geologia_mpi_shanti


47. Колчедан кен орындарының жаралуының геологиялық жағдайлары мен заттық құрамы қандай?
Ж: Олар жер қойнауындағы сульфидтік Ме-ң қосылыстардың қосындысының жатысы, өнеркәсіптік маңызы зор. Күкіртті-колчеданды, мыс колчеданды, полиметалл-колчеданды кен орындар болып бөлінеді.
Күкіртті-колчеданды кен орындарының кенінде темір сульфиді – пирит, пиротин, маркозит болып келеді. Мыс колчеданды кен орындар кенінде, одан басқа, халькозин, борнит, халькопирит болады. Полиметалл колчеданды кен орындар желісінде мырыш пен қорғасын минералдары, сонымен қатар, барит, кейде гипс болады. Колчеданды кен орындар массивті және тұтас жатысты құрайды. Бұл жатыстар шток, линза, желі, қыртыс түрлерге ие және 5000 км-ге дейін ұзындығы, қалыңдығы 250м-ге дейін, таралу тереңдігі 2000м-ге дейін. Колчеданды кенорындар табылу (анықталу) және құралу шарттарына қарай негізгі вулканогенді тау жыныстармен тығыз байланысты.
48. Қорғасын мырыш және темір кенді вулканогендік-шөгінді кен орындарының сипаттамасы қандай?
Ж: Қазіргі кезде вулканогендік-шөгінді кенорындар қатарына металл және бейметалл қазбалардың көптеген түрі жатады. Олардың арасында ең үлкен мәнге мыс, қорғасын мен мырыштың колчедан кенорындары, сондай-ақ темір мен марганец кенорындары ие болады. Колчедан типтілерге кені темір сульфидтерінен тұратын кенорындар жатады. Олардың минералдық құрамында пирит пен пирротин басым болады, аз мөлшерде марказит, халькопирит, борнит, сфалерит жөне солғын кендер кездеседі. Бейкен минералдардың мөлшері аз болады, олар барит, кварц, карбонаттар мен хлориттен түрады. Кен жатындарын сыйыстырушы таужыныстар хлориттену өзгерісіне ұшырайды, өзгеріс негізінен жатынның жатқан қапталында жүреді. Колчедан кенорындардың арасына мынадай типтер бөлінуі мүмкін: пирит (күкірт колчеданы), халькопирит-пирит (мыс-колчедан), галенит-сфалерит-пирит (полиметалл-колчедан) кенорындары. Пирит кенорындары күкірт қышқылы өндірісінің шикізат көзі болып табылады. Кен толығымен пириттен түрады, аз мөлшерде кварц кездеседі. HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B8%D1%82" \o "Халькопирит" Халькопирит-пирит кенорындары (оралдық тип) көбінесе базальтоидтық формациялардың шөгіндівулканогендік қатқабаттарында немесе кремнийлі-терригендік жаралымдарда орналасады. Кен денелері жанартаулық брекчия мен туф арасында жатады, ал кенорындардың орналасуын көбінесе оқшауланған жанартаулық құрылымдарбақылайды. Кен денелері үйлесімді Қабат жатындар мен линза пішінді, сондай-ақ олармен тоғысқан шток, штокверг пен желі түрінде кездеседі. Кен денелердің ұзындығы бірнеше километрге, қалыңдығы ондаган метрге жетеді. Бітімдік-құрылымдық ерекшеліктері бойынша шомбал, қабатталған және желішікті-секпілді кен ажыратылады. Олардың ңүрамында темір сульфидтері (пирит, мельниковит, марказит) мен халькопирит басым кездеседі. Қосымша кен минералдарға сфалерит, пирротин, солғын кендер, галенит және т.б. жатады.
49. Вулканогендік – шөгінді кен орындар қалай қалыптасады? Олардың жағдайларына, морфологиясы мен пайдалы қазба денелерінің құрамына қандай ерекшеліктер тән?
Ж:Қабылданған жіктелім бойынша вулканогендік-шөгінді кенорындар эндогендік және экзогендік жаралымдар аралығындағы өтпелі класс ретінде қарастырылып, HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%AD%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BA&action=edit&redlink=1" \o "Эндогендік (мұндай бет жоқ)" эндогендік-экзогендік серияның магматогендік-седиментогендік тобына жатңызылады.  HYPERLINK "http://faraon-game.com/" \t "_blank" Кен затының көзі бойынша бұл кенорындар нағыз эндогендік, дәлірек айтқанда магматогендік болғанымен, олар вулканизм үдерістерімен тікелей генетикалық байланыста екені байқалады. Минералдық заттың жиналу тәсілі бойынша су алаптары жағдайында седиментациялануы, оларды кәдімгі шөгінді жаралымдарға жақындатады. Минералдық заттар шынайы ерітінділерден де, коллоид ерітінділерден де шөгуі мүмкін, осыдан кейін әр түрлі метасоматоздық үдерістердің кең таралуы орын алған. Ең көне вулканогендік-шөгінді кенорындар кейін метаморфтық түрленуге ұшыраған. Кен жатындарының морфологиясы көбінесе сыйыстырушы таужыныстармен үйлесімді, бітімдік-құрылымдық ерекшеліктері қалыпты шөгінді кенорындардың осындай көрсеткіштеріне жақын. Дегенмен, бұл топқа жататын көптеген кенорындар сияқты, вулканогендік-шөгінді кенорындардың да  HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B7%D0%B8%D1%81" \o "Генезис" генезисі әлі күнге дейін толық анықталмай, күрделі және даулы күйінде қалуда. Гидротермалық жанартау текті кен орындар негізінен, геосинклинальдердің жер беттік андезит – дацит вулканогендігімен, сонымен қатар, белсендірілген платформаның сілтілі және трап, магматизміне байланысты. Ең көп таралғаны: вулкан тас көмірлері мен олардың шеттерінде орналасқан кен орындар. Кен орындарға конустық, сақиналық, құбырлық, таскөмей іші мен таскөмейден тыс орналасқан радиал жарықшақтарының құрылымдарына тән. Кен денелері желі, құбыр және штокверк болып келеді, олар 300-500м тереңдікке дейін жылдам сыналанып келеді.
50. Колчедан кен орындарының жаралуының геологиялық жағдайлары мен заттық құрамы қандай?
Ж: Олар жер қойнауындағы сульфидтік Ме-ң қосылыстардың қосындысының жатысы, өнеркәсіптік маңызы зор. Күкіртті-колчеданды, мыс колчеданды, полиметалл-колчеданды кен орындар болып бөлінеді.
Күкіртті-колчеданды кен орындарының кенінде темір сульфиді – пирит, пиротин, маркозит болып келеді. Мыс колчеданды кен орындар кенінде, одан басқа, халькозин, борнит, халькопирит болады. Полиметалл колчеданды кен орындар желісінде мырыш пен қорғасын минералдары, сонымен қатар, барит, кейде гипс болады. Колчеданды кен орындар массивті және тұтас жатысты құрайды. Бұл жатыстар шток, линза, желі, қыртыс түрлерге ие және 5000 км-ге дейін ұзындығы, қалыңдығы 250м-ге дейін, таралу тереңдігі 2000м-ге дейін. Колчеданды кенорындар табылу (анықталу) және құралу шарттарына қарай негізгі вулканогенді тау жыныстармен тығыз байланысты.
51. Қорғасын мырыш және темір кенді вулканогендік-шөгінді кен орындарының сипаттамасы қандай?
Ж: Қазіргі кезде вулканогендік-шөгінді кенорындар қатарына металл және бейметалл қазбалардың көптеген түрі жатады. Олардың арасында ең үлкен мәнге мыс, қорғасын мен мырыштың колчедан кенорындары, сондай-ақ темір мен марганец кенорындары ие болады. Колчедан типтілерге кені темір сульфидтерінен тұратын кенорындар жатады. Олардың минералдық құрамында пирит пен пирротин басым болады, аз мөлшерде марказит, халькопирит, борнит, сфалерит жөне солғын кендер кездеседі. Бейкен минералдардың мөлшері аз болады, олар барит, кварц, карбонаттар мен хлориттен түрады. Кен жатындарын сыйыстырушы таужыныстар хлориттену өзгерісіне ұшырайды, өзгеріс негізінен жатынның жатқан қапталында жүреді. Колчедан кенорындардың арасына мынадай типтер бөлінуі мүмкін: пирит (күкірт колчеданы), халькопирит-пирит (мыс-колчедан), галенит-сфалерит-пирит (полиметалл-колчедан) кенорындары. Пирит кенорындары күкірт қышқылы өндірісінің шикізат көзі болып табылады. Кен толығымен пириттен түрады, аз мөлшерде кварц кездеседі.  HYPERLINK "http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%80%D0%B8%D1%82" \o "Халькопирит" Халькопирит - пирит кенорындары (оралдық тип) көбінесе базальтоидтық формациялардың шөгінді вулканогендік қатқабаттарында немесе кремнийлі-терригендік жаралымдарда орналасады.  HYPERLINK "http://faraon-game.com/" \t "_blank" Кен денелері жанартаулық брекчия мен туф арасында жатады, ал кенорындардың орналасуын көбінесе оқшауланған жанартаулық құрылымдарбақылайды. Кен денелері үйлесімді Қабат жатындар мен линза пішінді, сондай-ақ олармен тоғысқан шток, штокверг пен желі түрінде кездеседі. Кен денелердің ұзындығы бірнеше километрге, қалыңдығы ондаган метрге жетеді. Бітімдік-құрылымдық ерекшеліктері бойынша шомбал, қабатталған және желішікті-секпілді кен ажыратылады. Олардың ңүрамында темір сульфидтері (пирит, мельниковит, марказит) мен халькопирит басым кездеседі. Қосымша кен минералдарға сфалерит, пирротин, солғын кендер, галенит және т.б. жатады.
52. Қандай кен орындар гидротермалық-шөгінді (стратиформдық) типке жатады?
Ж: Бұл топқа жаралуы гидротермалың-шөгінді болуы ықтимал кенорындар жатады, біраң олар стратиформдық (қабаттың жатые пішіні бойынша) терминімен генезисінің тольщ анықталмағандығы салдарынан аталған. Қарастырылып отырған кенорындардың жаралуына қатысты бірнеше гипотеза бар. Кейбір геологтарбұл кенорындарды бастапқы-шөгінді сингенезистік, бірақ кейінгі кездері біршама өзгерістерге ұшыраған деп санайды. Сонымен қатар, академик Қ.И.Сәтбаев кенорындардың қалыптасауы гидротермалық эпигенезистік, олар әрозиямен ашылмаған тереңдегі интрузиялық тау жынысытар массивімен байланысты деген пікір айтады. бұл кенорындардың жаралуы полигендік; олар ұзақ уақыт ағымында қалыптасқан деген гипотеза кең таралған. Гипотезаның туындауына кенорындардың шөгінді қатқабаттар дамыған аудандарда орналасып, бұл жерде гидротермалық минералды ерітінділердің көзі болатын интрузиялық массивтердің болмауы ықпал еткен. Бұл гипотезаның негізінде көптеген стратиформдық кен-орындардың ұзақ дамығандығы туралы деректер, олардың сингенезистік шөгінді де, әпигенездік жаралымдар сипатының да болуы орналасңан. Кенорындардың қалыптасуы сингенезистік вулканогендік-шөгінді кенЖиналудан басталып, диагенез сатысына өтеді деп жорамалданады. Осыдан кейін, жатындар өздері қалыптасқаннан кейінгі жас жаралымдармен жабылған соң, кен-жаралу жерасты ыстық минералды судың әрекетіне байланысты жалғасқан. Осы судың ыңпалынан минералдың массалар ңайта топталып, әпигенездік кендену жүрген. Стратиформдық кенорындар класында мынадай типтер бөлінеді: құмтас пен тақтатас қабаттарындағы борнит-халькопирит (мыс кендері); карбонат тау жынысытардағы галенит-сфалерит (қорғасын-мырыш); киноварь-антимонид (сүме-сынап) кенорындары. 

Приложенные файлы

  • docx 14735771
    Размер файла: 22 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий