Арзамасцева, С.А.Николаева. – М.: Издательский центр «Академия»; Высшая школа, 2012.
Бахтин, В.В. От былины до считалки. Рассказы о детском фольклоре / В.В.Бахтин. – Л.: Детская литература, 1988.
Беларуская дзiцячая лiтаратура : Хрэстаматыя : вучэбны дапаможнiк для педагагiчных спецыяльнасцей ВНУ / ат.- уклад. М.Ф. Шалоская. – Мiнск : Юнипресс, 2005. – 688 с.
Беларуская дзіцячая літаратура: вучэб. дапам. / А.М. Макарэвіч [і інш.]; пад агул. рэд. А.М. Макарэвіча, М.Б. Яфімавай. – Мінск : Вышэйшая школа, 2008. – 687 c.
Беларуская дзіцячая літаратура: Хрэстаматыя / Склад. М.Б. Яфімава, В.М. Ляшук. – Мінск : Вышэйшая школа, 2003. – 638 c.
Беларуская дзіцячая літаратура; Пад агул. рэд. М.Б. Яфімавай, М.М. Барсток : Вучэб. дапам. / М.Б. Яфімава, М.М. Барсток, Э.С. Гурэвіч і інш. – Мінск : Вышэйшая школа, 1980. – 350 с.
Брандис, Е.П. От Эзопа до Д. Родари. Зарубежная литература в детском и юношеском чтении / Е.П.Брандис. – М.: Высшая школа, 1980.
Будур, Н.В., Иванова, Э.И. Зарубежная детская литература / Н.В.Будур, Э.И.Иванова. – М.: Просвещение, 2000.
Козак, О.Н. Считалки, дразнилки, мирилки и прочие детские забавы / О.Н.Козак. – С.-Пб.: Союз, 1998.
Кузнецова, Н.И., Мещерякова, М.И., Арзамасцева, И.Н. Детские писатели. Справочник для учителей и родителей / Н.И.Кузнецова, М.И.Мещерякова, И.Н.Арзамасцева. – М.: Высшая школа, 1995.
Марціновіч, А. Святло чаронага ліхтарыка : Выбран. старонкі гісторыі белар. дзіцячай літаратуры : Дапам. для педагога дашк. устано: У 2 кн. / А. Марціновіч. – Мінск : Нар. асвета, 1998.
Померанцева, Э.В. Русская устная проза / Э.В.Померанцева. – М.: Просвещение, 1985.
Светловская, Н.Н., Пиче-Оол, Т.С. Обучение детей чтению: Детская книга и детское чтение / Н.Н.Сетловская, Т.С.Пиче-Оол. – М.: Издательский центр «Академия», 1998.
Дадатковая
Арабей, Л.Л. Стану песняй ...: Жыццё і творчасць Цёткі / Л.Л. Арабей. – Мінск : Маст. літ., 1990. – 268 с.
Васючэнка, П. Сучасная беларуская драматургія / П. Васючэнка. – Мінск : Маст. літ., 2000. – 158 с.
Гурэвіч, Э.С. Янка Мар : нарыс жыцця і творчасці / Э. С. Гурэвіч ; рэд. П.К. Дзюбайла; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т літ. імя Я. Купалы. – 2-е выд., дап. – Мінск : Бел. навука, 2004. – 148 с.
Дыдактычны матэрыял па беларускай дзіцячай літаратуры : вучэбна-метадычны дапаможнік / М.Ф. Шалоская. – 3-е выд. – Мінск : БДПУ, 2007. – 82 с.
Марціновіч, А.А. Творчасць Георгія Марчука / А.А. Марціновіч // Беларуская мова і літаратура. – 2011. – № 1. – С. 49 – 55.
Марціновіч, А. Чуе сэрцам, ацэньвае сэрцам (пра творчасць А. Масла) / А. Марціновіч // Маладосць. – 2011. – № 3. – С. 97 – 109.
Марчанка, С.М. Васіль Вітка : нарыс жыцця і творчасці / С.М. Марчанка. – Мінск : Маст. літ., 1985. – 187 с.
Несцяровіч, В.Б. Бацька дар (творчасць Алеся Якімовіча) / В.Б. Несцяровіч // Пачатковая школа. – 2009. – №1. – С. 45 – 47.
Несцяровіч, В.Б. Дзівоснае – побач з намі (пра пісьменніка Уладзіміра Ягодзіка) / В.Б. Несцяровіч // Пачатковая школа. – 2006. – №2. –С. 38–40.
Несцяровіч, В.Б. Свет гармоніі і прыгажосці  творах Васіля Віткі / В.Б. Несцяровіч // Роднае слова. – 2011. – № 5. – С. 12 – 18.
Трафімчык, А.В. Беларуская дзіцячая драматургія / А.В. Трафімчык. – Мінск : Ковчег, 2012. – 127 с.
Яфімава, М.Б. Цэлы свет – дзецям : Творчы партрэт Янкі Мара / М.Б. Яфімава. – Мінск : Выдавецтва БДУ, 1983. – 136 с.
МЕТАДЫЧНЫЯ РЭКАМЕНДАЦЫІ ПА АРГАНІЗАЦЫІ І ВЫКАНАННІ САМАСТОЙНАЙ РАБОТЫ

Мэтай самастойнай работы з’яляецца мэтанакіраванае навучанне асноным навыкам і менням для выканання самастойнай работы.
Задачамі самастойнай работы студэнта з’яляюцца:
актывізацыя вучэбна-пазнавальнай дзейнасці студэнта;
фарміраванне мення і навыка самастойнага авалодання ведамі;
фарміраванне мення і навыка самастойнага прымянення веда на практыцы;
самаразвіццё і самадасканаленне.
Пры выкананні самастойнай работы павінны быць створаны мовы, пры якіх будзе забяспечвацца актыная роля студэнта у самастойным атрыманні веда і сістэматычным прымяненні і х на практыцы.
Кантроль самастойнай работы можа ажыццяляцца  выглядзе кантрольнай работы, тэста, абмеркавання рэферата, абмеркавання і абароны вучэбных задання, экспрэс-апытвання на адыторных занятках.

ПЕРАЛІК РЭКАМЕНДАВАНЫХ СРОДКАѕ
ДЫЯГНОСТЫКІ КАМПЕТЭНЦЫЙ СТУДЭНТАѕ
Дыягностыка кампетэнцый можа праводзіцца  розных формах.
У вуснай форме:
гутарка;
калёквіум;
даклад на практычных занятках;
прэзентацыя дзіцячых кніг, часопіса «Вясёлка»;
даклад на канферэнцыі;
вусны залік.
У пісьмовай форме:
тэст;
рэферат;
падрыхтока эсэ;
напісанне рэцэнзіі;
публікацыя артыкула;
пісьмовы залік.
Крытэрыі ацэнкі выніка вучэбнай дзейнасці
10 (дзесяць) бала, залічана:
сістэматызаваныя, глыбокія і поныя веды па сіх раздзелах вучэбнай праграмы становы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне, а таксама па асноных пытаннях, якія выходзяць за яе межы;
дакладнае выкарыстанне навуковай тэрміналогіі (у тым ліку на замежнай мове), пісьменны, лагічна правільны выклад адказу на пытанні;
бездакорнае валоданне інструментарыем вучэбнай дысцыпліны, уменне яго эфектына выкарыстоваць пры пастаноцы і вырашэнні навуковых і прафесійных задач;
выяленая здольнасць самастойна і творча вырашаць складаныя праблемы  нестандартнай сітуацыі;
понае і глыбокае засваенне аснонай і дадатковай літаратуры па вывучаемай вучэбнай дысцыпліне;
уменне вольна арыентавацца  тэорыях, канцэпцыях і кірунках па вывучаемай вучэбнай дысцыпліне і даваць ім аналітычную ацэнку, выкарыстоваць навуковыя дасягненні іншых дысцыплін;
творчая самастойная праца на практычных, лабараторных занятках, актыны творчы дзел у групавых абмеркаваннях, высокі зровень культуры выканання задання.
9 (дзевяць) бала, залічана:
сістэматызаваныя, глыбокія і поныя веды па сіх раздзелах вучэбнай праграмы становы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
дакладнае выкарыстанне навуковай тэрміналогіі (у тым ліку на замежнай мове), пісьменны, лагічна правільны выклад адказу на пытанні;
валоданне інструментарыем вучэбнай дысцыпліны, уменне яго эфектына выкарыстоваць пры пастаноцы і вырашэнні навуковых і прафесійных задач;
здольнасць самастойна і творча вырашаць складаныя праблемы  нестандартнай сітуацыі  межах вучэбнай праграмы становы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
понае засваенне аснонай і дадатковай літаратуры, рэкамендаванай вучэбнай праграмай установы вышэйшай адукацыі па вывучаемай вучэбнай дысцыпліне;
уменне арыентавацца  тэорыях, канцэпцыях і кірунках па вывучаемай вучэбнай дысцыпліне і даваць ім аналітычную ацэнку;
сістэматычная, актыная самастойная праца на практычных, лабараторных занятках, творчы дзел у групавых абмеркаваннях, высокі зровень культуры выканання задання.
8 (восем) бала, залічана:
сістэматызаваныя, глыбокія і поныя веды па сіх раздзелах вучэбнай праграмы становы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне  аб'ёме вучэбнай праграмы становы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
выкарыстанне навуковай тэрміналогіі (у тым ліку на замежнай мове), пісьменны, лагічна правільны выклад адказу на пытанні, уменне рабіць абгрунтаваныя высновы і абагульненні;
валоданне інструментарыем вучэбнай дысцыпліны (метадамі комплекснага аналізу, тэхнікай інфармацыйных тэхналогій), уменне яго выкарыстоваць пры пастаноцы і вырашэнні навуковых і прафесійных задач;
здольнасць самастойна вырашаць складаныя праблемы  межах вучэбнай праграмы становы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
засваенне аснонай і дадатковай літаратуры, рэкамендаванай вучэбнай праграмай установы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
уменне арыентавацца  тэорыях, канцэпцыях і кірунках па вывучаемай вучэбнай дысцыпліне і даваць ім аналітычную ацэнку;
актыная самастойная праца на практычных, лабараторных занятках, сістэматычны дзел у групавых абмеркаваннях, высокі зровень культуры выканання задання.
7 (сем) бала, залічана:
сістэматызаваныя, глыбокія і поныя веды па сіх раздзелах вучэбнай праграмы становы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
выкарыстанне навуковай тэрміналогіі (у тым ліку на замежнай мове), пісьменны, лагічна правільны выклад адказу на пытанні, уменне рабіць абгрунтаваныя высновы і абагульненні;
валоданне інструментарыем вучэбнай дысцыпліны, уменне яго выкарыстоваць пры пастаноцы і вырашэнні навуковых і прафесійных задач;
вольнае валоданне тыпавымі рашэннямі  рамках вучэбнай праграмы установы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне, засваенне аснонай і дадатковай літаратуры, рэкамендаванай вучэбнай праграмай установы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
уменне арыентавацца  асноных тэорыях, канцэпцыях і кірунках па вывучаемай вучэбнай дысцыпліне і даваць ім аналітычную ацэнку;
самастойная праца на практычных, лабараторных занятках, удзел у групавых абмеркаваннях, высокі зровень культуры выканання задання.
6 (шэсць) бала, залічана:
дастаткова поныя і сістэматызаваныя веды  аб'ёме вучэбнай праграмы становы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
выкарыстанне неабходнай навуковай тэрміналогіі, пісьменны, лагічна правільны выклад адказу на пытанні, уменне рабіць абагульненні і абгрунтаваныя высновы;
валоданне інструментарыем вучэбнай дысцыпліны, уменне яго выкарыстоваць пры вырашэнні вучэбных і прафесійных задач;
здольнасць самастойна выкарыстоваць тыпавыя рашэнні  межах вучэбнай праграмы становы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
засваенне аснонай літаратуры, рэкамендаванай вучэбнай праграмай установы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
уменне арыентавацца  базавых тэорыях, канцэпцыях і кірунках па вывучаемай дысцыпліне і даваць ім паранальную ацэнку;
актыная самастойная праца на практычных, лабараторных занятках, перыядычны дзел у групавых абмеркаваннях, высокі зровень культуры выканання задання.
5 (пяць) бала, залічана:
дастатковыя веды  аб'ёме вучэбнай праграмы становы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
выкарыстанне навуковай тэрміналогіі, пісьменны, лагічна правільны выклад адказу на пытанні, уменне рабіць высновы;
валоданне інструментарыем вучэбнай дысцыпліны, уменне яго выкарыстоваць пры вырашэнні вучэбных і прафесійных задач;
здольнасць самастойна выкарыстоваць тыпавыя рашэнні  межах вучэбнай праграмы становы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
засваенне аснонай літаратуры, рэкамендаванай вучэбнай праграмай установы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
уменне арыентавацца  базавых тэорыях, канцэпцыях і кірунках па вывучаемай вучэбнай дысцыпліне і даваць ім паранальную ацэнку;
самастойная праца на практычных, лабараторных занятках, фрагментарны дзел у групавых абмеркаваннях, дастатковы зровень культуры выканання задання.
4 (чатыры) балы, залічана:
дастатковы аб'ём веда у межах адукацыйнага стандарту вышэйшай адукацыі;
засваенне аснонай літаратуры, рэкамендаванай вучэбнай праграмай установы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
выкарыстанне навуковай тэрміналогіі, лагічны выклад адказу на пытанні, уменне рабіць высновы без істотных памылак;
валоданне інструментарыем вучэбнай дысцыпліны, уменне яго выкарыстоваць пры вырашэнні стандартных (тыпавых) задач;
уменне пад кіраніцтвам выкладчыка вырашаць стандартныя (тыпавыя) задачы;
уменне арыентавацца  асноных тэорыях, канцэпцыях і кірунках па вывучаемай вучэбнай дысцыпліне і даваць ім ацэнку;
праца пад кіраніцтвам выкладчыка на практычных, лабараторных занятках, дапушчальны зровень культуры выканання задання.
3 (тры) балы, незалічана:
недастаткова поны аб'ём веда у рамках адукацыйнага стандарту вышэйшай адукацыі;
веданне часткі аснонай літаратуры, рэкамендаванай вучэбнай праграмай установы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
выкарыстанне навуковай тэрміналогіі, выклад адказу на пытанні з істотнымі, лагічнымі памылкамі;
слабое валоданне інструментарыем вучэбнай дысцыпліны, некампетэнтнасць пры вырашэнні стандартных (тыпавых) задач;
няменне арыентавацца  асноных тэорыях, канцэпцыях і кірунках па вывучаемай вучэбнай дысцыпліне;
пасінасць на практычных і лабараторных занятках, нізкі зровень культуры выканання задання.
2 (два) балы, незалічана:
фрагментарныя веды  рамках адукацыйнага стандарту вышэйшай адукацыі;
веды асобных літаратурных крыніц, рэкамендаваных вучэбнай праграмай установы вышэйшай адукацыі па вучэбнай дысцыпліне;
няменне выкарыстоваць навуковую тэрміналогію вучэбнай дысцыпліны, наянасць у адказе грубых, лагічных памылак;
пасінасць на практычных і лабараторных занятках, нізкі зровень культуры выканання задання.
1 (адзін) бал, незалічана:
адсутнасць веда (і кампетэнцый) у рамках адукацыйнага стандарту вышэйшай адукацыі, адмова ад адказу, адсутнасць на атэстацыі без уважлівай прычыны.












13PAGE 15


13PAGE 142615




Заголовок 1 Заголовок 2aђ Заголовок 415

Приложенные файлы

  • doc 14697859
    Размер файла: 315 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий