УМКД каз психологиялық денсаулық2016


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚОРҚЫТ АТА АТЫНДАҒЫ ҚЫЗЫЛОРДА МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ФАКУЛЬТЕТІ

ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ ПСИХОЛОГИЯ КАФЕДРАСЫ
PDPSMP 3402 - ПСИХИКАЛЫҚ ДЕНСАУЛЫҚ ПРОФИЛАКТИКАСЫ МЕН СУИЦИДТІК МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚТЫ ПРЕВЕНЦИЯЛАУ
(пәннің коды және толық атауы)
Пәнінің оқу - әдістемелік кешені
Білім тобы мамандықтарына арналған
күндізгі
_______________________________________________________________
(оқу нысаны)

ҚЫЗЫЛОРДА 2016ж.
Пәннің ОӘК құрастырған: Имангалиева Ш.Д., п.ғ.м., академиялық доцент
( аты-жөні, қызметі)
Пәннің оқу-әдістемелік кешені «Педагогика және психология»
(кафедраның аты)
кафедрасының отырысында қаралды.
№ ___ хаттама, « »____ 20 _ ж.
Кафедра меңгерушісі ____________Аяғанова А.Ж.
(қолы, аты-жөні)
Пәннің оқу-әдістемелік кешені бағыт бойынша Академиялық кеңес отырысында мақұлданды.
№ _ хаттама, « »_______20__ ж.

Комитет төрағасы: Сейтмұратов А.Ж.
Оқу-әдістемелік кешен
Пәннің аты: ПСИХИКАЛЫҚ ДЕНСАУЛЫҚ ПРОФИЛАКТИКАСЫ МЕН СУИЦИДТІК МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚТЫ ПРЕВЕНЦИЯЛАУ
Пәннің коды: PDPSMP 3402
Кредит саны: 2
Курстың оқытушылары: «Педагогика және психология» кафедрасының академиялық доценті п.ғ.м., Ш.Д. Иманғалиева
Кафедраның орналасқан жері: Төле би 36А, ғимарат7, 312кабинет
Кафедраның телефоны: 30-11-62
Кафедрада өткізілетін кеңес өткізілу уақыты: сейсенбі, бейсенбі
Курстың пререквезиттері: Педагогика, психология және адам дамуы, инклюзивті білім беру, этнопедагогика
Курстың постреквизиттері: коррекциялық педагогика және психология
Курс мазмұнына қысқаша түсініктеме:
Білім беру үдерісіне қатысушылардың психологиялық денсаулығы мен психологиялық денсаулық туралы ұғымдарға талдау жасау. Білім алушылардың психологиялық денсаулығы және оқу үдерісін айқындау. Педагогтың психологиялық денсаулығы және оқу үдерісіне оның әсері және білім беру үдерісіне қатысушылардың психологиялық денсулығын үшдеңгейлі талдау. Психологиялық денсаулықты сақтау мүмкіндіктерін анықтау.
Курстың мақсаты:
«Психикалық денсаулық профилактикасы мен суицидтік мінез-құлықты превенциялау» пәнінің негізгі мақсаты – болашақ педагог мамандардың психологиялық денсаулықты профилактикалау және суицидтік мінез-құлықты превенциялау жолдарын меңгерту Курстың міндеттері
болашақ педагог мамандардың психологиялық денсаулық және суицидтік мінез-құлық превенциясы туралы түсініктерімен таныстыру;
білім беру үдерісіне қатысушылардың психологиялық денсаулығын нығайту технологияларымен қаруландыру;
психикалық денсаулықты сақтаудың технологияларын игерту
Пәннің құзыреттілігі:
психикалық денсаулықты нығайту технологияларын тиімді қолдана білу және эмоциялық қалпын реттеу жолдарын меңгеруі.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚОРҚЫТ АТА АТЫНДАҒЫ ҚЫЗЫЛОРДА МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ФАКУЛЬТЕТ
ПЕДАГОГИКА ЖӘНЕ ПСИХОЛОГИЯ КАФЕДРАСЫ


«Бекітілді»
Педагогикалық бағыты бойынша
Академиялық кеңесінде қаралған
№1 хаттама « ___ » _______016ж.
Педагогикалық факультет деканы
______Сейтмұратов А.Ж
ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ
Пәні: PDPSMP 3402 - ПСИХИКАЛЫҚ ДЕНСАУЛЫҚ ПРОФИЛАКТИКАСЫ МЕН СУИЦИДТІК МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚТЫ ПРЕВЕНЦИЯЛАУ
5В010300 - Педагогика және психология
Қызылорда, 2016 ж.
1. ӘЗІРЛЕНГЕН ЖӘНЕ ЕНГІЗІЛГЕН
«Педагогика және психология» кафедрасының академиялық доценті п.ғ.м., Ш.Д. Иманғалиева дайындаған.
2.РЕЦЕНЗЕНТ _______________________
Жайлауова М.К., п.ғ.к., доцент, Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті
3.БЕКІТІЛГЕН ЖӘНЕ ҚОЛДАНЫСҚА ЕНГІЗІЛГЕН
Қорқыт Ата атындағы ҚМУ Педагогикалық бағыты бойынша Академиялық кеңесінде қаралған 2016 жылғы « » № хаттамасы

Комитет төрағасы: _________________ Сейтмұратов А.Ж
4.ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ төмендегі әдебиеттер негізінде әзірленді:
1.Педагогическая психология. Под.ред. Л.Регуш, А.Орловой. Питер, 2010.
2.Бурмистрова Е.В.. Психологическая помощь в кризисных ситуациях (предупреждение кризисных ситуаций в образовательной среде). Методические рекомендации для специалистов системы образования. М.: МГППУ, 2006.
3.Дергачева Е.В., Козловская М.С., Барабанова Е.И. Суицид: диагностика, коррекция. Усть-Каменогорск,2005.
4.Овчарова Р.В. Практическая психология образования.- М., 2003.
5. ҚАРАЛҒАН және ҰСЫНЫЛҒАН
«Педагогика және психология » кафедрасының оқу-әдістемелік семинары отырысында
2016 жылғы « » № хаттамасы
ПӘННІҢ МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
Пәннің мақсаты:
«Психикалық денсаулық профилактикасы мен суицидтік мінез-құлықты превенциялау» пәнінің негізгі мақсаты – болашақ педагог мамандардың психологиялық денсаулықты профилактикалау және суицидтік мінез-құлықты превенциялау жолдарын меңгерту.
Пәннің міндеттері:
болашақ педагог мамандардың психологиялық денсаулық және суицидтік мінез-құлық превенциясы туралы түсініктерімен таныстыру;
білім беру үдерісіне қатысушылардың психологиялық денсаулығын нығайту технологияларымен қаруландыру;
психикалық денсаулықты сақтаудың технологияларын игерту
2. Пререквизиттер: Педагогика, психология және адам дамуы, инклюзивті білім беру, этнопедагогика.
3. Постреквизиттер: коррекциялық педагогика және психология
4. Пәннің құзыреттілігі:
психикалық денсаулықты нығайту технологияларын тиімді қолдана білу және эмоциялық қалпын реттеу жолдарын меңгеруі..
Дәрістер мазмұны
ІІ. Дәріс сабақтарының мазмұны
1-тақырып
Білім беру үдерісіне қатысушылардың психологиялық денсаулығы.
Психологиялық денсаулық туралы түсінік. Білім алушылардың психологиялық денсаулығы және оқу үдерісі. Педагогтың психологиялық денсаулығы және оқу үдерісіне оның әсері. Білім беру үдерісіне қатысушылардың психологиялық денсулығын үшдеңгейлі талдау. Психологиялық денсаулықты сақтау мүмкіндіктері.
2-тақырып
Психологиялық денсаулық профилактикасы.
Профилатикалық жұмыстарды жүргізудегі негізгі бағыттар. Психологиялық денсаулықты профилактикалау шараларының ғылыми-теориялық негіздері. Психикалық бұзылыстарды профилактикалау. Эмоциялық жану синдромын психодиагностикалау және профилактикалау
3-тақырып
Суицидтік мінез-құлық психологиясы.
Суицид туралы түсінік. Суицидтік әрекеттің туындау себептері. Суицидтік мінез-құлықты психология ғылымында зерттеу. Суицидтік мінез-құлыққа бейім тұлғалардың жекелік қасиеттері
4-тақырып
Суицидтік тәуекелдің факторлары мен индикаторлары.
Суицидтік мінез-құлық факторлары: әлеуметтік-демографиялық, жеке психологиялық, медициналық, табиғи. Суицидтік тәуекелдің болжамды критерийлері. Суицидтік тәуекел индикаторлары.
5-тақырып
Білім беру үдерісіне қатысушылардың суицидтік мінез-құлығының ерекшеліктері.
Білім беру үдерісіне қатысушыларың суицидтік мінез-құлығы туралы түсінік. Жас ерекшеліктеріне байланысты суицидтік мінез-құлықтың көрінуі. Суицидтік әрекетке итермелеуші депрессиялық белгілерді анықтау. Суицидке әрекеттенген білім алушылар мінез-құлығының психологиялық ерекшеліктері. Суицидтік мінез-құлықтың даму динамикасы.
6-тақырып
Суицидтік мінез-құлыққа бейім білім алушылармен жүргізілетін жұмыстардың жалпы бағыттары.
Суицидтік мінез-құлықты диагностикалау: бейімділерді анықтау. Суицидке баратындардың негізгі белгілері. Суицидтік мінез-құлықты профилактикалау бағыттары. Суицидтік әрекет етушілерге психотрапевтік көмек
7-тақырып
Суицидке бейім білім алушыларға кеңес берудің негізгі бағыттары.
Суицидтік мінез-құлыққа бейім білім алушылармен жүргізілетін кеңес беру жұмыстарының кезеңдері. Суицидтік әрекетке бейім тұлғаларға кеңес беру тактикасы. Суицидке бейім білім алушылармен әңгімелесу кезеңдері
8-тақырып
Суицидтік әрекетке бейім білім алушылардың мінез-құлығын коррекциялау.
Коррекция ұғымына түсінік. Суицидтік мінез-құлықты коррекциялау бағыттары. Суицидтік мінез-құлықты психологиялық коррекциялау. Коррекциялау жұмыстарына отбасы мен педагогикалық ұжымның ықпалы. Суицидтік тәуекелді зерттеудегі отбасылық диагностиканың әлеуметтік-психологиялық аспектілері.
9-тақырып
Психологиялық денсаулықты сақтауда жаңа технологияларды пайдалану.
Тыныс алу жаттығулары көмегімен қиналысты жою психотехникалары. Денемен жұмыс жасау арқылы қиналысты жою психотехникалары. Эмоциялық стресті жою психотехникалары. Ақпараттық стресс және оны жоюдың психотехникалары.
10-тақырып
Бейімделудің механизмдері мен көрінуі.
Бейімделу. Ұғымы мен механизмдері. Физиологиялық және психикалық бейімделу. Бейімделу процесі. Реактивтілік. Компенсация..
Бейімделушілік реакциялары. Бейімделуді қамтамасыз ететін ағзаның функционалдық жүйесі. Бейімделушілік мінез-құлық.
Жалпы бейімделушілік синдром. Бейімделушілік кедергілер. Психикалық бейімделушілік тұжырымдамалар. Бейімделушілік механизмдерді жетілдіру мүмкіндіктері
11-тақырып
Стресс мәселесі
Стресс ұғымы. Стресс іліміне Ганс Сельенің қосқан үлесі. Стрестің көрінуі және негізгі механимдері. Стрессордың ағзаға ықпалы. Стрестің дамуында жүйке жүйесінің ролі. Эустресс пен дистресс. Дистрестің көріну белгілері. Стресс және науқастану. Стреске ықпал етуші негізгі факторлер. Стрестік қиналыстың себептері және кезеңдері. Стреске қарсы тұра алу.
12-тақырып
Ауытқушылық және бейімделу. Жүйкелік-психикалық ауытқушылықтың аралық түрлерінің бейімделеалмаушылық ретінде.
Эмоциялық қиналыс. Ішкі шиеленіс мәселесі. Үрей бейімделеалмаушылықтың белгісі ретінде. Стресс пен фрустрация. Невроз бейімделеалмаушылықтың белгісі және компенсациялану механизмінің жеткіліксіздігі ретінде. Баланың жасы мен стресс. Мектепке дейінгі кезең мен бастауыш мекетп жасындағы стрестің көрінуі. Студенттік стресс. Ересектік және қарттық кезеңдегі стресс. Психосоматикалық ауытқушылықтар.
13-тақырып
Стресті диагностикалау әдістері мен әдістемелері. Стресті және стреске деген тұрақтылықты практикалық бағалау. Стрестің физиологиялық эффектілері. Өлшеудің гемодинамикалық тәсілдері. Психомоторлық көрсеткіштерді өлшеу әдістері.
Өлшеудің психологиялық әдістері.
14-тақырып
Посттравмалық стрестік ауытқушылықтың көрінуіпсихогендік травмаларды топтау. Психологиялық травмалардың себептері. Стреске жауап берудегі тұлға мен ағзаның даралық ерекшеліктерінің көрінуі. Физикалық және психологиялық зорлық-зомбылық, виктимдік өмірлік сценарий.
Психологиялық травмаға шалдыққан балаларға психологиялық көмек көрсету.
Суицидтік мінез-құлық-дағдарыстық жауап беру түрі.
15-тақырып
Стрестік және жүйкелік-психикалық ауытқушылықты бейімдеу мен кешенді оңалту жүйесі. Абилитация мент оңалту. Этиологиялық терапия. Патогенетикалық терапия. Симптомдық терапия. Диетотерапия. Физиотерапия. Емдік массаж бен емдік физкультура. Инетерапия. Психологиялық оңалту. Тұла психологиясындағы әлеуметтік бейімделу. Бейімделудегі мінез-құлықтық амал. Тқлға бейімделушілігін жетілдіруші технологиялар. Стрестік жағдаятты өзгертуге бағытталған әрекеттер. Стрестің психопрофилактикасы мен психогигиенасы. Топтық терапия әдістері мен антистресс- тренинг.
Практикалық семинар сабақтарының тақырыптары мен мазмұны
1-практикалық сабақ
Денсаулық және науқастану.Денсаулық және науқастану мәселесінің тарихи қалыптасуы. Денсаулықтың замануи позитивті түсініктері. Денсаулық психологиясының психосоматикалық дәстүрлері. 2-практикалық сабақ
Науқас және дені сау адамның әлеуметтік рольдері. Медициналық модельдегі «норманың» нұсқалары статистикалық, функционалдық, идеальды, әлеуметтік, субъективтік. Жақсы және жаман көңіл-күй бір континуумның экстремалды полюстері. 
3-практикалық сабақ
Адамның әр жас кезеңінде оптималды дамуыДенсаулық мидың дамуының және оның қызметінің «идеалды образы» ретінде. Тұлғаның өмірлік стратегиясы ұғымы және жастық кезеңде болашақты жоспарлау мәселесі. Жас ерекшелік дағдарыстардың мағынасы мен мәні. Акменің жас ерекшелік аспектілері.
4-практикалық сабақ
Денсаулықтың әлеуметтік-психологиялық аспектілері.Денсаулық қоғамдық өмірдің формасы мен деңгейі. Денсаулықтың құрылымдық деңгейі: физиологиялық, психикалық, әлеуметтік. Гомеостаз бен бейімделу процессі. Денсаулықты жетілдіру жолдары: тренингтер, мінез-құлық тәуекелдерінің алдын алу
5-практикалық сабақ
Денсаулық профилактикасы, сақтау және жетілдіру.Ауытқушылықтың алдын алу және денсаулықты бекіту. Алдын алу әдістері мен денсаулықты жетілдіру.Ақпараттандыру, кеңес беру, тренинг және психикалық дамуды талдау мен бағалау. «Психологиялық портреттің» жасалынуы. Стрессорлер, дені сау тұлғаның өміріндегі травмалық жағдайлар. Соматикалық күйзеліс және травмалар мен емделу.
6-практикалық сабақ
Өлшеудің психологиялық әдістері. Миннесоттықкөпфакторлықтұлғалық тест, Кеттел сауалнамасы ( 16 тұлғалық фактор) Тейлордың үрейлену шкаласы.
7-практикалық сабақ
Тұлғаның даралық-психологиялық бітістері: нейротизм, экстра-интроверсия, психотизм (Г. Айзенктің сауалнамасы). Розенцвейгтің әдістемесі.
8-практикалық сабақ
Үрейлену қасиет және бітіс( Спилбергер-Ханин). Субъективті стресс шкаласы. САН шкаласы.
9-практикалық сабақ
Үрейлену деңгейін диагностикалау (Филипс). Эмоциялық жану деңгейін диагностикалау (В.В. Бойко). Жүйкелік-психикалық қиналысты бағалау (Т.А. Немчин). Фрустрация жағдайын диагностикалау ( Вассерман-Бойко әдістемесі).
10-практикалық сабақ
Жүйкелік-психикалық қиналысты бағалау(Т.А. Немчин). Фрустрация жағдайын диагностикалау ( Вассерман-Бойко әдістемесі).
11-практикалық сабақ
Стресті психоәлеуметтік коррекциялау мен оңалту.
Сенсорлық ауытқушылықты компенсациялау.
Сенсорлық депривация мен тұлғаның әлеуметтенуі.Сенсорлық бұзылыста тұлғаның дамуы. Мүгедек балаларды бейімдеу мен оңалту
12-практикалық сабақ
Мүгедектердің әлеуметтік мәселесін шешудің формасы мен әдістері. Бейімделудің әлеуметтік-орталық аспектілері. Бейімделудің психологиялық аспектілері.
2.Мүгедек балаларды әлеуметтік оңалту әдістеріФизикалық және психикалық толықболмау жағдайынан шыға білу.
4.Психологиялық-педагогикалық оңалту мен интеграция, дифференциация.
13-практикалық сабақ
Стресте психологиялық көмек көрсету және психокоррекциялық әдістерді пайдалану.
Психокоррекциялық амалдар мен техникаларды пайдалану. Мінез-құлықтық психотерапия. Десенсибилизация мен көз қозғалысын өңдеу әдісі. Когнитивтік психотерапия. Рациональды психотерапия. Психодинамикалық психотерапия. Катарсис әдісі. Гештальтқа бағдарланған әдістер. Кататимді- имагинативті психотерапия. Интегративті трансперсональдық психотерапия.
14-практикалық сабақ
Нейролингвистикалық программалау әдісі.
Денеге бағытталған терапия. Би терапиясы. Арт-терапия. Психодрама. Жедел психологиялық көмек көрсету әдісі. Аутогенді жаттығулар.
15-практикалық сабақ
Қорқынышты жою жолдары. Әлемді қабылдау шекарасын кеңейту, қатынас жүйесін коррекциялау, құндылықтарды қайта қарау.
Әлеуметтік өзараәрекетті оңтайландыру стрестің алдын алу тәсілі ретінде. Отбасындағы посттравмалық стрестік жағдайды коррекциялау.
Білім алушының оқытушымен бірге орындайтын өзіндік жұмысының жоспары
1.Абилитация мен оңалту.
2.Этиологиялық терапия. Патогенетикалық терапия.
3.Диетотерапия
4.Физиотерапия. Емдік массаж бен емдік физкультура
5.Психологиялық оңалту
6.Тұлғаның адекватты өзін-өзі бағалауын қалыптастыру жолдары
7.Стрестік және бейімделеалмаушылық терапиясының кері байланысты қолдануы
8.Функционалдық жеткіліксіздікті бағалау. Оңалту кезеңдері. Әлеуметтік оңалту үдерісінің ұстанымдары
9.Тұлға психологиясындағы әлеуметтік оңалту мәселесі. Тұлғаның бейімделуін жетілдіру технологиясы
10.Рационалды өзін-өзі басқару моделі
11.Стрестік жағдаятты өзгертуге бағытталған тікелей әдістер
12.Стресс, посттравмалық-стрестік ауытқушылық және сенсорлық сфераның бұзылуын психопрофилактикасы мен психогигиенасы.
13.Топтық терапия әдісі мен антистресс- тренинг
14.Психологическая қауіпсіздік - психологиялық денсаулықтың негізі
15.Жеткіншектік суицидтің себептері және ересектердің дағдарыстық жағдайда көмек көрсете алуы
Білім алушының өзіндік жұмысы
1.Психологиядағы денсаулық мәселесінің талдануы.
2.Психоанализ бен неопсихоанализде денсаулық және науқастану мәселесін түсінуі.
3.Бихевиоризмде денсаулық пен науқастану мәселесін түсіну
4.Отандық психологияда денсаулық пен науқастану мәселесін түсіну
5.Экзистенциальдық психологияда денсаулық пен науқастану мәселесін түсіну
6.Ресей психологиясында денсаулық пен науқастану мәселесін түсіну ( Мясищев еңбектері, Выготскидің мәдени-тарихи тұжырымдамасы)
7.Денсаулық профилактикасы
8.Денсаулықтың объективті жағдайы ұғымы
9.«Күйзеліс масштабы » және науқастану жағдайындағы мінез-құлық
10.Өмірдің сапасы–денсаулықтың ішкі бейнесі
11.Психикалық және физикалық денсаулықты диагностикалау ұғымы
12.Денсаулықтың психогигиенасы мен психопрофилактикасының негізгі бағыттары.
13.Психикалық денсаулықтың гендерлік ерекшеліктері
14.«Норма-денсаулық» және «норма-патология» ұғымдарының арақатынасы.
15.Бейімделу мен денсаулықтың кезеңдері.
16.Психологтың кеңес беру кезеңдерінің негізгі бағыттары: ақпараттандыру, оқыту, өзіндік реттеу, жағдай.
17.Гештальттеориядағы денсаулық пен науқастану мәселесі
18.Гуманистік психологиядағы денсаулық пен науқастану мәселесі.
19.Денсаулық пен науқастану жағдайында психика мен соманың өзарабайланысы
20.Денсаулық пен бейімделудің психофизиологиялық сипаттамасы.
21.Саламатты өмірді қалыптастыруда психологтің ролі.
22.Денсаулықтың ішкі бейнесі ұғымы.
IX. ҚОЛДАНЫЛАТЫН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Әдебиеттер тізімі
Негізгі әдебиеттер:
1.Совместный приказ №95 «О поэтапном внедрении проекта превенции суицидов среди несовершеннолетних в Республике Казахстан» МОН РК от «02» марта 2015 г. г. Астана.
2.Педагогическая психология. Под.ред. Л.Регуш, А.Орловой. Питер, 2010.
3.Бурмистрова Е.В.. Психологическая помощь в кризисных ситуациях (предупреждение кризисных ситуаций в образовательной среде). Методические рекомендации для специалистов системы образования. М.: МГППУ, 2006.
4.Дергачева Е.В., Козловская М.С., Барабанова Е.И. Суицид: диагностика, коррекция. Усть-Каменогорск,2005.
5.Овчарова Р.В. Практическая психология образования.- М., 2003.
6.Суицид. О мерах профилактики суицида среди детей и подростков. Официальный сайт ФППМ ВШК (факультет Психолого-педагогического менеджмента Высшей Школы Социально-управленческого консалтинга).
7.Черепанова Е. «Психологический стресс. Помоги себе и своему ребенку». М. 2006.
8.Чернова Г.В. Программа профилактики суицидального поведения "Перекресток". Сайт фестиваля "Открытый урок": http://festival.1septemberҚосымша әдебиеттер
Совместный приказ №95 «О поэтапном внедрении проекта превенции суицидов среди несовершеннолетних в Республике Казахстан» МОН РК от «02» марта 2015 г.  г. Астана.
Педагогическая психология. Под.ред. Л.Регуш, А.Орловой. Питер, 2010.
Бурмистрова Е.В.. Психологическая помощь в кризисных ситуациях (предупреждение кризисных ситуаций в образовательной среде). Методические рекомендации для специалистов системы образования. М.: МГППУ, 2006.
Дергачева Е.В., Козловская М.С., Барабанова Е.И. Суицид: диагностика, коррекция. Усть-Каменогорск,2005.
Овчарова Р.В. Практическая психология образования.- М., 2003.
Суицид. О мерах профилактики суицида среди детей и подростков. Официальный сайт ФППМ ВШК (факультет Психолого-педагогического менеджмента Высшей Школы Социально-управленческого консалтинга).
Черепанова Е. «Психологический стресс. Помоги себе и своему ребенку». М. 2006.
Чернова Г.В. Программа профилактикисуицидального поведения "Перекресток". Сайт фестиваля "Открытый урок": http://festival.1septemberПсихология: учебник /. Под ред. В. Н. Дружинина. - СПб: Питер, 2002. - 672 с.
Энциклопедия глубинной психологии / Под ред. А. М. Боковникова. - М.: Экспресс, 2001. - Т. 2.
Психоаналитические термины и понятия. - М.: Наука, 2000. - 346 с.
Личко А. Е. Психопатии и акцентуации характера у подростков. - Л.: Наука, 1983. - 298 с.
Суицидология: Прошлое и настоящее: Сб. статей /Сост. А. Н. Моховиков. - М.: Академия, 2001. - 349 с.
Кондрашенко В.Т. Девиантное поведение у подростков. Минск: АСТ, 2000. - 289 с.
15.Амбрумова А. Г. Психология самоубийства // Социальная и клиническая психиатрия. - 996. - № 4. - С. 24 - 30.
16.Фрейд З. Печаль и меланхолия // Психология эмоций. - М.: Наука, 1984. - 349 с.
17.МКБ-10. Классификация психических и поведенческих расстройств. - СПб.: Прогресс, 1998. - 269 с.
18.Амбрумова А. Г., Жезлова Л. Я. Методические рекомендации по профилактике суицидальных действий в детском и подростковом возрасте. - М.: Наука, 1978. - 157 с.
19.Сакович Н. А. Диалоги на Аидовом пороге. - М.: Генезис., 2012. - 286 с.
20.Беличева С. А. Основы превентивной психологии. - М.: Просвещение, 1993. - 270 с.
21.Кулаков С. А. На приёме у психолога - подросток. - М.: Мир, 2001. - 212 с.
ҚОРҚЫТ АТА АТЫНДАҒЫ ҚЫЗЫЛОРДА МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
Педагогикалық факультеті
«Бекітілді»
Педагогикалық бағыты бойынша
Академиялық кеңесінде қаралған
№1 хаттама « ___ » ______ 2016ж.
Педагогикалық факультет деканы
______Сейтмұратов А.Ж.
СИЛЛАБУС
(жұмыс оқу бағдарламасы)
PDPSMP 3402 - «ПСИХИКАЛЫҚ ДЕНСАУЛЫҚ ПРОФИЛАКТИКАСЫ МЕН СУИЦИДТІК МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚТЫ ПРЕВЕНЦИЯЛАУ»
Мамандығы Білім бағытындағы мамандықтарға
Курс, семестр (күзгі немесе көктемгі) ІІI курс, 6 семестр (көктемгі)
Оқыту тілі Қазақ
Кредит саны 3
Пән статусы (міндетті, таңдау) Таңдау
Лектор
(аты жөні, ғылыми дәрежесі, қызметі, телефондары мен электрондық поштасы)
Имангалиева Ш.Д.п.ғ.м., академиялық доцент, 8 702 570 50 43, [email protected]
Практика, зертханалық сабақты беретін оқытушы
(аты жөні, ғылыми дәрежесі, қызметі, телефондары мен электрондық поштасы)
Сабақ өтетін дәрісхана, зертхана 411
Силлабусты дайындағандар: Имангалиева Ш.Д., п.ғ.м., академиялық доцент
Силлабус педагогика және психология кафедрасының мәжілісінде талқыланды.
Хаттама № «__»___________ 2016 жыл.
Кафедра меңгерушісі: Аяганова А.Ж.
Силлабус педагогикалық бағыты бойынша Академиялық кеңесі
мәжілісінде қаралып, бекітілді.
Хаттама № «__»___________ 2016 жыл.
Комитет төрағасы: Сейтмұратов А.Ж.
Пәннің мақсаты мен міндеттері
Мақсаты: «Психикалық денсаулық профилактикасы мен суицидтік мінез-құлықты превенциялау» пәнінің негізгі мақсаты – болашақ педагог мамандардың психологиялық денсаулықты профилактикалау және суицидтік мінез-құлықты превенциялау жолдарын меңгерту.
Міндеттері:
болашақ педагог мамандардың психологиялық денсаулық және суицидтік мінез-құлық превенциясы туралы түсініктерімен таныстыру;
білім беру үдерісіне қатысушылардың психологиялық денсаулығын нығайту технологияларымен қаруландыру;
психикалық денсаулықты сақтаудың технологияларын игерту.
Пәннің құзыреттілігі (оқыту нәтижелері):психикалық денсаулықты нығайту технологияларын тиімді қолдана білу және эмоциялық қалпын реттеу жолдарын меңгеруі.
Пәннің пререквизиттері: педагогика, инклюзивті білім беру, психология және адам дамуы, этнопедагогика
Постреквизиттер: коррекциялық педагогика және психология
І. ПӘННІҢ МАЗМҰНЫ
апта Тақырыптың аталуы Сағат саны
1 модуль
1 Дәріс1.Кіріспе. Білім беру үдерісіне қатысушылардың психологиялық денсаулығы. 1
Практикалық сабақ 1.
Денсаулық және науқастану.Денсаулық және науқастану мәселесінің тарихи қалыптасуы 1
БОӨЖ1.Абилитация мен оңалту 1
2 Дәріс2.Психологиялық денсаулық профилактикасы. 1
Практикалық сабақ 2.Денсаулық адамның оптималды дамуы ретінде 1
БОӨЖ2.Этиологиялық терапия. Патогенетикалық терапия. Симптоматикалық терапия 1
3 Дәріс3.Суицидтік мінез-құлық психологиясы 1
Практикалық сабақ 3. Адамның әр жас кезеңінде оптималды дамуы. 1
БОӨЖ 3. Диетотерапия 1
4 Дәріс 4.Суицидтік тәуекелдің факторлары мен индикаторлары. 1
Практикалық сабақ 4.Денсаулықтың әлеуметтік-психологиялық аспектілері 1
БОӨЖ 4Физиотерапия. Емдік массаж бен емдік физкультура 1
5 Дәріс 5.Білім беру үдерісіне қатысушылардың суицидтік мінез-құлығының ерекшеліктері 1
Практикалық сабақ 5. Денсаулық профилактикасы, сақтау және жетілдіру 1
БОӨЖ 5. Психологиялық оңалту 1
6 Дәріс 6.Суицидтік мінез-құлыққа бейім білім алушылармен жүргізілетін жұмыстардың жалпы бағыттары. 1
Практикалық сабақ 6. Өлшеудің психологиялық әдістері. 1
БОӨЖ 6.Тұлғаның адекватты өзін-өзі бағалауын қалыптастыру жолдары. 1
7 Дәріс 7.Суицидке бейім білім алушыларға кеңес берудің негізгі бағыттары. 1
Практикалық сабақ 7. Тұлғаның даралық-психологиялық бітістері 1
БОӨЖ 7.Стрестік және бейімделеалмаушылық терапиясының кері байланысты қолдануы 1
І Аралық бақылау
2 модуль
8 Дәріс8.Суицидтік әрекетке бейім білім алушылардың мінез-құлығын коррекциялау. 1
Практикалық сабақ 8. Үрейлену қасиет және бітіс 1
БОӨЖ 8. Функционалдық жеткіліксіздікті бағалау. Оңалту кезеңдері. Әлеуметтік оңалту үдерісінің ұстанымдары 1
9 Дәріс9.Психологиялық денсаулықты сақтауда жаңа технологияларды пайдалану. 1
Практикалық сабақ9. Үрейлену деңгейін диагностикалау 1
БОӨЖ9. Тұлға психологиясындағы әлеуметтік оңалту мәселесі. Тұлғаның бейімделуін жетілдіру технологиясы. 1
10 Дәріс 10.. Бейімделудің механизмдері мен көрінуі. 1
Практикалық сабақ 10.Жүйкелік-психикалық қиналысты бағалау. 1
БОӨЖ10.Рационалды өзін-өзі басқару моделі. 1
Midterm Студент саны * 0,25сағат
11 Дәріс 11.Стресс мәселесі 1
Практикалық сабақ 11. Стресті психоәлеуметтік коррекциялау мен оңалту 1
БОӨЖ11. Стрестік жағдаятты өзгертуге бағытталған тікелей әдістер 1
12 Дәріс 12.Ауытқушылық және бейімделу. 1
Практикалық сабақ12. Мүгедектердің әлеуметтік мәселесін шешудің формасы мен әдістері. 1
БОӨЖ 12. Стресс, посттравмалық-стрестік ауытқушылық және сенсорлық сфераның бұзылуын психопрофилактикасы мен психогигиенасы. 1
13 Дәріс 13.Стресті диагностикалау әдістері мен әдістемелері 1
Практикалық сабақ 13.Стресте психологиялық көмек көрсету және психокоррекциялық әдістерді пайдалану 1
БОӨЖ 13. Топтық терапия әдісі мен антистресс- тренинг 1
14 Дәріс14.Посттравмалық стрестік ауытқушылықтың көрінуіпсихогендік травмаларды топтау. 1
Практикалық сабақ 14. Нейролингвистикалық программалау әдісі. 1
БОӨЖ 14. Психологическая қауіпсіздік - психологиялық денсаулықтың негізі 1
15 Дәріс 15. Стрестік және жүйкелік-психикалық ауытқушылықты бейімдеу мен кешенді оңалту жүйесі. 1
Практикалық сабақ 15Қорқынышты жою жолдары 1
БОӨЖ 15. Жеткіншектік суицидтің себептері және ересектердің дағдарыстық жағдайда көмек көрсете алуы 1
ІІ Аралық бақылау емтихан Студент саны * 0,25сағат
БАРЛЫҒЫ
Лекция:
Практика:
Зертхана:
БАОӨЖ:
Midterm:
Емтихан: ЕСКЕРТУ!
Мамандықтар бойынша жұмыс оқу жоспарына және оқу үдерісінің кестелеріне сәйкес апта саны өзгеруі мүмкін. Ол жағдайда Midterm 1-ші және 2-аралық бақылау аралығында өткізілуі тиіс.
Курс мазмұнын модуль санына бөлу пәннің ерекшелігіне және тақырыптарының бір-біріне сәйкестігіне байланысты болады
Әрбір дәріс, практикалық/семинар, зертхана, БАОӨЖ бойынша балл Платонус бағдарламасына қойылып отырады.
Білім алушының сабақ түріне байланысты жұмыс уақытының бөлінісі
Жалпы сағаты Академиялық сағат саны
Дәріс Практикалық/ семинар Зертханалық БАОӨЖ БАӨЖ
90 15 15 15 45
ІІ. Дәріс сабақтарының мазмұны
Апта Дәріс тақырыптары Академия-лық сағат саны Қолданылатын көрнекі құралдар мен т.б. материалдық-техникалық жабдықтар Дәріс өткізудің әдістері Қолданылатын әдебиеттер
1 1 Білім беру үдерісіне қатысушылардың психологиялық денсаулығы.
Психологиялық денсаулық туралы түсінік. Білім алушылардың психологиялық денсаулығы және оқу үдерісі. Педагогтың психологиялық денсаулығы және оқу үдерісіне оның әсері. Білім беру үдерісіне қатысушылардың психологиялық денсулығын үшдеңгейлі талдау. Психологиялық денсаулықты сақтау мүмкіндіктері. 1 Интерактивті тақта Кіріспе лекция Н.ә.:1-5
2 2. Психологиялық денсаулық профилактикасы.
Профилатикалық жұмыстарды жүргізудегі негізгі бағыттар. Психологиялық денсаулықты профилактикалау шараларының ғылыми-теориялық негіздері. Психикалық бұзылыстарды профилактикалау. Эмоциялық жану синдромын психодиагностикалау және профилактикалау 1 Мультимедиялық тақта Пікірталас Н.ә.:1-4 Қ.ә.:5-8
3 3. Суицидтік мінез-құлық психологиясы.
Суицид туралы түсінік. Суицидтік әрекеттің туындау себептері. Суицидтік мінез-құлықты психология ғылымында зерттеу. Суицидтік мінез-құлыққа бейім тұлғалардың жекелік қасиеттері 2 Интерактивті тақта Проблемалық лекция Н.ә.:2-7
Қ.ә.:5-8
4 4. Суицидтік тәуекелдің факторлары мен индикаторлары.
Суицидтік мінез-құлық факторлары: әлеуметтік-демографиялық, жеке психологиялық, медициналық, табиғи. Суицидтік тәуекелдің болжамды критерийлері. Суицидтік тәуекел индикаторлары. 1 Интерактивті тақта Қатені түзету лекциясы Н.ә.:3-7
Қ.ә.:5-8
5 5. Білім беру үдерісіне қатысушылардың суицидтік мінез-құлығының ерекшеліктері.
Білім беру үдерісіне қатысушыларың суицидтік мінез-құлығы туралы түсінік. Жас ерекшеліктеріне байланысты суицидтік мінез-құлықтың көрінуі. Суицидтік әрекетке итермелеуші депрессиялық белгілерді анықтау. Суицидке әрекеттенген білім алушылар мінез-құлығының психологиялық ерекшеліктері. Суицидтік мінез-құлықтың даму динамикасы. 1 Интерактивті тақта Лекция-концультация Н.ә.:4-6
6 6. Суицидтік мінез-құлыққа бейім білім алушылармен жүргізілетін жұмыстардың жалпы бағыттары.
Суицидтік мінез-құлықты диагностикалау: бейімділерді анықтау. Суицидке баратындардың негізгі белгілері. Суицидтік мінез-құлықты профилактикалау бағыттары. Суицидтік әрекет етушілерге психотрапевтік көмек 1 Интерактивті тақта Лекция - конференция Н.ә.:5-9
7 7.Суицидке бейім білім алушыларға кеңес берудің негізгі бағыттары.
Суицидтік мінез-құлыққа бейім білім алушылармен жүргізілетін кеңес беру жұмыстарының кезеңдері. Суицидтік әрекетке бейім тұлғаларға кеңес беру тактикасы. Суицидке бейім білім алушылармен әңгімелесу кезеңдері 2 Интерактивті тақта Сұрақ – жауапты талдау лекциясы Н.ә.:6-11
8 8. Суицидтік әрекетке бейім білім алушылардың мінез-құлығын коррекциялау.
Коррекция ұғымына түсінік. Суицидтік мінез-құлықты коррекциялау бағыттары. Суицидтік мінез-құлықты психологиялық коррекциялау. Коррекциялау жұмыстарына отбасы мен педагогикалық ұжымның ықпалы. Суицидтік тәуекелді зерттеудегі отбасылық диагностиканың әлеуметтік-психологиялық аспектілері. 1 Интерактивті тақта Қатені түзету лекциясы Н.ә.:7-12
9 9. Психологиялық денсаулықты сақтауда жаңа технологияларды пайдалану.
Тыныс алу жаттығулары көмегімен қиналысты жою психотехникалары. Денемен жұмыс жасау арқылы қиналысты жою психотехникалары. Эмоциялық стресті жою психотехникалары. Ақпараттық стресс және оны жоюдың психотехникалары. 1 Интерактивті тақта Проблемалық лекция Н.ә.:8-13
10 10. Бейімделудің механизмдері мен көрінуі.
Бейімделу. Ұғымы мен механизмдері. Физиологиялық және психикалық бейімделу. Бейімделу процесі. Реактивтілік. Компенсация..
Бейімделушілік реакциялары. Бейімделуді қамтамасыз ететін ағзаның функционалдық жүйесі. Бейімделушілік мінез-құлық.
Жалпы бейімделушілік синдром. Бейімделушілік кедергілер. Психикалық бейімделушілік тұжырымдамалар. Бейімделушілік механизмдерді жетілдіру мүмкіндіктері 2 Интерактивті тақта Лекция-концультация Н.ә.:3-5
11 11. Стресс мәселесі
Стресс ұғымы. Стресс іліміне Ганс Сельенің қосқан үлесі. Стрестің көрінуі және негізгі механимдері. Стрессордың ағзаға ықпалы. Стрестің дамуында жүйке жүйесінің ролі. Эустресс пен дистресс. Дистрестің көріну белгілері. Стресс және науқастану. Стреске ықпал етуші негізгі факторлер. Стрестік қиналыстың себептері және кезеңдері. Стреске қарсы тұра алу. 1 Интерактивті тақта Қатені түзету лекциясы Н.ә.:7-12
12 12.Ауытқушылық және бейімделу. Жүйкелік-психикалық ауытқушылықтың аралық түрлерінің бейімделеалмаушылық ретінде.
Эмоциялық қиналыс. Ішкі шиеленіс мәселесі. Үрей бейімделеалмаушылықтың белгісі ретінде. Стресс пен фрустрация. Невроз бейімделеалмаушылықтың белгісі және компенсациялану механизмінің жеткіліксіздігі ретінде. Баланың жасы мен стресс. Мектепке дейінгі кезең мен бастауыш мекетп жасындағы стрестің көрінуі. Студенттік стресс. Ересектік және қарттық кезеңдегі стресс. Психосоматикалық ауытқушылықтар. 1 Интерактивті тақта Қатені түзету лекциясы Н.ә.:7-12
13 13. Стресті диагностикалау әдістері мен әдістемелері. Стресті және стреске деген тұрақтылықты практикалық бағалау. Стрестің физиологиялық эффектілері. Өлшеудің гемодинамикалық тәсілдері. Психомоторлық көрсеткіштерді өлшеу әдістері.
Өлшеудің психологиялық әдістері.. 1 Мультимедиялық тақта Пікірталас Н.ә.:1-4 Қ.ә.:5-8
14 14. Посттравмалық стрестік ауытқушылықтың көрінуіпсихогендік травмаларды топтау. Психологиялық травмалардың себептері. Стреске жауап берудегі тұлға мен ағзаның даралық ерекшеліктерінің көрінуі. Физикалық және психологиялық зорлық-зомбылық, виктимдік өмірлік сценарий.
Психологиялық травмаға шалдыққан балаларға психологиялық көмек көрсету.
Суицидтік мінез-құлық-дағдарыстық жауап беру түрі. 1 Интерактивті тақта Проблемалық лекция Н.ә.:2-7
15 15.Стрестік және жүйкелік-психикалық ауытқушылықты бейімдеу мен кешенді оңалту жүйесі.
Абилитация мент оңалту. Этиологиялық терапия. Патогенетикалық терапия. Симптомдық терапия. Диетотерапия. Физиотерапия. Емдік массаж бен емдік физкультура. Инетерапия. Психологиялық оңалту. Тұла психологиясындағы әлеуметтік бейімделу. Бейімделудегі мінез-құлықтық амал. Тқлға бейімделушілігін жетілдіруші технологиялар. Стрестік жағдаятты өзгертуге бағытталған әрекеттер. Стрестің психопрофилактикасы мен психогигиенасы. Топтық терапия әдістері мен антистресс- тренинг. 1 Интерактивті тақта Лекция-концультация Н.ә.:3-5
ІІІ. Практика/семинар сабақтарының мазмұны
Апта Практика/семинар сабағының тақырыптары Академия-лық сағат саны Қолданылатын көрнекі құралдар мен т.б. материалдық-техникалық жабдықтар Қолданылатын әдебиеттер
1 1.Денсаулық және науқастану.Денсаулық және науқастану мәселесінің тарихи қалыптасуы. Денсаулықтың замануи позитивті түсініктері. Денсаулық психологиясының психосоматикалық дәстүрлері. Науқас және дені сау адамның әлеуметтік рольдері. Медициналық модельдегі «норманың» нұсқалары статистикалық, функционалдық, идеальды, әлеуметтік, субъективтік. Жақсы және жаман көңіл-күй бір континуумның экстремалды полюстері.  1 Тренинг,дебаттық талдау Н.ә.:1-5
Қ.ә.:5-5
2 2. Денсаулық адамның оптималды дамуы ретіндеАдамның оптималды дамуын айқындайтын жалпыпсихологиялық амал. Акме тұлғалық, даралық, субъектілік даму ретінде. Акмеология және адам өмірінің «эталондарын» зерттеу әдістері. Акмеологиялық қабілеттер. Кәсіби жетілу адам өмірінің мәні ретінде. Кемелдену процесі 1 Ойлан, жұптас, пікірталас Н.ә.:1-4
Қ.ә.:5-5
3 3. Адамның әр жас кезеңінде оптималды дамуыДенсаулық мидың дамуының және оның қызметінің «идеалды образы» ретінде. Тұлғаның өмірлік стратегиясы ұғымы және жастық кезеңде болашақты жоспарлау мәселесі. Жас ерекшелік дағдарыстардың мағынасы мен мәні. Акменің жас ерекшелік аспектілері. 1 Галереяны аралау, дебаттық талдау Н.ә.:1-7
Қ.ә.:5-5
4 4. Денсаулықтың әлеуметтік-психологиялық аспектілері.Денсаулық қоғамдық өмірдің формасы мен деңгейі. Денсаулықтың құрылымдық деңгейі: физиологиялық, психикалық, әлеуметтік. Гомеостаз бен бейімделу процессі. Денсаулықты жетілдіру жолдары: тренингтер, мінез-құлық тәуекелдерінің алдын алу 1 Топтық презентация Н.ә.:1-7
Қ.ә.:5-5
5 5. Денсаулық профилактикасы, сақтау және жетілдіру.Ауытқушылықтың алдын алу және денсаулықты бекіту. Алдын алу әдістері мен денсаулықты жетілдіру.Ақпараттандыру, кеңес беру, тренинг және психикалық дамуды талдау мен бағалау. «Психологиялық портреттің» жасалынуы. Стрессорлер, дені сау тұлғаның өміріндегі травмалық жағдайлар. Соматикалық күйзеліс және травмалар мен емделу. 1 Рольдік ойындар 6 6. Өлшеудің психологиялық әдістері. Миннесоттықкөпфакторлықтұлғалық тест, Кеттел сауалнамасы ( 16 тұлғалық фактор) Тейлордың үрейлену шкаласы.
1 Үш қадамды сұхбат Н.ә.:1-9
Қ.ә.:5-5
7 7.Тұлғаның даралық-психологиялық бітістері: нейротизм, экстра-интроверсия, психотизм (Г. Айзенктің сауалнамасы). Розенцвейгтің әдістемесі. 1 Кейс әдісі Н.ә.:1-11
Қ.ә.:5-5
8 8. Үрейлену қасиет және бітіс( Спилбергер-Ханин). Субъективті стресс шкаласы. САН шкаласы. 1 Реферат интерактивті тақтамен жұмыс Н.ә.:1-12
Қ.ә.:5-5
9 9.Үрейлену деңгейін диагностикалау (Филипс). Эмоциялық жану деңгейін диагностикалау (В.В. Бойко). Жүйкелік-психикалық қиналысты бағалау (Т.А. Немчин). Фрустрация жағдайын диагностикалау ( Вассерман-Бойко әдістемесі). 1 Вен диаграмасы, слайд Н.ә.:1-13
Қ.ә.:5-5
10 10.Жүйкелік-психикалық қиналысты бағалау(Т.А. Немчин). Фрустрация жағдайын диагностикалау ( Вассерман-Бойко әдістемесі). 1 Топтық зерттеу жағдаяттарды талдау Н.ә.:1-5
Қ.ә.:5-5
11 11.Стресті психоәлеуметтік коррекциялау мен оңалту.
Сенсорлық ауытқушылықты компенсациялау.
Сенсорлық депривация мен тұлғаның әлеуметтенуі.Сенсорлық бұзылыста тұлғаның дамуы. Мүгедек балаларды бейімдеу мен оңалту 1 Іскерлік ойын Н.ә.:1-6
Қ.ә.:5-5
12 12.Мүгедектердің әлеуметтік мәселесін шешудің формасы мен әдістері. Бейімделудің әлеуметтік-орталық аспектілері. Бейімделудің психологиялық аспектілері.
2.Мүгедек балаларды әлеуметтік оңалту әдістеріФизикалық және психикалық толықболмау жағдайынан шыға білу.
4.Психологиялық-педагогикалық оңалту мен интеграция, дифференциация. 1 Ғылыми баяндамаларды талдап слайд Н.ә.:1-8
Қ.ә.:5-5
13 13.Стресте психологиялық көмек көрсету және психокоррекциялық әдістерді пайдалану.
Психокоррекциялық амалдар мен техникаларды пайдалану. Мінез-құлықтық психотерапия. Десенсибилизация мен көз қозғалысын өңдеу әдісі. Когнитивтік психотерапия. Рациональды психотерапия. Психодинамикалық психотерапия. Катарсис әдісі. Гештальтқа бағдарланған әдістер. Кататимді- имагинативті психотерапия. Интегративті трансперсональдық психотерапия. 1 Блум токсономиясы, тренинг, дебаттық талдау Н.ә.:1-9
Қ.ә.:5-5
14 14.Нейролингвистикалық программалау әдісі.
Денеге бағытталған терапия. Би терапиясы. Арт-терапия. Психодрама. Жедел психологиялық көмек көрсету әдісі. Аутогенді жаттығулар. 1 Білемін, білгім келеді, білдім Н.ә.:1-5
Қ.ә.:5-5
15 Қорқынышты жою жолдары. Әлемді қабылдау шекарасын кеңейту, қатынас жүйесін коррекциялау, құндылықтарды қайта қарау.
Әлеуметтік өзараәрекетті оңтайландыру стрестің алдын алу тәсілі ретінде. Отбасындағы посттравмалық стрестік жағдайды коррекциялау. 1 Кластер құрастыру, пікірталас Н.ә.:1-9
Қ.ә.:5-5
IV. Зертханалық сабақтардың мазмұны
Апта Зертханалық жұмыс тақырыптары Академия-лық сағат саны Қолданылатын көрнекі құралдар мен т.б. материалдық-техникалық жабдықтар Қолданылатын әдебиеттер, зертханалық жұмыс орындауға арналған әдістемелік нұсқаулық
V. Білім алушының оқытушымен бірге орындайтын өзіндік жұмысының жоспары
Апта Тақырыптары
Академиялық сағат саны
Өткізетін сабақтың түрі Ақпарат көздері әдебиет, ғаламтор, т.с.с
1 2 3 5
1 Абилитация мен оңалту.
1 Жазбаша конспектілеу, ауызша қорғау(топтық жұмыс) қысқаша Н.ә.:1-5 Қ.ә.:1-3 www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
2 Этиологиялық терапия. Патогенетикалық терапия. Симптоматикалық терапия 1 Әдебиеттерге аннотация жазу Библиография құрастыру (әдебиеттер тізімі) Н.ә.:1-4 Қ.ә.:1-8
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
3 Диетотерапия 1 Жеке жұмыс, реферат
дайындау, ауызша баяндау, пікірталас Н.ә.:1-7 Қ.ә.:1-9
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
4 Физиотерапия. Емдік массаж бен емдік физкультура. 1 Топтық ойталас
Ғылымибаяндамаларды талдап, слайд жасау Н.ә.:1-7
Қ.ә.:4-9
www.googlе.ruwww.yandex.ru sanasoft.kz
5 Психологиялық оңалту 1 Реферат жазып, ауызша баяндау,интерактивті тақтамен жұмыс Н.ә.:1-6
Қ.ә.:5-9
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
6 Тұлғаның адекватты өзін-өзі бағалауын қалыптастыру жолдары 1 Ғылыми талдау,
топтық жұмыс Н.ә.:1-9 Қ.ә.:6-7
www.googlе.ruwww.yandex.ru sanasoft.kz
7 Стрестік және бейімделеалмаушылық терапиясының кері байланысты қолдануы 1 Тапсырмаларды қорғау және презентация жасау
Н.ә.:1-11 Қ.ә.:3-5
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
8 Функционалдық жеткіліксіздікті бағалау. Оңалту кезеңдері. Әлеуметтік оңалту үдерісінің ұстанымдары 1 Глоссарий құрастыру www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
9 Тұлға психологиясындағы әлеуметтік оңалту мәселесі. Тұлғаның бейімделуін жетілдіру технологиясы Іскерлік ойын www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
10 Рационалды өзін-өзі басқару моделі 1 топтық жұмыс, қысқаша баяндау Н.ә.:1-5 Қ.ә.:6-9
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
11 Стрестік жағдаятты өзгертуге бағытталған тікелей әдістер 1 Топтық презентация Н.ә.:1-6 Қ.ә.:2-5
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
12 Стресс, посттравмалық-стрестік ауытқушылық және сенсорлық сфераның бұзылуын психопрофилактикасы мен психогигиенасы. 1 Картотека құру www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
13 Топтық терапия әдісі мен антистресс- тренинг 1 Жеке жұмыс, эссе жазу www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
14 Психологическая қауіпсіздік - психологиялық денсаулықтың негізі 1 Тренинг www.googlе.ruwww.yandex.ru sanasoft.kz
15 Жеткіншектік суицидтің себептері және ересектердің дағдарыстық жағдайда көмек көрсете алуы 1 Тапсырмаларды қорғау және презентация жасау www.googlе.ru sanasoft.kz
Барлығы: 15 сағат VI. Білім алушының өзіндік жұмысы
А
П
Т
а БАӨЖ-ның тапсырмалары
Академиялы
сағат саны Ұсынылатын
әдебиеттер мен
өзге де ақпарат
көздері Жұмыстың
орындалу
мерзімі БАӨЖ-дің
орындалу
түрлері
1 2 3 4 5 6
1 Психологиядағы денсаулық мәселесінің талдануы. 2 Н.ә.:1-4
Қ.ә.:1-2
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Конспект
жазу
2 Психоанализ бен неопсихоанализде денсаулық және науқастану мәселесін түсінуі. 2 Н.ә.:1-3
Қ.ә.:1-5
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Реферат
жазу
3 Бихевиоризмде денсаулық пен науқастану мәселесін түсіну 2 Н.ә.:1-5
Қ.ә.:1-3
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
Әр апта
сайын Кесте
Дайындап
өткізу
4 Отандық психологияда денсаулық пен науқастану мәселесін түсіну 2 Н.ә.:1-6
Қ.ә.:4-9
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Слайд
5 Экзистенциальдық психологияда денсаулық пен науқастану мәселесін түсіну 2 Н.ә.:1-7
Қ.ә.:5-9
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Тренинг,
Дебаттық
талдау
6 Ресей психологиясында денсаулық пен науқастану мәселесін түсіну ( Мясищев еңбектері, Выготскидің мәдени-тарихи тұжырымдамасы) 2 Н.ә.:1-9
Қ.ә.:6-7
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Аннотация
7 Денсаулық профилактикасы 2 Н.ә.:1-11
Қ.ә.:3-5
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Реферат,
тренинг,
дебаттық
талдау
8 Денсаулықтың объективті жағдайы ұғымы 2 Н.ә.:1-12
Қ.ә.:1-5
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын баяндама
9 «Күйзеліс масштабы » және науқастану жағдайындағы мінез-құлық 2 Н.ә.:1-13
Қ.ә.:2-8
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта сайын Реферат
жазып,
ауызша
баяндау
10 «Өмірдің сапасы–денсаулықтың ішкі бейнесі 2 Н.ә.:1-5
Қ.ә.:6-9
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Эссе
11 Психикалық және физикалық денсаулықты диагностикалау ұғымы 2 Н.ә.:1-6
Қ.ә.:2-5
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz
Әр апта
сайын Пікірсайыс
және дебат
тақырып-
тарын
құрып,бір
сценарийін
өткізу
12 Денсаулықтың психогигиенасы мен психопрофилактикасының негізгі бағыттары. 2 Н.ә.:1-8
Қ.ә.:1-5
www.googlе.ru
www.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Реферат
13 Психикалық денсаулықтың гендерлік ерекшеліктері 2 Н.ә.:1-9
Қ.ә.:2-7
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Кесте
дайындап
өткізу
14 «Норма-денсаулық» және «норма-патология» ұғымдарының арақатынасы. 2 Н.ә.:1-5
Қ.ә.:5-5
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Баяндама
15 Бейімделу мен денсаулықтың кезеңдері. 2 Н.ә.:1-9
Қ.ә.:2-8
www.googlе.ruwww.yandex.ru sanasoft.kz Әр апта сайын Слайд
16 Психологтың кеңес беру кезеңдерінің негізгі бағыттары: ақпараттандыру, оқыту, өзіндік реттеу, жағдай. 2 Н.ә.:1-4
Қ.ә.:1-2
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта сайын Жағдаяттар-
ды шешіп,
талқылаған жұмыстарын өткізу
17 Гештальттеориядағы денсаулық пен науқастану мәселесі
2 Н.ә.:1-3
Қ.ә.:1-5
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта сайын Шығарма
жазу.
18 Гуманистік психологиядағы денсаулық пен науқастану мәселесі.
2 Н.ә.:1-5
Қ.ә.:1-3
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Реферат
жазып,
ауызша
баяндау
19 Денсаулық пен науқастану жағдайында психика мен соманың өзарабайланысы 2 Н.ә.:1-6
Қ.ә.:4-9
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Презентация
жасау
20 Денсаулық пен бейімделудің психофизиологиялық сипаттамасы. 2 Н.ә.:1-7
Қ.ә.:5-9
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Тренинг,
реферат
21 Саламатты өмірді қалыптастыруда психологтің ролі. 2 Н.ә.:1-9
Қ.ә.:6-7
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Ғылыми
әдебиеттер
мен жұмыс
22 Денсаулықтың ішкі бейнесі ұғымы.
3 Н.ә.:1-11
Қ.ә.:3-5
www.googlе.ruwww.yandex.rusanasoft.kz Әр апта
сайын Реферат
жазып,
ауызша
баяндау
Барлығы: 45 сағат VII. Аралық бақылаулар мен емтихан сұрақтары:
1. Ағзаның стреске жауап беруінің физиологиялық көрінуі.
2. Стрестің даму кезеңдері.
3. Стрестің клиникалық көрінуі мен диагностикасы.
4. Стрессорлардың түрлері мен классификациясы, әр түрлі ықпалдардың алдын алу .
5. Стресті диагностикалау әдістері мен әдістемелері.
6. Стреске деген психологиялық тұрақтылықты жетілдіру.
7. Посттравмалық стресті әлсіретудің алғышарттары.
8. Стрестік ауытқушылықты оңалтудағы психокоррекциялық амалдар.
9.Стрестік ауытқушылық жағдайында бейімделе алу мәселесі.
10. Бейімделу, оңалту және реактивтілік мәселесі. Тұлғаның бейімделушілік әлеуеті.
11.Стресс мәселесі. Стресс туралы ілім. Стрестің қалыптасу жағдайлары.
12. Стреске ағзаның жауап берунің физиолгиялық көрінуі.
13. Эустресс бен дистресс. Дифференциальдық диагностика мәселесі.
14.Стреске ықпал етуші негізгі факторлер.
15.Стрестік қиналыстың себептері және кезеңдері. Стреске қарсы тұра алу.
16.Эмоциялық қиналыс. Ішкі шиеленіс мәселесі.
17. Үрей бейімделеалмаушылықтың белгісі ретінде.
18.Стресс пен фрустрация.
19.Невроз бейімделеалмаушылықтың белгісі және компенсациялану механизмінің жеткіліксіздігі ретінде.
20.Баланың жасы мен стресс.
21. Мектепке дейінгі кезең стресі
22. Бастауыш мектеп кезеңіндегі стресс
23. Жеткіншектік кезеңдегі стресс
24. Студенттік кезеңдегі стресс
25. Ересектік кезеңдегі стресс
26. Қарттық кезеңдегі стресс
27.Стресті және стреске деген тұрақтылықты практикалық бағалау.
28.Стрестің физиологиялық эффектілері.
29.Өлшеудің гемодинамикалық тәсілдері.
30.Психомоторлық көрсеткіштерді өлшеу әдістері.
31.Өлшеудің психологиялық әдістері.
32.Посттравмалық стрестік ауытқушылықтың көрінуіпсихогендік травмаларды топтау.
33.Психологиялық травмалардың себептері.
34.Стреске жауап берудегі тұлға мен ағзаның даралық ерекшеліктерінің көрінуі.
35.Физикалық және психологиялық зорлық-зомбылық, виктимдік өмірлік сценарий.
36.Психологиялық травмаға шалдыққан балаларға психологиялық көмек көрсету.
37.Суицидтік мінез-құлық-дағдарыстық жауап беру түрі
38.Стрестік және жүйкелік-психикалық ауытқушылықты бейімдеу мен кешенді оңалту жүйесі.
39.Абилитация мент оңалту.
40.Этиологиялық терапия.
41.Патогенетикалық терапия.
42.Симптомдық терапия.
43.Диетотерапия.
44Физиотерапия.
45Емдік массаж бен емдік физкультура. Инетерапия
46.Психологиялық оңалту.
47.Тұла психологиясындағы әлеуметтік бейімделу. Бейімделудегі мінез-құлықтық амал.
48.Тұлға бейімделушілігін жетілдіруші технологиялар.
49.Стрестік жағдаятты өзгертуге бағытталған әрекеттер.
50.Стрестің психопрофилактикасы мен психогигиенасы.
51.Топтық терапия әдістері мен антистресс- тренинг.
52.Стресте психологиялық көмек көрсету және психокоррекциялық әдістерді пайдалану.
53.Психокоррекциялық амалдар мен техникаларды пайдалану.
54.Мінез-құлықтық психотерапия.
55.Десенсибилизация мен көз қозғалысын өңдеу әдісі.
56.Қорқынышты жою жолдары. Әлемді қабылдау шекарасын кеңейту, қатынас жүйесін коррекциялау, құндылықтарды қайта қарау.
57.Әлеуметтік өзараәрекетті оңтайландыру стрестің алдын алу тәсілі ретінде. 58.Отбасындағы посттравмалық стрестік жағдайды коррекциялау.
59.Денсаулық және науқастану.60.Денсаулық және науқастану мәселесінің тарихи қалыптасуы.
61.Денсаулықтың замануи позитивті түсініктері. Денсаулық психологиясының психосоматикалық дәстүрлері.
62.Науқас және дені сау адамның әлеуметтік рольдері.
63.Медициналық модельдегі «норманың» нұсқалары статистикалық, функционалдық, идеальды, әлеуметтік, субъективтік.
64.Жақсы және жаман көңіл-күй бір континуумның экстремалды полюстері. 
65.Стресті психоәлеуметтік коррекциялау мен оңалту.
66.Сенсорлық ауытқушылықты компенсациялау.
67.Сенсорлық депривация мен тұлғаның әлеуметтенуі. Сенсорлық бұзылыста тұлғаның дамуы.
68.Мүгедек балаларды бейімдеу мен оңалту
69.Денсаулық адамның оптималды дамуы ретінде70.Адамның оптималды дамуын айқындайтын жалпыпсихологиялық амал. 71.Акме тұлғалық, даралық, субъектілік даму ретінде.
72.Акмеология және адам өмірінің «эталондарын» зерттеу әдістері.73.Акмеологиялық қабілеттер.
74.Кәсіби жетілу адам өмірінің мәні ретінде.
75.Кемелдену процесі
VIII. Midterm сұрақтары:
1.Тұлғаның даралық-психологиялық бітістері: нейротизм, экстра-интроверсия, психотизм (Г. Айзенктің сауалнамасы).
2.Розенцвейгтің әдістемесі
3.Үрейлену қасиет және бітіс( Спилбергер-Ханин).
4.Субъективті стресс шкаласы. САН шкаласы.
5.Үрейлену деңгейін диагностикалау( Филипс).
6.Эмоциялық жану деңгейін диагностикалау. ( В.В. Бойко).
7.Жүйкелік-психикалық қиналысты бағалау( Т.А. Немчин ).
8.Фрустрация жағдайын диагностикалау ( Вассерман-Бойко әдістемесі).
9.Үрейлену деңгейін диагностикалау( Филипс).
10.Эмоциялық жану деңгейін диагностикалау. ( В.В. Бойко). Жүйкелік-психикалық қиналысты бағалау( Т.А. Немчин ).
11.Фрустрация жағдайын диагностикалау ( Вассерман-Бойко әдістемесі).
12.Нейролингвистикалық программалау әдісі.
13.Денеге бағытталған терапия.
15.Би терапиясы.
16. Арт-терапия.
17.Психодрама.
18.Жедел психологиялық көмек көрсету әдісі.
20. Аутогенді жаттығулар.
21.Денсаулық профилактикасы, сақтау және жетілдіру.22.Ауытқушылықтың алдын алу және денсаулықты бекіту.
23.Алдын алу әдістері мен денсаулықты жетілдіру.
24.Ақпараттандыру, кеңес беру, тренинг және психикалық дамуды талдау мен бағалау.
25.«Психологиялық портреттің» жасалынуы.
26.Стрессорлер, дені сау тұлғаның өміріндегі травмалық жағдайлар.
27. Соматикалық күйзеліс және травмалар мен емделу.
28.Адамның әр жас кезеңінде оптималды дамуы29.Денсаулық мидың дамуының және оның қызметінің «идеалды образы» ретінде.
30.Тұлғаның өмірлік стратегиясы ұғымы және жастық кезеңде болашақты жоспарлау мәселесі.
31.Жас ерекшелік дағдарыстардың мағынасы мен мәні.
32.Акменің жас ерекшелік аспектілері.
33.Өлшеудің психологиялық әдістері.
34.Миннесоттықкөпфакторлықтұлғалық тест
35. Кеттел сауалнамасы ( 16 тұлғалық фактор)
36. Тейлордың үрейлену шкаласы
Midterm - академиялық кезеңнің ортасында жүргізілетін студенттердің оқу жетістіктерін бақылау түрі. Midterm екі аралық бақылаудың ортасында өткізіледі.
Midterm форматында аралық бақылауды ұйымдастыру барысында оқытушы пән бойынша Midterm кезінде сұрақтарға жазбаша жауап алып, ауызша оны қорғатады. Midterm форматындағы бағалау нәтижесі пән бойынша ағымдық бағалауға (10 аптадағы) Платонус бағдарламасына енгізіледі. Midterm нәтижесіндегі талданып, бағаланған білім алушылардың жазбаша жауаптары факультет деканатында жинақталады.
IX. ҚОЛДАНЫЛАТЫН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
7. Әдебиеттер тізімі
Негізгі әдебиеттер:
1.Совместный приказ №95 «О поэтапном внедрении проекта превенции суицидов среди несовершеннолетних в Республике Казахстан» МОН РК от «02» марта 2015 г. г. Астана.
2.Педагогическая психология. Под.ред. Л.Регуш, А.Орловой. Питер, 2010.
3.Бурмистрова Е.В.. Психологическая помощь в кризисных ситуациях (предупреждение кризисных ситуаций в образовательной среде). Методические рекомендации для специалистов системы образования. М.: МГППУ, 2006.
4.Дергачева Е.В., Козловская М.С., Барабанова Е.И. Суицид: диагностика, коррекция. Усть-Каменогорск,2005.
5.Овчарова Р.В. Практическая психология образования.- М., 2003.
6.Суицид. О мерах профилактики суицида среди детей и подростков. Официальный сайт ФППМ ВШК (факультет Психолого-педагогического менеджмента Высшей Школы Социально-управленческого консалтинга).
7.Черепанова Е. «Психологический стресс. Помоги себе и своему ребенку». М. 2006.
8.Чернова Г.В. Программа профилактики суицидального поведения "Перекресток". Сайт фестиваля "Открытый урок": http://festival.1septemberҚосымша әдебиеттер
Совместный приказ №95 «О поэтапном внедрении проекта превенции суицидов среди несовершеннолетних в Республике Казахстан» МОН РК от «02» марта 2015 г.  г. Астана.
Педагогическая психология. Под.ред. Л.Регуш, А.Орловой. Питер, 2010.
Бурмистрова Е.В.. Психологическая помощь в кризисных ситуациях (предупреждение кризисных ситуаций в образовательной среде). Методические рекомендации для специалистов системы образования. М.: МГППУ, 2006.
Дергачева Е.В., Козловская М.С., Барабанова Е.И. Суицид: диагностика, коррекция. Усть-Каменогорск,2005.
Овчарова Р.В. Практическая психология образования.- М., 2003.
Суицид. О мерах профилактики суицида среди детей и подростков. Официальный сайт ФППМ ВШК (факультет Психолого-педагогического менеджмента Высшей Школы Социально-управленческого консалтинга).
Черепанова Е. «Психологический стресс. Помоги себе и своему ребенку». М. 2006.
Чернова Г.В. Программа профилактикисуицидального поведения "Перекресток". Сайт фестиваля "Открытый урок": http://festival.1septemberПсихология: учебник /. Под ред. В. Н. Дружинина. - СПб: Питер, 2002. - 672 с.
Энциклопедия глубинной психологии / Под ред. А. М. Боковникова. - М.: Экспресс, 2001. - Т. 2.
Психоаналитические термины и понятия. - М.: Наука, 2000. - 346 с.
Личко А. Е. Психопатии и акцентуации характера у подростков. - Л.: Наука, 1983. - 298 с.
Суицидология: Прошлое и настоящее: Сб. статей /Сост. А. Н. Моховиков. - М.: Академия, 2001. - 349 с.
Кондрашенко В.Т. Девиантное поведение у подростков. Минск: АСТ, 2000. - 289 с.
15.Амбрумова А. Г. Психология самоубийства // Социальная и клиническая психиатрия. - 996. - № 4. - С. 24 - 30.
16.Фрейд З. Печаль и меланхолия // Психология эмоций. - М.: Наука, 1984. - 349 с.
17.МКБ-10. Классификация психических и поведенческих расстройств. - СПб.: Прогресс, 1998. - 269 с.
18.Амбрумова А. Г., Жезлова Л. Я. Методические рекомендации по профилактике суицидальных действий в детском и подростковом возрасте. - М.: Наука, 1978. - 157 с.
19.Сакович Н. А. Диалоги на Аидовом пороге. - М.: Генезис., 2012. - 286 с.
20.Беличева С. А. Основы превентивной психологии. - М.: Просвещение, 1993. - 270 с.
21.Кулаков С. А. На приёме у психолога - подросток. - М.: Мир, 2001. - 212 с.
X. КУРСТЫҢ АКАДЕМИЯЛЫҚ САЯСАТЫ
Барлық жұмыс түрлерін көрсетілген мерзімде орындау және қорғау қажет. Тапсырмаған студенттер кезекті тапсырманы немесе оны орындауда 50%- дан кем балл алған болса, берілген тапсырманы қосымша кесте бойынша қайта тапсыруға мүмкіндігі бар. Студенттер, зертханалық жұмыстарды себептермен өткізіп алса, оларды оқытушының рұқсатынан кейін, лаборант қатысуымен қосымша уақытта келіп жасайды. Сонымен қатар, бағалау барысында студенттердің сабақтағы активтілігі мен сабаққа қатысуы есепке алынады.
Басқаның пікірін құрметтеп, толерантты болыңыз. Қарсылықты сыпайы түрде көрсетіңіз. Плагиат пен басқа әділсіз жұмыстарға жол берілмейді. СӨЖ тапсыру уақытында, аралық бақылау және қорытынды емтихан тапсыру кезінде, көмектесуге,басқа тұлғалардың шығарған есептерін көшіруге және басқа білім алушы үшін емтихан тапсыруға жол берілмейді. Курстың кез келген ақпаратын бұрмалаумен шұғылданса, интернеттен рұқсатсыз пайдаланса және шпаргалка қолданса студенттің қорытынды бағасы "F"болады.Өзіндік жұмыстарды орындауда консультация алу, оларды тапсыру және қорғау бойынша, сондай-ақ оқылған курстың өтілген материалына және басқа да барлық туындаған мәселелерді оқытушыға оның офис-сағат бағамы бойынша хабарласыңыз.
Әріптік жүйедегі бағалар Сандықэкви-
валенттік балдар %-дық мазмұны Дәстүрліжүйебойыншабағалау
А 4,0 95-100 Өте жақсы
А- 3,67 90-94 В+ 3,33 85-89 Жақсы
В 3,0 80-84 В- 2,67 75-79 С+ 2,33 70-74 қанағаттанарлық
С 2,0 65-69 С- 1,67 60-64 D+ 1,33 55-59 D- 1,0 50-54 F 0 0-49 қанағаттанарлықсыз
Кафедра меңгерушісі: А.Ж.Аяганова
Пән оқытушылары: Ш.Д.Имангалиева
«БЕКІТЕМІН»
«Педагогика және психология» кафедрасының
меңгерушісі________ А.Ж.Аяганова «____» __________ 20 ж.
2016- 2017 оқу жылына
«ПСИХИКАЛЫҚ ДЕНСАУЛЫҚ ПРОФИЛАКТИКАСЫ МЕН СУИЦИДТІК МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚТЫ ПРЕВЕНЦИЯЛАУ» пәнінің оқу-әдістемелік қамтамасыз ету картасы
Мамандық Білім алушы саны Оқулықтар мен
оқу құралдары
(соның ішінде электронды оқулықтар) Саны Практикумдар, дәріс конспектілері, зертханалық, практикалық сабақтарды және,ОБӨЖ орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар
Кітап саны
Семестр Кітап-
ханада Кітап-
ханада Кафе-
драда
6 сем -   Дергачева Е.В., Козловская М.С., Барабанова Е.И. Суицид: диагностика, коррекция. Усть-Каменогорск,2005. 30  
1 Лекция жинағы , 2008 10
Черепанова Е. «Психологический стресс. Помоги себе и своему ребенку». М. 2006 10  2 Курстық жұмысты орындау бойынша практикалық нұсқау, 2006 5 10 

Оқытушы__________Имангалиева Ш.Д. п.ғ.м,. академиялық доцент
(қызметі, қолы, аты-жәні)
Пәннің оқу-әдістемелік кешенін әзірлеу және рәсімдеу Ережесі университеттің Ғылыми кеңесінің мәжілісінде қаралып, мақұлданған
(Хаттама № 2 «_29___» «_08__» 2016ж.)
1-тақырып
Білім беру үдерісіне қатысушылардың психологиялық денсаулығы.
Психологиялық денсаулық туралы түсінік. Білім алушылардың психологиялық денсаулығы және оқу үдерісі. Педагогтың психологиялық денсаулығы және оқу үдерісіне оның әсері. Білім беру үдерісіне қатысушылардың психологиялық денсулығын үшдеңгейлі талдау. Психологиялық денсаулықты сақтау мүмкіндіктері.
Қоғам мен мемлекет және адамдар денсаулық сақтау технологияларын пайдаланудың қажеттілігі зерттеуіміздің көкейтестілігін айқындайды.
XX ғасырлардың II жартысында гуманистік және трансперсоналдық психология шеңберінде ( Г.Олпорт, А. Маслоу, К. Роджерс, С. Гродо және т.б) психиканың толыққанды дамуы зерттеліп, денсаулықтың психологиялық концепциясы қалыптасты. Психологиялық пәндер арасында Health psychology ( денсаулық психологиясы) –денсаулықтың мәдени-әлеуметтанушылық және әлеуметтік-психологиялық мәселесін зерттейтін бағыты қалыптасты.
Тұлға денсаулығының бейімделушілік моделі индивидтің қоршаған ортамен өзара әрекетінің сипатымен айқындалады. Адамның биоәлеуметтік табиғаты қоршаған әлемге деген бейімделуі барысында қалыптасатын және өзгеріске ұшырайтын болып табылады.
Тұлға әрекет етуінің басты критерииі индивидтің сыртқы биологиялық немесе экологиялық және әлеуметтік жүйеге енуімен айқындалады. Бір жағынан индивидтің табиғи ортаға бейімделуі үшін қажетті табиғи нышандар деңгейін дамыту, екінші жағынан социумның негізгі нормалары мен талаптарына мінез-құлықтың сәйкестігі болып табылады.
Адам қаншалықты өмірлік жағдаяттарға адекватты жауап бере алады?
Адам әлеуметтік міндеттерге жауап бере алады ма?
Адам әлеуметтік қызмет пен нормаларға сәйкес пе?
Осы жоғарыдағы сұрақтарға жауап беру аса маңызды болып табылады.
Бейімделушілік модель бойынша дені сау адам сәтті бейімделуімен және қоршаған ортамен жан-жақты үйлесімді қатынасымен айқындалады.
Денсаулық туралы түсінік ХІХ ғасырдағы ғылыми идеяларға сүйенеді.
Осы модельдің теориялық негізі Ч. Дарвиннің эволюциялық ілімінен бастау алып, қоршаған ортаға бейімделу болып табылады, ал екіншісі
О. Конттың, Э. Дюркгеймнің пікірі бойынша адамның рухани өмірінің көрінуі әлеуметтік қатынастармен айқындалады.
Индивидуалдық және жалпы түрлік деңгей бойынша денсаулық мәселесі төмендегідей нақтыланады:
индивидуалдық деңгейде ортаның зиянды ықпалдарына ағза мен психиканың қарсы түру көрсеткіші, сыртқы стимулға психофизикалық жауап берудің оптимумы арқылы ағзаның бүтіндігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады. Бұл бағыт стрестің биологиялық теориясында орын алған.
Г. Селье концепциясына сәйкес, стресс дегеніміз кез-келген талапқа ағзаның ерекше түрде жауап беруі болып табылады.
Биологиялық концепциялар бойынша денсаулық дегеніміз ағзаның ішкі ортасының тұрақтылығын сақтауымен байланысты, әрі ол сыртқы ортамен өзараәрекетінің бұзылмауын қамтамасыз етеді.
Уолтер Кеннон «гомеостазис» (ежелгі грек тілінде homois – бірыңғай және stasis – жағдай) ұғымын енгізіп, денсаулықтың биологиялық шамасы қоршаған ортамен тікелей және белсенді байланыс жағдайында психофизикалық деңгейде тұрақтылықты сақтау қабілеті ден түсінік береді.
И. Шульц тұрақтылықты сақтау үшін психофизикалық өзіндік реттеу жүйесін, аутогендік жаттығуды қолданады.

2-тақырып
Психологиялық денсаулық профилактикасы.
Профилатикалық жұмыстарды жүргізудегі негізгі бағыттар. Психологиялық денсаулықты профилактикалау шараларының ғылыми-теориялық негіздері. Психикалық бұзылыстарды профилактикалау. Эмоциялық жану синдромын психодиагностикалау және профилактикалау
Көптеген зерттеушілер азаматтардың денсаулығына зиян келтіретін факторлерді төмендегідей айқындауда, олар:
1. Денсаулықты сақтауға деген мотивациясының төмен болуы. Тұлғаның денсаулығына әлеуметтік құндылық ретінде қарау және қоғамның адам денсаулығына, ал адамның қоғам алдында өз денсаулығына деген жауапкершілгін арттыру болып табылады.
2. Денсаулық мәселесін тек талқылаумен ғана айналысу.
3. Денсаулық туралы тар ұғымның қолданылуы.
Ю.П.Лисицына денсаулыққа ықпал ететін жағдайларды былай анықтайды: салауатты өмір салты-50-55%, экологиялық факторлердің әсері - 20-25%, биологиялық факторлер- 20%, емдеудегі қателіктер-10%.
Денсаулықты көпжақты ұғым ретінде қарап, оның дене бітімдік, әлеуметтік-психологиялыұ және рухани-адамгершілік қырларын да айқындау.
4. Денсаулыққа зиянды экологиялық факторлердің ықпалын айқындауов, Қолайсыз экологиялық аймақтың адамдар денсаулығына зиян тигізуі және судың және тағамдардың денсаулыққа әсерін анықтау.
5. Денсаулыққа зиян келтіретін антропогендік және техногендік факторлер.
6. Халықтың денсаулық мәдениетін қалыптастырудың бүтін және мақсатты жүйесінің болмауы, олар:
6.1. Денсаулықты сақтауға үйретудің үздіксіз жүйесінің болмауы.
6.2. Денсаулық мәселесін шешуге бағытталған мекемелердің байланыссыз әрекет етуі.
6.3. Санитарлық-гигиеналық, ағартушылық жұмыстарды жүргізудің жүйесіздігі.
6.4. Денсаулықты жарнамалаудың аздығы.
6.5. Демалу мәдениетін қалыптастыру проблемаларына мән берілмеу жағдайы.
8. Педагогтардың денсаулық туралы мәдениетінің қалыптаспауы және денсаулығының нашар болуы.
Білім беру үдерісін интенсификациялау әр түрлі жолдармен жүруде, олар:
Бірінші- оқу сағаттарының санының ұлғайтылуы (сабақтар, сабақтан тыс жұмыстар, факультативтер).
Екінші-оқу материалының көлемінің ұлғайтылуы мен сағат санының азаюы.
Сол себепті білім алушылардың шаршауынан созылмалы науқас түрлерінің көбеюіне алып келуде.
Шаршаудың физиологиялық негізі – ми жарты шарларының жұмысының әлсіреуі, біртіндеп шартты рефлекстің қалыптасуы әлсірейді. Адамның шаршауына «монотония» мен эмоциялық жағдайдың әлсіреуі де ықпал етеді.
3-тақырып
Суицидтік мінез-құлық психологиясы.
Суицид туралы түсінік. Суицидтік әрекеттің туындау себептері. Суицидтік мінез-құлықты психология ғылымында зерттеу. Суицидтік мінез-құлыққа бейім тұлғалардың жекелік қасиеттері
Денсаулық туралы түсінік ХІХ ғасырдағы ғылыми идеяларға сүйенеді.
Осы модельдің теориялық негізі Ч. Дарвиннің эволюциялық ілімінен бастау алып, қоршаған ортаға бейімделу болып табылады, ал екіншісі
О. Конттың, Э. Дюркгеймнің пікірі бойынша адамның рухани өмірінің көрінуі әлеуметтік қатынастармен айқындалады.
Индивидуалдық және жалпы түрлік деңгей бойынша денсаулық мәселесі төмендегідей нақтыланады:
индивидуалдық деңгейде ортаның зиянды ықпалдарына ағза мен психиканың қарсы түру көрсеткіші, сыртқы стимулға психофизикалық жауап берудің оптимумы арқылы ағзаның бүтіндігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады. Бұл бағыт стрестің биологиялық теориясында орын алған.
Г. Селье концепциясына сәйкес, стресс дегеніміз кез-келген талапқа ағзаның ерекше түрде жауап беруі болып табылады.
Биологиялық концепциялар бойынша денсаулық дегеніміз ағзаның ішкі ортасының тұрақтылығын сақтауымен байланысты, әрі ол сыртқы ортамен өзараәрекетінің бұзылмауын қамтамасыз етеді.
Уолтер Кеннон «гомеостазис» (ежелгі грек тілінде homois – бірыңғай және stasis – жағдай) ұғымын енгізіп, денсаулықтың биологиялық шамасы қоршаған ортамен тікелей және белсенді байланыс жағдайында психофизикалық деңгейде тұрақтылықты сақтау қабілеті ден түсінік береді.
И. Шульц тұрақтылықты сақтау үшін психофизикалық өзіндік реттеу жүйесін, аутогендік жаттығуды қолданады[4].
Конрад Лоренц адамзат эволюциясы өзгермелі өмірлік жағдайларға мақсатты түрде бейімделіп, табиғи сұрыпталу жолымен реттеледі деп түсіндірді.
Вернадский – Бауэр заңы бойынша адамзат өзінің өмір сүру ортасының реттілігін арттырса, сол кезде сәтті дами алады.
«Дені сау популяцияның статусының» сандық сипаттамасы «өмір сүру жасымен» есептеледі. Денсаулықтың бейімделушілік моделінің әлеуметтік аспектісі де маңызды, бұл жерде тұлғаның жан-жақты әлеуметтенуі жүзеге асады. Дюркгейм «Самоубиство» деген этюдінде суицид феноменінде «әлеуметтік элементін» маңызды деп есептейді. Дюркгейм бойынша адамның өмірден кетуінің себебі социуммен байланысынан, оның қоғамдағы жағдайымен, жеке әлеуметтік үдерістерінен, экономикалық дағдарыстарынан іздеу қажет. Суицидтік мінез-құлық социумға ене алмау қабілетімен, адам қоғамындағы бірліктің бұзылумауымен байланысты болып келеді.
Суицидтің әлеуметтік мәдени формасы – альтруистік суицид (өзін құрбандыққа шалу, жоғары адами идеяларға қызмет ету үшін өзіне қол жұмсау).
Адам даралығы қоғамдық өмірімен астасып жатса немесе тұлға өзін өзгелерге қарсы қойса қоғамнан өзін оқшаулай бастайды. Дюркгейм бойынша суицид -суициденттің ұжымдық түсініктер жүйесі, жеке сана мен мінез-құлықтың кез келген формалары болып нақтыланады. Дюркгеймнің әлеуметтік реализмі индивидуалдыққа қатысты әлеуметтіктің басымдығын , қоғамдық өмір мен нормалардың маңыздылығын білдіреді. Әлеуметтік үдеріс пен факторлердің тұлғаның қалыптаспауына ықпалы конструктивті немесе деструктивті болуы мүмкін.
4-тақырып
Суицидтік тәуекелдің факторлары мен индикаторлары.
Суицидтік мінез-құлық факторлары: әлеуметтік-демографиялық, жеке психологиялық, медициналық, табиғи. Суицидтік тәуекелдің болжамды критерийлері. Суицидтік тәуекел индикаторлары.
Тұлғаішілік сәйкессіздіктің 5 түрлі жалпылама көрсеткіші:
1.Қорқыныш немесе үрей
2.Деструкция мен агрессия
3.Соматикалық (себебі болмаса да ауырсынуын түйсіну)
4.Белгілі бағдардың шамадан тыс айқындалуы (инстроверсияның шамадан тыс болуы – аутты болу, демонстративті- истероидты мінез-құлық)
5.Сананың белгілі психикалық мазмұнды тіркеуі. (қайталана беретін күйзелістер, идеялар)
Осы өзгерістер тұлға құрылымында және әлеммен қатынас жүйесінде түрлендіруді жүргізуді талап етеді.
Қорқынышты сезіну үрейлі жағдаятты жою үшін тұлғаішілік ресурстарды белсендіруге итермелейді, ал деструктивтік мінез-құлық толыққанды дамуға кедергі келтіретін жағдаяттарды жоюды талап етеді.
Тұлға құндылығының немесе даралық маңыздылығының жойылуы сәтсіз бейімделуімен де, терең өмірлік дағдарысқа алып келуімен де ерекшеленеді, жоғары дәрежеге жеткен тұлғаның өзі де өмірдің мәнін жоғалтып «ноогендік неврозға » ұшырайды. Материалдық жағдайы үшін адам өзіне қызық емес мамандыққа барып «сәтсіз өмірден» суицидпен құтылуға тырысады. Тұлға өзін реттеуге тырысып ,қоғам нормаларын қабылдамай бейімделеалмаушылық туындап, неврозға итермелейді.
5-тақырып
Білім беру үдерісіне қатысушылардың суицидтік мінез-құлығының ерекшеліктері.
Білім беру үдерісіне қатысушыларың суицидтік мінез-құлығы туралы түсінік. Жас ерекшеліктеріне байланысты суицидтік мінез-құлықтың көрінуі. Суицидтік әрекетке итермелеуші депрессиялық белгілерді анықтау. Суицидке әрекеттенген білім алушылар мінез-құлығының психологиялық ерекшеліктері. Суицидтік мінез-құлықтың даму динамикасы.
« Науқастану » - адам психикасына белгілі бір негативті факторлардың ұзақ уақытты әсер етуінен туындайды.
Оқу стресі – ұзақ уақыт бойы негативті жағдайдың әсері және одан баланың шыға алмауы, сол себепті мектепте психосоматикалық ауру түрлері ( бауыр, жүрек, асқазан және т.б. ) көбеюде.
1-кесте Қиналысты жоюдың жасанды жолдары

Медицина Қиналысты жоюдың жасанды жолдары Дене тәрбиесі, спорт
Аромотерапия
Түстерапиясы
Психотерапия –денеге бағытталған психотерапия психо синтез символдарына НЛП СПС (психофизиологиялық өзіндік реттеу ) Жоғары технологиялар магниттік ықпал нонды ықпал инфросәулемен әсер ету кварц, лазер
Науқастанудың себебін білу үшін соматикалық аурулардың симптомдарын ғана емес, психикалық дамудың толық бейнесін білу қажет.
Пациенттің жеке өміріндегі науқастанудың әсерін де, «мен – тұжырымдамасының» қалыптасуын, механизмдерін пайдалануын білу қажет. Денсаулықты сақтау педагогикасының ұстанымы сақталуы керек
ЗОТ
ОПТ УВТ
МГГ ФОТ ППТ ЭЗТ
1205865270510Денсаулықты сақтау жұмысы және денсаулықты диагностикалау, мониторинг
00Денсаулықты сақтау жұмысы және денсаулықты диагностикалау, мониторинг
Медицина Қоғам Физиология ТОБЖ Мәдениет
Денемәдениеті Психология
ЛОТ САЛРТ

ЗОТ – денсаулықты сақтау білім беру технологиясы
ОПТ – ұйымдастырушылық педагогикалық технология
УВТ – оқу тәрбие технологиясы
МГТ – медициналық-гигиеналық технологиясы
ЛОТ – емдік – денсаулық сақтау технологиясы
ФОТ – физкультура және шынықтыру технологиясы
ППТ – психологиялық-педагогикалық технология
ТОБЖ – қауіпсіздік технологиясы
САЛРТ -- әлеуметтік бейімдеу және тұлғалық қолдау технологиясы
ЭЗТ – Экологиялық технологиясы
6-тақырып
Суицидтік мінез-құлыққа бейім білім алушылармен жүргізілетін жұмыстардың жалпы бағыттары.
Суицидтік мінез-құлықты диагностикалау: бейімділерді анықтау. Суицидке баратындардың негізгі белгілері. Суицидтік мінез-құлықты профилактикалау бағыттары. Суицидтік әрекет етушілерге психотрапевтік көмек
Дюркгейм бойынша субьектінің жақсы сезінуі қоғамның ұйымшылдық көрсеткішімен айқындалады, рухани өмірдің әр түрлі аномалиялары әлеуметтік ауытқуды бейнелеу ретінде қарастырады, әрі қоғамдық норма мен құндылықтардың бұзылуынан туындайды. Әр индивид өзін әлеуметтік мәдени үлгілерге сәйкестендіре отырып ,өз дамуында үш бағыттың біреуімен жүреді.
Біреуі шыдамды болғысы келсе, екіншісі әлеуметтік жағынан сәтті бейімделген, үшіншісі – шығармашыл болады.
Денелеп түйсінулер мен реакциялар деңгейі 1-жылы жетекші болса, әлеуметтік қатынас және рольдер деңгейі жеткіншектік және жасөспірімдік кезеңде тұлғаның әлеуметтік статусын айқындайды.
Тұлға құрылымындағы сәйкессіздік психикалық денсаулықтың бұзылуы, белгілі деңгейдегі психикалық белсенділіктің шектелуі жүйе қызметінің нәтижесіздігіне алып келеді. М: созылмалы бұлшық еттің қиналысы, ауырсыну. (1-деңгей) деструктивті образдар мен қайталанатын қорқынышты түстер,(2-деңгей) өзін толыққанды сезіне алмау, өзін-өзі бағалаудың төмендігі, өзіне деген сенімсіздік, (3-деңгей) нәтижелі қатынасты қалыптастыруға кедергі келтіретін адекватты емес рольдік, стереотиптер,
(4-деңгей) өлімнен қорқу немесе өмірдің мағынасы мен мәнін жоғалтуы,
Бұл шектеулер әр деңгейдегі психикалық қуаттың оптималды бөлінуінің бұзылуымен, тұлғаның базалық қажеттіліктерінің фрустрациялануымен байланысты, сол себепті психотерапияның әртүрлі бағыттары (денеге бағытталған, психоанализдік, трансактілік, экзистенциалдік ) психикалық қуатты күшейтуге және барлық деңгейдің бірігуіне әкеледі.
7-тақырып
Суицидке бейім білім алушыларға кеңес берудің негізгі бағыттары.
Суицидтік мінез-құлыққа бейім білім алушылармен жүргізілетін кеңес беру жұмыстарының кезеңдері. Суицидтік әрекетке бейім тұлғаларға кеңес беру тактикасы. Суицидке бейім білім алушылармен әңгімелесу кезеңдері
И.И.Брехман және авторлар ағзаның функционалдық жағдайын топтастырады және 4 жағдай анықталады:
Денсаулық –ағзаның функциональдық мүкіндіктері;
Донозологиялық жағдай- ағзаның бейімделушілік мүмкіндіктерін қамтамасыз ету үшін ағза күшін пайдалану;
Преморбидтік жағдай ағзаның мүмкіндіктерінің әлсіреуі, олар:
а) жүрек қан тамырлары жүйесінің өзгеруі;
б) науқастану жағдайын компенсациялау механизмінің көмегімен әлсірету;
Ағзаның функционалдық мүмкіндіктерінің әлсіреуі компенсациялау механизмдерінің бұзылуымен байланысты болады.
Р.М.Баевский ағзаның жағдайын болжамдық бағалау әдістерін енгізді және оның сызбасында 21-23 жаста ағзаның сыртқы орта факторының ықпалына жауап беруі бейімделу механизміне қосымша бөліктерді қосуды талап етпейтіндігі және 40 жаста профилактика кезеңі аяқталып, емделу кезеңі басталады. И.И.Брехман адам өмірінің екінші кезеңінде денсаулықты бекітуге арналған профилактикалық шаралардың маңызы зор болып табылады.
8-тақырып
Суицидтік әрекетке бейім білім алушылардың мінез-құлығын коррекциялау.
Коррекция ұғымына түсінік. Суицидтік мінез-құлықты коррекциялау бағыттары. Суицидтік мінез-құлықты психологиялық коррекциялау. Коррекциялау жұмыстарына отбасы мен педагогикалық ұжымның ықпалы. Суицидтік тәуекелді зерттеудегі отбасылық диагностиканың әлеуметтік-психологиялық аспектілері.
Педагогикалық технологиялар денсаулықты сақтау міндеттерін шешуіне байланысты 3 топқа бөлінеді:
А) педагог пен студенттің денсаулығына зиян келтіретін технологиялар: Я.А.Коменскийдің сыныптық-сабақтық жүйесі, өктемдік педагогикасынң тәсілдері.
Б) оқыту үдерісі субъектілерінің денсаулығын сақтау мен жетілдіру ге басымдық берілетін технологиялар- денсаулық сақтау технологиялары. В) педагогикалық үдерістің субъектілерінің денсаулығына әсері айқындалмаған технологиялар. Денсаулық сақтау технологиялары білім беру жүйесінің құрамдас бөлігі, сондықтан оқыту мен тәрбие ерекшелігінің, педагогикалық мәдениет деңгейінің, білім беру бағдарламаларының мазмұнының, оқыту үдерісін ұйымдастырудың тікелей денсаулықты сақтау мәселесіне қатысы бар болып табылады. Тұлғалық-бағдарлық тұғыр негізінде денсаулық сақтау технологиялары жүзеге асырылады. Тұлғалық-дамытушылық жағдаяттарды талдау негізінде студенттер өзараәрекеттесуді, бірлікте өмір сүруге үйренеді. В.В. Сериковтің анықтамасы бойынша технология кез келген сферадағы іс-әрекет болып табылады және сол сфераның объективті заңдылықтарын максимальды түрде бейнелейді, оның логикасына сәйкес құрылуымен және іс-әрекеттің нәтижесінің мақсатқа сәйкестігімен де қамтамасыз етіледі.
Денсаулық сақтау технологиясы типтері:
- Денсаулық сақтау (профилактикалық екпелер, қозғалыс белсенділігін қамтамасыз ету, ұтымды тамақтандыру)
- Сауықтыру (дене бітімінің дайындығы, физиотерапия, аромотерапия, шынығу, гимнастика, массаж, фитотерапия, арттерапия)
- Денсаулыққа оқыту технологиясы (оқыту мазмұны бойынша)
-Денсаулық мәдениетіне тәрбиелеу (оқушы тұлғасын дамытуға арналған факультативтік сабақтар, тәрбиелік іс-шаралар, фестивальдар, сайыстар) .
Субъектіден тыс технологиялар: білім беру үдерісін рационалды ұйымдастыру технологиясы, денсаулықты сақтау білім беру ортасын қалыптастыру технологиялары, ұтымды тамақтануды ұйымдастыру.
2. Білім алушының енжар позициясын қамтамасыз ететін: фитотерапия, массаж, офтальмо-тренажерлер.
3. Білім алушының белсенді субъектілік позициясын қамтамасыз ететін: гимнастканың түрлері, денсаулықты оқыту технологиясы, денсаулық мәдениетін тәрбиелеу.
Денсаулықты сақтау педагогикалық технологиялары тұлғаның табиғи қасиеттерін дамытады, олар: ақыл-ойын, адамгершілік және эстетикалық сезімдерін, адамдармен, табиғатпен, өнермен қарым-қатынас тәжірибесін қалыптастыру.
“Денсаулық сақтаудың білімдік технологиясы” Н.К. Смирнов бойынша - студенттердің денсаулық мәдениетін, денсаулықты жетілдіруге арналған тұлғалық қасиеттерді, салауатты өмір салтын қалыптастыруға деген мотвациясын тәрбиелеу бағдарламалары мен әдістерін айқындау.
В.Д. Сонькин бойынша денсаулық сақтау технологиялары, олар:
- оқытудың шарттары (стрестің болмауы, талаптардың адекваттылығы, оқыту мен тәрбиелеу әдістемелерінің адекваттылығы);
- оқу үдерісін рационалды ұйымдастыру (жас және жыныстық, даралық ерекшелік пен гигеналық талаптарды есепке алу);
- оқу және дене жүктемесінің жас ерекшелік мүмкіндіктеріне сәйкесітігі;
қажетті, жеткілікті және рационалды қозғалыстың ұйымдастырылуы.
Оқытуды ұйымдастырудың негізгі формасы сабақ болғандықтан, оны денсаулықты сақтау технологиясы бойынша талдау және сабақтан тыс іс-шараларды да есепке ала отырып ұйымдастыру проблемаларына да талдау жасау маңызды боолып табылады.
9-тақырып
Психологиялық денсаулықты сақтауда жаңа технологияларды пайдалану.
Тыныс алу жаттығулары көмегімен қиналысты жою психотехникалары. Денемен жұмыс жасау арқылы қиналысты жою психотехникалары. Эмоциялық стресті жою психотехникалары. Ақпараттық стресс және оны жоюдың психотехникалары.
Денсаулықтың бірнеше түрлерін айқындаймыз:
1. Соматикалық денсаулық – индивидуалдық дамудың биологиялық бағдарламасының базалық қажеттіліктермен айқындалуы.
2. Физикалық денсаулық – ағзаның даму және өсу деңгейі.
3. Психикалық денсаулық – психикалық сфераның дамуы,адамның адекватты әрекет етуі. Бұл жағдай биологиялық және әлеуметтік қажеттіліктермен және қанағаттандыру мүмкіндіктерімен анықталады.
4 Адамгершілік денсаулық – өмірлік-әрекеттің мотивациялық және қажеттілік-ақпараттық сферасы индивидтің құндылық, бағдар, мінез-құлық мотивтерінің жүйесімен айқындалады.
Денсаулықтың критерийлері:
Соматикалық және дене бітімінің саулығы – мен жасай аламын;
Психикалық – мен қажет етемін;
Адамгершілік – мен жасауға міндеттімін.
Денсаулықтың белгілері:
Зиянды факторлер әрекетіне ерекше және ерекше емес тұрақтылық;
Өсу мен даму көрсеткіші;
Ағзаның функционалдық жағдайы мен мүмкіндіктері;
Науқастану деңгейі мен дамудағы кемістіктер;
Моральдық-еріктік және құндылық-мотивациялық бағдарлардың жүйесі.
И.М. Сеченов, 1947; Н.А. Берштейн, 1968; И.А. Аршавский, 1992 балалар физиологиясының негізін салушылар олардың дене бітімінің белсенділігі мен қозғалысы арқылы рухани өміріне әсер етеді деп айқындаған.
Балалардың отырып әрекет етуі биогенетикалық өмірі мен дамуына тежелу туындатады, сонымен қатар генетикалық, жасушалық, жүйелілік толыққанды дамымауға және дене бітімі мен рухани дамудың инфантильдігіне, өмірлік қабілеттің әлсіреуіне алып келеді. Замануи іргелі зерттеулер мидың органикалық құрылымы да өздігінен дамымайды және ми кеңістікті моторлық игерудегі дене мен сезімнің белсенділігінен тұратындығы анықталған (Н.Н. Василевский, 1979; Ю.Г. Кратин ,1982; Е.В. Максимова, К.В. Шулейкина, 1987; В.Ф. Базарный, 1991).
10-тақырып
Бейімделудің механизмдері мен көрінуі.
Бейімделу. Ұғымы мен механизмдері. Физиологиялық және психикалық бейімделу. Бейімделу процесі. Реактивтілік. Компенсация..
Бейімделушілік реакциялары. Бейімделуді қамтамасыз ететін ағзаның функционалдық жүйесі. Бейімделушілік мінез-құлық.
Жалпы бейімделушілік синдром. Бейімделушілік кедергілер. Психикалық бейімделушілік тұжырымдамалар. Бейімделушілік механизмдерді жетілдіру мүмкіндіктері
«Психологиялық денсаулық» терминін И.В.Дубровина енгізді, ол психологиялық денсаулықты психикалық денсаулықтың психологиялық аспектісі ретінде, яғни тұлғаның рухани дамуымен көрінуіне байланысты түсіндіреді.
Психологиялық денсаулық:
Адамның жас ерекшелік, әлеуметтік, мәдени (бала немесе ересек, мұғалім немесе менеджер, қазақ немесе араб) рольдерді адекватты орындауы;
Адамның үздіксіз даму мүмкіншілігін қамтамасыз ету;
Психологиялық денсаулықтың құрылымы.
Аксиологиялық;
Инструменталдық;
Қажеттілік-мотивациялық.
Аксиологиялық – адамның өзінің және өзгелердің құндылығын ұғынуы (өзін қабылдауы және жынысына, жасына, мәдени ерекшелігіне қарамастан өзгені де қабылдай алуы)
Инструменталдық – рефлексияны өзін-өзі тану құралы ретінде өзінің жан дүниесін және өзгелермен қатынасын ұғыну қабілеті ретінде игеруі. (өзінің және өзгелердің эмоционалдық жағдайын, мінез-құлқының ерекшелігін ұғынуы).
Қажеттілік-мотивациялық - өзіндік дамуды қажетсіну (өзін дамытуға деген жауапкершілікті сезіне білу)
Психологиялық кеңес беру мен коррекцияның міндеттері:
Позитивті өзіндік қатынас пен өзгені қабылдауға үйрету.
Рефлексивтік іскерліктерге үйрету.
Өзіндік даму қажеттілігін қалыптастыру.
Психологиялық қолдау көрсету формасын айқындау үшін норма және психологиялық денсаулық көрсеткішін қарастыруымыз қажет.
Норма адамның қоршаған ортаға бейімделуімен және оны өз қажеттілігіне сәйкес бейімдей алу іскерлігімен айқындалады. Осы жоғарыдағы норма ұғымының анықтамасына сәйкес психологиялық денсаулық деңгейі былай айқындалады.
Жоғары деңгейі – креативтілік тұлғаның психологиялық көмекті қажет етпеуі. (ортаға тұрақты бейімделе алуы, стрестік жағдаяттардан шыға алуы, қоршаған әлемге белсенді, шығармашылық қатынасының болуы)
Орташа деңгей – бейімделу алдын-алу, дамыту бағытындағы топтық жұмысты ұйымдастыру. (социумге бейімделе алуы, үрейленудің басым болуы).
Төменгі деңгей – бейімделеалмаушылық мінез-құлықтың ассимилятивтік-аккомодативтік стилінде индивидуалдық психологиялық көмекті қажетсінудің (мінез-құлықтың ассимилятивтік стилі өз қажеттілігі мен мүмкіншілігіне залал тудыра отырып қоршаған ортаға бейімделуге тырысуы, мінез-құлықтың аккомодативтік стилі - өзгелерді бағындыруға тырысуы) маңызды болуы;
11-тақырып
Стресс мәселесі
Стресс ұғымы. Стресс іліміне Ганс Сельенің қосқан үлесі. Стрестің көрінуі және негізгі механимдері. Стрессордың ағзаға ықпалы. Стрестің дамуында жүйке жүйесінің ролі. Эустресс пен дистресс. Дистрестің көріну белгілері. Стресс және науқастану. Стреске ықпал етуші негізгі факторлер. Стрестік қиналыстың себептері және кезеңдері. Стреске қарсы тұра алу.
Қиналыс туғызатын қиындық жағдаяттар балалардың жас және жеке ерекшеліктеріне сәйкес болуы қажет, ал ересектердің міндеті – қиындық жағдаяттарды жеңуге көмектесу емес, қиындықтың мәнін, маңызын іздеуге үйрету.
Балалардың психологиялық денсаулығының қалыптасуының маңызды шартының бірі – жағымды көңіл-күйдің болуы М.Аргайлдың пікірі бойынша жақсы көңіл-күй адамның белгілі бір проблеманы нәтижелі шешуіне және қиындық жағдаяттарды жеңуіне көмектеседі.
Балалардың көңіл-күйі көбіне ересектердің көңіл-күйіне байланысты болып келеді. Оқушылардың психологиялық денсаулығын қалыптастырудың қажетті алғы шарты – педагогтың оптимист болуы және педагогикалық үдерісте комизм тәсілдерін нәтижелі қолдануы.
Балалардың бойында оптимизді қалай қалыптастыруға болады?
Сабақта және сабақтан тыс іс-әрекеттердегі жағымды өзгерістерге, үнемі өзгеруге бағыттау болып табылады.
Қиындық жағдаяттар балаға нені үйретеді?
Күресе білу тәжірибесін жинақтауға;
Белсенділігін арттыруға;
Тұлғалық дамуына;
Жоғарғы дәрежеде компенсация жасауға.
Балалардың психологиялық денсаулығын қалыптастыру үдерісі жүйе ретінде:
Баланың мектепке және отбасына бейімделуін және үрейлілігін диагностикалау, балаларды бақылау және психологиялық денсаулық деңгейін айқындау;
Психологиялық денсаулықтың екінші деңгейіне қатысты балалармен алдын алу бағытындағы күнделікті топтық жұмыстар жүргізу;
Психологиялық денсаулықтың үшінші деңгейіне қатысты балалармен индивидуалдық коррекциялық жұмыс және ата-аналарына индивидуалдық кеңес беру де ұйымдастыру;
Жұмыс барысындағы балалардың психологиялық денсаулығының динамикасын тіркеу
12-тақырып
Ауытқушылық және бейімделу. Жүйкелік-психикалық ауытқушылықтың аралық түрлерінің бейімделеалмаушылық ретінде.
Эмоциялық қиналыс. Ішкі шиеленіс мәселесі. Үрей бейімделеалмаушылықтың белгісі ретінде. Стресс пен фрустрация. Невроз бейімделеалмаушылықтың белгісі және компенсациялану механизмінің жеткіліксіздігі ретінде. Баланың жасы мен стресс. Мектепке дейінгі кезең мен бастауыш мекетп жасындағы стрестің көрінуі. Студенттік стресс. Ересектік және қарттық кезеңдегі стресс. Психосоматикалық ауытқушылықтар.
Ф.Е.Василюк стресс, фрустрация, шиеленіс және дағдарыс ұғымдарын дағдарыстық жағдаят идеясымен түсіндіреді. Дағдарыстық жағдаяттың ерекшелігі: дағдарыстық жағдаятқа жауап беру ғана емес, сонымен қатар оған деген адамның қатынасы болып айқындалады.
Дағдарыстық жағдаят ұғымы «өмірлік оқиға» ұғымына кіреді. С.Л.Рубинштейн өмірлік оқиғаны маңызды бетбұрыс жасалынатын өмірдің белгілі бір кезеңі деп түсіндерген болатын. Оқиға позитивті де, негативті де болуы мүмкін, негізінен адамның оқиғаны қабылдау ерекшелігіне байланысты түсіндіріледі.
Психологиялық кеңес берудің мақсатын айқындау үшін дағдарыстық жағдаятты екі топқа бөліп қарастырамыз. 1-інші дағдарыстық кезең.
Адамның жас ерекшелік дағдарыстық қиналысына психологиялық қолдау көрсету ерекшелігі (жастық кезең, орта жас, қарттық кезең). Стрестік жағдаятты, фрустрацияны, шиеленісті қиындық жағдаят ұғымымен біріктіруге болады. Адамның тұлғалық өсуі үшін дағдарыстық жағдаяттың әсеріне тоқталамыз. И.В.Дубровина тұлға дамуы үшін қиындық жағдаят пен кедергілердің позитивті жақтарын дәлелдеуге тырысады.
Балаларға қиындық жағдаяттардың екі жақты әсер ететінін білеміз.
Біріншіден, жағымсыз эмоциялардың туындауынан іс-әрекеттің бұзылуына, әлеуметтік бейімделеалушылыққа, тұлғалық дамуына әсер ететін негативті ықпалдардың күшеюіне алып келуі;
Екіншіден, ерік күшінің дамуына, кедергіні жою тәжірибесінің жинақталуына, өзіндік дамуға мүмкіншілік туғызуы. Дамудың эволюциялық механизмдері екі компоненттен тұрады:
1)жаңа белгілердің байыппен, баяу, сапалы жинақталу түрінде қалыптасуы
2)қиындық жағдаяттағы мәнді сапалы өзгерістердің туындауы В.Франклдің өмірді глобалді міндет деп түсіндіруіне сәйкес қиындық-жағдаятты шешімін табуы қажетті аралық міндет деп алуымызға болады.
Адам дұрыс шешім қабылдауы үшін уақытын, күш жігерін жұмсайды. В.Франкл әркімге алдындағы міндетін орындауға жауапты екендігіне көмектескен абзал дейді. В.Франкл қағидасына сүйене отырып, балалардың психологиялық денсаулығын қалыптастыратын педагогикалық алғы шарттарды анықтай аламыз. Психологиялық денсаулықтың қалыптасуының маңызды алғы шарттарының бірі - әрекетке итермелеуші қиналыстың болуы.
13-тақырып
Стресті диагностикалау әдістері мен әдістемелері. Стресті және стреске деген тұрақтылықты практикалық бағалау. Стрестің физиологиялық эффектілері. Өлшеудің гемодинамикалық тәсілдері. Психомоторлық көрсеткіштерді өлшеу әдістері.
Өлшеудің психологиялық әдістері.
Дамудың эволюциялық механизмдері екі компоненттен тұрады:
1)жаңа белгілердің байыппен, баяу, сапалы жинақталу түрінде қалыптасуы
2)қиындық жағдаяттағы мәнді сапалы өзгерістердің туындауы В.Франклдің өмірді глобалді міндет деп түсіндіруіне сәйкес қиындық-жағдаятты шешімін табуы қажетті аралық міндет деп алуымызға болады.
Адам дұрыс шешім қабылдауы үшін уақытын, күш жігерін жұмсайды. В.Франкл әркімге алдындағы міндетін орындауға жауапты екендігіне көмектескен абзал дейді. В.Франкл қағидасына сүйене отырып, балалардың психологиялық денсаулығын қалыптастыратын педагогикалық алғы шарттарды анықтай аламыз. Психологиялық денсаулықтың қалыптасуының маңызды алғы шарттарының бірі - әрекетке итермелеуші қиналыстың болуы.
Адамның қиналысты сезіну жағдайы босаңсу, толықтай тынығу жағдайымен ауысып отырғаны дұрыс. Дәрігерлер XIX ғ-ң өзінде-ақ оқушылардың психологиялық денсаулығы үшін ақыл-ой жүктемесінің шектен тыс болуының (И.А.Сикорский, Э.Крепелин, Ф.Эрисман) зияндылығын айтса, ал қазіргі кезеңде Г.Е.Сухарева, Г.К.Ушаковтар да аса мән беруде.
Қиналыс туғызатын қиындық жағдаяттар балалардың жас және жеке ерекшеліктеріне сәйкес болуы қажет, ал ересектердің міндеті – қиындық жағдаяттарды жеңуге көмектесу емес, қиындықтың мәнін, маңызын іздеуге үйрету.
Білім алушылардың психологиялық денсаулығының қалыптасуының маңызды шартының бірі – жағымды көңіл-күйдің болуы М.Аргайлдың пікірі бойынша жақсы көңіл-күй адамның белгілі бір проблеманы нәтижелі шешуіне және қиындық жағдаяттарды жеңуіне көмектеседі.
14-тақырып
Посттравмалық стрестік ауытқушылықтың көрінуіпсихогендік травмаларды топтау. Психологиялық травмалардың себептері. Стреске жауап берудегі тұлға мен ағзаның даралық ерекшеліктерінің көрінуі. Физикалық және психологиялық зорлық-зомбылық, виктимдік өмірлік сценарий.
Психологиялық травмаға шалдыққан балаларға психологиялық көмек көрсету.
Суицидтік мінез-құлық-дағдарыстық жауап беру түрі.
Психологиялық дені сау тұлғаны қалыптастырудың психологиялық-педагогикалық шарттары. Психологиялық дені сау адамның маңызды қасиеттерінің бірі – стрестік жағдаятқа сәйкес өзгере білуі, яғни қиын жағдаяттан жол іздеуде өз күшіне сүйенуі, позитивті өзгерістерге өзін жетелеуі. Онтогенезде психологиялық денсаулықтың қалыптасуының жетекші үдерісі баланың біртіндеп стрестік жағдаятқа сәйкес өзгере білу қабілетінің дамуы болып табылады.
Адамның қиналысты сезіну жағдайы босаңсу, толықтай тынығу жағдайымен ауысып отырғаны дұрыс. Дәрігерлер XIX ғ-ң өзінде-ақ оқушылардың психологиялық денсаулығы үшін ақыл-ой жүктемесінің шектен тыс болуының (И.А.Сикорский, Э.Крепелин, Ф.Эрисман) зияндылығын айтса, ал қазіргі кезеңде Г.Е.Сухарева, Г.К.Ушаковтар да аса мән беруде.
15-тақырып
Стрестік және жүйкелік-психикалық ауытқушылықты бейімдеу мен кешенді оңалту жүйесі. Абилитация мент оңалту. Этиологиялық терапия. Патогенетикалық терапия. Симптомдық терапия. Диетотерапия. Физиотерапия. Емдік массаж бен емдік физкультура. Инетерапия. Психологиялық оңалту. Тұла психологиясындағы әлеуметтік бейімделу. Бейімделудегі мінез-құлықтық амал. Тқлға бейімделушілігін жетілдіруші технологиялар. Стрестік жағдаятты өзгертуге бағытталған әрекеттер. Стрестің психопрофилактикасы мен психогигиенасы. Топтық терапия әдістері мен антистресс- тренинг.
Денсаулық ұғымы ассоциативтік эксперимент көмегімен айқындалады және көпшілік санада қалыптасқан денсаулық және салауатты өмір салты туралы жалпы үдерістерді анкета өткізу арқылы анықтау.
Балалар мен жеткіншектердің, студенттердің денсаулығының кейбір проблемаларын білу үшін мынадай әдістемелерді пайдаланамыз, олар: «Адам суреті», «Отбасы суреті» проективтік әдістемелері, «Денсаулығым жақсы болуы үшін не істеуім керек» интервью.
Денсаулық сақтау тұжырымдамасын құрылымдық-логикалық сызба формасында қарастырамыз:
мақсат – ұстаным-міндеттер – құралдар – алғы шарттар- нәтижелер.
Сонымен қатар педагогикалық үдеріс субъектілерінің денсаулық жағдайы мен психикалық, физиологиялық ерекшеліктерін ескере отырып педагогикалық ұдерісті ұйымдастыру және жеке ықпал ету әдістерін тиімді қолдану болып табылады.
«Менің денсаулығым өзіме байланысты»- тренингтік сабақтар циклі
Балалар мен жеткіншектердің, студенттердің денсаулығының нашарлауы замануи қоғамның маңызды проблемаларының бірі болып табылады, сондықтан білім беру ұйымдарының тәрбиелік жұмысындағы алдын алу шараларының жүйелі жүргізіліуінің қажеттігі туындауда.
Білім беру ұйымдары әлеуметтік ортаман байланыста әрекет етуі керек.
Ұсынылған тапсырмалар мынадай проблемаларды қамтиды, олар: ұтымды тамақтану, күн режимі, денсаулық сақтау технологияларын пайдалану, қойған мақсаттарына жету іскерліктерін қалыптастыру.
Тренингтегі әдістер мынадай қызметтерді атқарады: әлеуметтендірушілік( мінез-құлық моделдерін ұсынуы), коммуникативтік, коррекциялық (шығармашылық тапсырмалар, ойындар, жаттығулар арқылы тұлғалық қасиеттерді коррекциялау).

Приложенные файлы

  • docx 14702420
    Размер файла: 159 kB Загрузок: 1

Добавить комментарий