7ВАРИАНТ биотех


1-ВАРИАНТ
№ Сұрақ
1 «Биотехнология» терминін ғылымға бірінші рет кім жəне қашан енгізді?
A) В. И. Вернадский, 1915 ж.
B) К. Эрике, 1917 ж.
C) Э. Геккель, 1935 ж.
D) А.С. Мончадский, 1932 ж.
E) Ч. Дарвин, 1885 ж.
2 Қазіргі биотехнологияны ғылым ретінде кім жəне нешінші жылдардан бастап мойындатты?
A) Ч. Дарвин, 1885 ж.
B) К. Эрике, 1917 ж.
C) Карл Геран Хэден, 1961 ж.
D) А.С. Мончадский, 1932 ж.
E) Э. Геккель, 1885 ж.
3 Кім жəне қашан алғаш рет рДНК алуға қол жеткізді:
А) Пол Берг, 1972 ж.
B) Г Корана, 1969 ж.
C) Ж. Барский, 1960 ж.
D) Алексис Каррель, 1913 ж.
E) С. Блондо, 1847 ж
4 Кім жəне қашан алғаш рет адамның рекомбинантты ақуызы – инсулинді алған?
А) С. Блондо, 1847 ж.
B) Эли Лили, 1982 ж.
C) Ж. Барский, 1960 ж.
D) Алексис Каррель, 1913 ж.
E) Пол Берг, 1972 ж.
5 Жекелеп бөлініп алынған өсімдік ұлпаларын жасанды ортада өсіріп-көбейту жөнінде алғашқы ойды кім жəне қашан айтқан?
А) Ж. Барский, 1960 ж.
B) Г Корана, 1969 ж.
C) Г. Габерланд, 1902 ж.
D) Алексис Каррель, 1913 ж.
E) Эли Лили, 1982 ж.
6 1950-шы жылдары биотехнологияда қандай маңызды бағыт туындады?
A) морфологиялық;
B) генетикалық;
C) физиология;
D) жасуша инженериясы;
E) селекциялық.
7 Өсімдіктер мен жануарлардың жекелеген жасушалары мен ұлпаларын өсірудің əдістерін ойлап тапқан ғалымдар?
А) Г. Корана жəне Пол Берг;
B) Филипп Уайт жəне Роже Готре;
C) Ж. Барский жəне Эли Лили;
D) Алексис Каррель жəне Л. Пастер;
E) С. Блондо мен А. Михайлов.
8 Кім жəне қашан өсімдік жасушасының қабықтарын микротециум саңырауқұлақтарының қоректік ортада бөлетін ферментті заты арқылы бұзуды ұсынады?
А) Эдвард Кокинг,1960 ж.
B) Г Корана, 1847 ж.
C) Ж. Барский, 1960 ж
D) Алексис Каррель, 1913 ж.
E) Пол Берг, 1972 ж.
9 Ғылымға кім жəне қашан алғаш рет «клон» деген терминді қолдануды ұсынады?
А) Ж. Барский, 1960 ж.
B) Г. Корана, 1847 ж.
C) Уэббер, 1903 ж.
D) Алексис Каррель, 1913 ж.
E) Г. Габерланд, 1902 ж
10 Биотехнологияның ғылым ретінде уақыт белгі бойынша қандай екі бағыты бар?
A) тікелей жəне жаңа;
B) жанама жəне тікелей;
C) жанама жəне дəстүрлі;
D) жаңа жəне дəстүрлі;
E) құрама жəне жанама
11 Қалыпты D- формалы аптамерлердің дəл өзіне ұқсас, бірақ кішкетай L- формалы көшірмесін қалай атайды?
А) бөлшектер;
В) аптамерлер;
С) шпигельмерлер;
D) шаперондар;
Е) моноциттер.
12 Метаболизм деп қандай үдерісті атайды?
A) зат алмасу;
B) гомеостаз;
C) тепе-теңдік;
D) өзгеруі;
E) селбесу;
13 Тірі ағзадағы оның тіршілік əрекетін қамтамасыз ететін барлық химиялық өзгерістердің жиынтығын не деп атайды?
A) гомеостаз;
B) зат алмасу;
C) климакс;
D) сукцессия;
E) эрозия;
14 Ақуыз құрамына кіретін амин қышқылдары қандай негізгі екі түрге бөлінеді?
A) суға жəне майға еритін;
B) жеңіл жəне ауыр;
C) алмастырылатын жəне алмастырылмайтын;
D) жеңіл жəне алмастырылатын;
E) ауыр жəне алмастырылмайтын.
15 Ағзаға қажетті амин қышқылдарының қажетті мөлшері бар ақуыздарды қалай атайды?
A) толымсыз;
B) толымды;
C) жеңіл;
D) ауыр;
E) алмастырылмайтын
16 Жеткіліксіз мөлшерде қандай да бір алмастырылмайтын амин қышқылдары бар немесе жоқ ақуыздар қалай аталады?
A) толымсыз;
B) толымды;
C) жеңіл;
D) суыр;
E) алмастырылмайтын.
17 Ақуздардың тəуліктік қажеттілігі неге байланысты болады?
A) морфологиялық өзгерістерге;
B) биологиялық үдеріске;
C) генетикалық информацияға;
D) химиялық қосылыстардың алмасуына;
E) физикалық күш түсудің қарқындылығына.
18 Генді бөтен жасушаға апарып салу қалай аталады?
A) гомеостаз;
B) трансплантация;
C) имплантант;
D) иммобильдеу;
E) трансгеноз.
19 Ақуыз ыдырауының соңғы өнімдерін көрсетіңіз:
A) СО2, NO, SO4, несепнəр;
B) калий, кальций, мыс;
C) СО2, Н2О, несепнəр, несеп қышқылы;
D) NO, SO4, кальций, калий;
E) NO, SO4, кальций, несеп қышқылы;
20 Ақуыздардың алмасуын реттеуде аса маңызды рольді қандай заттар атқарады?
A) көмірсутектер, биокатализаторлар мен амин қышқылдары;
B) қалқанша бездің жəне бүйрек үсті бездерінің гормондары;
C) адреналин жəне көмірсутектер;
D) көмірсутектер мен майлар;
E) биокатализаторлар мен амин қышқылдары
21 Қандай заттарда энергияның аса көп қоры болады?
A) көмірсутектерде;
B) ақуыздарда;
C) майларда;
D) дəрумендерде;
E) минералдарда.
22 Қазақстанда Биотехнологиялық Ұлттық Орталығы қашан құрылды? А) 1993 ж.
B) 1990 ж.
C) 2001 ж.
D) 2005 ж.
E) 2009 ж.
23 Жасуша ішіндегі суды қалай атайды?
A) антропогенді;
B) экзогенді;
C) табиғи;
D) эндогенді;
E) құрама.
24 Организмге өсімдік жəне жануарлар текті тағамдармен түсетін, химиялық табиғаты əртүрлі биологиялық, органикалық қосылыстардың топтарын не деп атайды?
A) минералдар;
B) дəрумендер;
C) ақуыздар;
D) майлар;
E) микроэлементтер.
25 Қандай жасушалар құрамында ауксин мен цитокинин гормондары жоқ қоректік орталарында өсе алады?
А) денелік жасушалары;
В) эмбриональдық жасушалар;
С) қартайған жасушалар;
D) діңгек жасушалары;
Е) ісік жасушалары мен маманданған ұлпалар.
2-ВАРИАНТ
1 Қандайда бір дəрумен немесе оның құрамдасы жетіспеген жағдайда ағзада қандай үдеріс пайда болады?
A) аллергия;
B) гиповитаминоз;
C) авитаминоз;
D) гомеостаз;
E) метабализм.
2 Дəрумендерді қандай екі топқа бөледі?
A) суда еритіндер жəне майда еритіндер
B) суда жəне қышқылда еритіндер
C) тұзда жəне суда еритіндер
D) ферменттерде жəне секрецияда еритіндер
E) гормондар мен суда еритіндер
3 Ақуыз құрылымы жөнінде мəлімет сақталған ДНҚ бөлігі қалай аталады?
A) антидене;
B) триплет;
C) геном;
D) ядро;
E) хромосом.
4 Арнайы əсер ету арқылы, яғни радиоактивтік сəулемен, химиялық заттар немесе температурамен əсер етудің нəтижесінде пайда болатын өзгерістерді қалай атайды?
A) гетеротиптік;
B) секірмелі;
C) летальды;
D) гомотиптік;
E) индукциялық.
5 Өсімдіктерден алынатын антибиотиктер қалай аталады?
А) моноцидтер;
В) фитонцидтер;
С) стрептококкалар;
D) пеницилиндер;
Е) бицилиндер
6 Организмнің генотипінің өзгеруіне байланысты болатын, яғни тұқым қуалайтын өзгергіштікті не деп атайды?
A) мутация;
B) метаболизм;
C) ажырау;
D) сукцессия;
E) гомеостаз
7 Өзгергіштіктің қандай екі түрі бар?
A) гетеротиптік жəне монотиптік;
B) гомотиптік жəне фенотиптік;
C) гетеротиптік жəне гомотиптік;
D) генотиптік жəне фенотиптік;
E) генотиптік жəне монотиптік.
8 “Мутация” деген терминді ең алғаш кім жəне қашан енгізді?
A) А.И. Мончадский, 1970 ж.
B) В.И. Вернадский, 1920 ж.
C) Э. Геккель, 1935 ж.
D) В. Докучаев, 1956 ж.
E) Г. Де-Фриз, 1901 ж.
9 Мутациялардың қандай екі түрі бар?
A) гомотиптік жəне фенотиптік;
B) гомотиптік жəне гетеротиптік;
C) секірмелі жəне индукциялық;
D) секірмелі жəне гомотиптік;
E) индукциялық жəне гетеротиптік.
10 Сомалық мутацияны зерттеудің адам мен жануарлардағы қандай аурулардың себептерін білу үшін зор маңызы бар?
A) жүрек аурулары;
B) қатерлі ісік аурулары;
C) ми аурулары;
D) бауыр аурулары;
E) биологиялық аурулары
11 Бір пуриннің екіншісімен немесе бір пиримидиннің басқа біреуімен ауыстыруын не деп атайды?
A) трансверия;
B) транзиция;
C) транслокация;
D) регенерация;
E) трансплантация.
12 Өлімге душар ететін мутацияларды қалай атайды?
A) гетеротипті;
B) гомотипті;
C) летальды;
D) фенотипті;
E) жағымды.
13 Егер мутация табиғи факторлардың əсерінен пайда болса, оны қалай атайды?
A) секірмелі;
B) индукциялық;
C) летальды;
D) гомотиптік;
E) гетеротиптік.
14 Өсімдік жасушалары қоректік ортаның бастапқы рН көрсеткіші қандай шамада болғанда жақсы өседі?
А) 4 пен 5 арасында;
В) 5 пен 6 арасында;
С) 2 мен 3 арасында;
D) 6 мен 7 арасында;
Е) 7 мен 8 арасында.
15 Дене жасушаларында болатын мутацияларды қалай атайды?
A) монотиптік;
B) генеративтік;
C) гетеротиптік;
D) гомотиптік;
E) сомалық.
16 Эволюция мен селекция үшін тұқым қуалайтын өзгергіштіктегі маңызды рольді қандай үдеріс атқарады?
A) сукцессия;
B) гомеостаз;
C) полиплоидия;
D) этрификация;
E) метаболизм.
17 Хромосом санының гаплоидты жиынтыққа еселенбей өзгеруінің нəтижесінде не пайда болады?
A) сукцессия;
B) полиплоидия;
C) гомеостаз;
D) анеуплоидия;
E) гибридтер.
18 Пуринді пиримидинге немесе керісінше алмастыруды не деп атайды? A) трансверсия;
B) транзиция;
C) транслокация;
D) регенрация;
E) трансформация.
19 Хромосомалық өзгерістерді қалай атайды?
A) мутация;
B) транслокация;
C) трансдукция;
D) транскрипция;
E) аберрация.
20 Хромосоманың бір бөлігінің үзіліп түсіп қалуын не деп атайды?
A) дупликция;
B) дефишенсия;
C) делеция;
D) транзиция;
E) трансверция.
21 Хромосоманың бір бөлігінің басқа бір оған гомологты емес хромосомамен ауысып кетуін не деп атайды?
A) дефишенсия;
B) делеция;
C) транзиция;
D) транслокация;
E) дупликация.
22 Цитологиялық тұрғыдан алғанда аберрацияның қандай екі түрі бар? A) хромосомалық жəне хромотидтік;
B) гомотиптік жəне гетеротиптік;
C) хромосомалық жəне гомотиптік;
D) гетеротиптік жəне хромотидтік;
E) гетеротиптік жəне хромосомалық
23 Хромосомалардың құрылымының өзгеруін зерттеу үшін мейоздық қандай фазасы қолайлы болып есептеледі?
A) интерфаза;
B) профаза;
C) метофаза;
D) делеция;
E) дупликация.
24 Хромосомалар саны гаплоидты жиынтыққа еселеніп көбейетін организмдерді қалай атайды?
A) анеуплоидты;
B) полиплоидты;
C) ұқсас;
D) бөтен;
E) трансгенді.
25 Хромосомалар саны еселенбей көбейетін организмдерді қалай атайды?
A) трансгенді;
B) полиплоидты;
C) ұқсас;
D) бөтен;
E) анеуплоидты.
3-ВАРИАНТ
1 Полиплоидияның қандай екі түрі бар?
A) жанама, құрама;
B) бөтен жəне кері;
C) автоплоидия жəне анеуплоидия;
D) жанама жəне анеоплоидия;
E) автоплоидия жəне гомоплоидия.
2 Жасушалардың қандай ұлпаларында полиплоидия жиі кездеседі?
A) сомалық;
B) генетикалық;
C) геномдық;
D) ішкі;
E) сыртқы.
3 Белгілі бір факторлармен арнайы əсер ету нəтижесінде пайда болатын тұқым қуалайтын өзгергіштікті қалай атайды?
A) құрама;
B) табиғи;
C) жасанды;
D) жалпы;
E) жанама.
4 Радиоактивті сəулелер, температура, ультракүлгін жəне лазер сəулелері, сол сияқты кейбір химиялық қосылыстарды не деп атайды? A) табиғи фактор;
B) мутагендік фактор;
C) секірмелі фактор;
D) зат алмасу факторлары;
E) гомостаз.
5 Радиацияның əсерінен ең алдымен қандай құрылымдар өзгереді?
A) гаметалық
B) цитоплазмалық;
C) хромотидалық;
D) хромомералық;
E) ядролық.
6 Жасанды қоректік ортаны қоюландыру үшін қандай зат қолданылады? А) ақуыздар;
В) цемент;
С) агар-агар;
Д) гормондар;
Е) майлар.
7 Радиацияның əсерінен дене жасушаларында болатын қатерлі ісіктерді қалай атайды?
A) гепатит;
B) қатерлі ісік;
C) метастаз;
D) гомеостаз;
E) сукцессия.
8 Өсімдіктер мен жануарлардың денелік жасушаларында болатын мутацияларды қандай арнайы əдістермен зерттеуге болады?
A) модификациялық;
B) хирургиялық;
C) цитогенетикалық;
D) биологиялық;
E) химиялық.
9 Қандай мутациялар көбінесе гендік мутацияларды тудырады?
A) химиялық;
B) физикалық;
C) биологиялық;
D) экологиялық;
E) жалпы.
10 Геномында бөтен ген бар жануарларды қалай атайды?
A) индукциялық;
B) гаплоидты;
C) диплоидты;
D) анеуплоидты;
E) трансгенді
11 Генді бір биологиялық жүйеден басқа жүйеге жаңа белгілері бар организмнің жаңа формасын алу үшін жасанды жолмен тасымалдауын қалай атайды?
A) метаболизм;
B) трансгеноз;
C) инверсия;
D) трансдукция;
E) гомеостаз.
12 Қандай əдіс арқылы генді эукариоттық жыныс жасушасына еңгізеді? A) инверсия əдісі;
B) трансдукция əдісі;
C) трансгеноз əдісі;
D) транслокация əдісі;
E) делеция əдісі.
13 Трансгенді жануарларды алу үшін рекомбинантты гендерді қандай қондырғының көмегімен ұрықталған ооцидтердің пронуклеусіне еңгізеді?
A) метаболизм;
B) гомеостаз;
C) күрекше;
D) зат алмасу;
E) микротүтікше.
14 Микроинъекциялық үдерісі зиготаларға қандай əсерін тигізеді?
A) жағымды;
B) зақымды;
C) əсерін тигізбейді;
D) бір келкі;
E) ешқандай.
15 Альтернативті екі геннің бір формасын не деп атайды?
A) фенотип;
B) бактериофаг;
C) аллель.
D) генотип;
E) антидене.
16 Бактерияда тіршілік ететін вирусты қалай атайды?
A) бактериофаг;
B) аллель;
C) фенотип;
D) генотип;
E) антиген.
17 Өзгерісі мутацияға əкелетін ДНҚ молекуласының ең кішігірім бөлігін қалай атайды?
A) аллель;
B) мутон;
C) фенотип;
D) геном;
E) ген.
18 Нуклеин қышқылы молекуласындағы бір пуринді негізінің басқа пурин негізге алмасуын не деп атайды?
A) трансгеноз;
B) трансверсия;
C) транзиция;
D) делеция;
E) дупликация
19 Пурин-пиримидин бағытының өзгеруіне əкелетін күрделі алмасуды қалай атайды?
A) транзиция;
B) трансверсия;
C) трансдукция;
D) трансгеноз;
E) делеция.
20 Вирустарды, бактерияларды, саңырауқұлақтарды, токсиндер жəне қатерлі ісіктер қоздыратын ауруларды тану жəне емдеу үшін қандай заттар қолданылады?
A) ақуыздар мен майлар;
B) гормондар;
C) биокатализаторлар;
D) микроэлементтер;
E) моноклонды антиденелер.
21 Қандай заттарды əртүрлі ауруларды диагностикалау үшін қолданады? A) сарысулар;
B) моноклонды антиденелер;
C) биокатализаторлар;
D) микроэлементтер;
E) ақуыздар мен майлар.
22 Эмбриондарды трансплантациялау туралы хабар қай жылы белгілі болды?
A) 1950 ж.
B) 1920 ж.
C) 1890 ж.
D) 1935 ж.
E) 1940 ж.
23 Организмнің жатырдағы дамуының ерте кезеңіне əсер ету арқылы эмбриондарды генетикалық құрастыруын қандай ғылым зерттейді?
A) экология;
B) биология;
C) селекция;
D) эмбриоинженерия;
E) цитология.
24 Құнды геотипті аналықтың эмбриондарын басқа аналықтың жатырына тасымалдуын қалай атайды?
A) трансплантация;
B) трансгеноз;
C) делеция;
D) дупликация;
E) инверсия.
25 Алғаш рет эмбриондарды трансплантациялау қандай жануарларда өткізілді?
A) үй қояндарда;
B) тышқандарда;
C) қойларда;
D) сиырда;
E) қасқырларда.
4-ВАРИАНТ
1 Бағалы бір сиырдан теория бойынша қаншадан астам бұзау алуға болады?
A) 700-ден астам;
B) 100-ден астам;
C) 50-ден астам;
D) 1000-нан астам;
E) 500-ден астам.
2 Агар-агардың негізгі құрамына қандай заттар кіреді?
А) ақуыздар мен гормондар;
В) теңіз балдыры жəне полисахаридтер;
С) фитогормондар мен майлар;
D) дəрумендер мен ақуыздар;
Е) шөптер мен жемдер.
3 Информациялық РНҚ-ның ДНҚ тізбегінде түзілу үдерісі қалай аталады?
A) трансгеноз;
B) транскрипция;
C) делеция;
D) дупликация;
E) метаболизм.
4 Жасушаның интерфазасында ақуыз синтезі қандай екі кезеңдерден өтеді?
A) делеция мен инверсия;
B) делеция жəне дупликация;
C) транскрипция жəне трансляция;
D) дупликация мен инверсия;
E) транскрсипция мен делеция.
5 Қай жылы рибосомалар арасында аралық заттың ролі туралы теориялық болжам айтылды?
A) 1961 ж.
B) 1918 ж.
C) 1948 ж.
D) 1908 ж.
E) 1899 ж.
6 1961 жылы ғалымдардың қайсысы рибосомалар арасында аралық заттың ролін РНК-ның ерекше түрі атқаруы туралы теориялық болжам айтты?
A) Жакоб жəне Моно;
B) Докучаев жəне В.И. Вернадский;
C) Ч. Дарвин жəне В.И. Вернадский;
D) Э. Геккель жəне В.И. Вернадский;
E) Э. Геккель жəне Ч. Дарвин.
7 ДНҚ транскрипциясы қандай үш сатыдан тұрады?
A) инициация, делеция жəне дупликция;
B) делеция, дупликация жəне терминация;
C) инициация, элонгация жəне терминация;
D) элонгация, делеция жəне дупликция;
E) терминация, делеция жəне дупликация.
8 Инициация үдерісі үшін алдымен РНҚ-полимераза ДНҚ-ның қандай бөлігін тануы керек?
A) геномын;
B) промоторын;
C) хромотидасын;
D) хромомерін;
E) аллелін
9 Ақуыздың қышқылдарына сəйкес келетін кодондардан құралған бөлікті қалай атайды?
A) лидер;
B) коделеуші;
C) жалпы;
D) қысқа;
E) ұзын.
10 Промотордың инициация үлескісі (учаскесі) шамамен қанша жұп негізден құралған?
A) 15;
B) 60;
C) 5;
D) 40;
E) 25.
11 Барлық иРНҚ-ның құрамында қандай бөлікті ажыратуға болады?
A) лидер жəне қысқа;
B) қысқа жəне қосымша;
C) қысқа жəне жалпы;
D) жалпы жəне лидер;
E) коделеуші жəне лидер.
12 Алғаш рет медицинада қолданылған ген инженериясы арқылы өндірілген затты атаңыз?
A) фермент;
B) дəрумен;
C) инсулин;
D) минерал;
E) микроэлемент.
13 Полипептидтік тізбектегі амин қышқылдары қатарына аударылу механизмін не деп атайды?
A) трансляция;
B) делеция;
C) дупликация;
D) инверсия;
E) трансгеноз.
14 Инициацияның бас кезінде рибосома қандай екі суббөліктерден тұрады?
A) қысқа жəне жеке;
B) жалпы жəне қысқа;
C) жеке жəне жалпы;
D) жеке жəне өте үлкен;
E) үлкен жəне кіші.
15 Өсіп жатқан полипептидтік тізбек құрамына амин қышқылдарының тізбектеліп қосылуын қалай атайды?
A) делеция;
B) элонгация;
C) дупликация;
D) трансгенез;
E) инверсия.
16 Элонгацияның бірінші кезеңі неден тұрады?
A) пептидтік байланыстың түзілуінен;
B) кодонды танудан;
C) транслокациядан;
D) зат алмасудан;
E) биокатализациядан.
17 Элонгацияның екінші кезеңі неден тұрады?
A) транслокациядан;
B) кадонды танудан;
C) пептидтік байланыстың түзілуінен;
D) зат алмасудан;
E) биокатализациядан.
18 Элонгацияның үшінші кезеңі неден тұрады?
A) биокатализациядан;
B) кодонды танудан;
C) пептидтік байланыстың түзілуінен;
D) зат алмасудан;
E) транслокациядан.
19 Тірі организмдерді жəне биологиялық жүйелер мен үдерістерді адамның мақсатына сай өндірісте қолдануды ғылымдардың қайсысы зерттейді?
A) цитология;
B) биология;
C) экология;
D) эмбриоинженерия;
E) биотехнология.
20 Биотехнология шаруашылықтың қандай саласына үлкен əсерін тигізеді?
A) ауылшаруашылығына;
B) өндіріске;
C) қара металлургияға;
D) түсті металургияға;
E) энергетикаға.
21 Қандай əдіс арқылы құрастырылған жаңа организм биотехнологиялық өндірісте қолданылуы мүмкін?
A) генинженериялық;
B) цитологиялық;
C) эмбриологиялық;
D) биологиялық;
E) химиялық.
22 Коделеуші бөліктің алдындағы қосымша тізбекті қалай атайды?
A) жалпы;
B) код;
C) геном;
D) лидер;
E) қысқа.
23 Инсулин қай жерде түзіледі?
A) ұйқы безінде;
B) генде;
C) хромосомада;
D) жыныс жасушаларында;
E) сомалық жасушаларында.
24 Судағы бейорганикалық жəне өлі органикалық заттармен қоректенетін микроорганизмдерді не деп атайды?
A) сапрофиттер;
B) мезофиттер;
C) склерофиттер;
D) суккуленттер;
E) полифиттер
25 Судағы бейорганикалық жəне өлі органикалық заттармен қоректенетін микроорганизмдерді не деп атайды?
A) сапрофиттер;
B) мезофиттер;
C) склерофиттер;
D) суккуленттер;
E) полифиттер
5-ВАРИАНТ
1 Инсулин гормондары қандай тізбектерден құралған?
A) микроэлементтік;
B) дəрумендік;
C) минерандық;
D) ферменттік;
E) полипептидтік
2 Кейбір органиклық қоспалардан суды тазарту жəне түссіздендіру үшін қандай əдіс қолданылады?
A) каогулияция əдісі;
B) флотация əдісі;
C) хлорлау əдісі;
D) адсорбция;
E) абсорция,
3 Адам инсулині алғаш рет қашан синтезделді?
A) 1978 ж.
B) 1950 ж.
C) 1958 ж.
D) 1918 ж.
E) 1965 ж.
4 Жер бетіндегі ашық су қоймаларда қандай организмдер көп мөлшерде болады?
A) бейорганизмдер;
B) микроорганизмдер;
C) ксерофиттер;
D) автотрофтар;
E) склерофиттер.
5 Вирустың сыртқы ақуызды қабығын қалай атайды?
A) хромосома;
B) мутант;
C) геном;
D) капсид;
E) матрица.
6 Ген жұмысының реттеу типі: репрессор молекуласын ген-оператормен
байланысты құрылымды гендердің транскрипциясын тежейтін бақылау қалай
аталады?
A) жалпы;
B) позитивтік;
C) негативтік;
D) құрама;
E) жеке.
7 Ген орналасқан хромосоманың бөлігін не деп атайды?
A) матрица;
B) мутант;
C) локус,
D) клон;
E) кодон.
8 Евроодақ заңнамасы бойынша өнім құрамында ГМ заттары оның салмағының
қанша пайызын құраса, өндірушілер ол жөнінде сыртқы қорабында жазу керек
болады?
A) 2,1% асса;
B) 1,1% асса;
C) 0,9% асса;
D) 2,5% асса;
E) 3,0% асса.
9 Қатерлі ісік ауруын қоздыратын генді не деп атайды?
A) мутант;
B) кодон;
C) клон;
D) локус;
E) онкоген.
10 Бұрын функциясы бар геннің мутациялануы нəтижесінде пайда болған
активтілігі жоқ элементті қалай атайды?
A) онкоген;
B) псевдоген;
C) кодон;
D) локус;
E) клон.
11 Бактериялардың коньюгациясын немесе қарапайым жыныс үдерісін
қамтамасыз ететін плазмиданы қалай атайды?
A) фактор-Ғ;
B) фактор-R;
C) фаг;
D) геном;
E) вектор.
12 Қабығының жарылуы арқылы жасушаның ыдырауын не деп атайды?
A) локус;
B) онкоген;
C) лизис;
D) клон;
E) кодон
13 Ақуызды репрессормен байланысатын бөлігін қалай атайды?
A) мутаген;
B) оператор;
C) онкоген;
D) клон;
E) локус.
14 Биотехнологиядағы технологиялық үдерістерді жетілдіруге қажетті құрал-
жабдықтарды өндіруге бағытталған ғылым саласы қалай аталады?
А) генетикалық инженерия;
B) биологиялық инженерия;
C) ДНҚ- технологиясы;
D) рекомбинантты ДНҚ технологиясы;
E) протоемика.
15 Бірнеше рестриктазалар тани алатын бөліктері бар линкерді қалай атайды?
A) локус;
B) монолинкер;
C) онкоген;
D) мутант;
E) полилинкер.
16 Генетикалық рекомбинанттық бірлікті не деп атайды?
A) рекон;
B) мутон;
C) онкоген;
D) локус;
E) геном.
17 Фаг пен плазмида арасындағы гибрид фаг ретінде де жəне плазмида сияқты да
дами алатын векторды қалай атайды?
A) антидене;
B) геном;
C) ядро;
D) фазмида;
E) антиген.
18 Бактериялардың дəрі-дəрмектерге төзімділігін қамтамасыз ететін плазмиданы
қалай атайды?
A) фактор-R;
B) фактор-Ғ;
C) фаг;
D) геном;
E) вектор.
19 ДНҚ-ның өзін-өзі синтезделуін қалай атайды?
A) репликация;
B) генерация;
C) мутация;
D) метаболизм;
E) гомеостаз.
20 Кейбір денелік жасушалардың бүтін организмге дейін дами алу қабілетін қалай
атайды?
A) терминация;
B) трансфекция;
C) трансляция;
D) делеция;
E) дупликация.
21 Хромосома бөлігінің жоғалуын қалай атайды?
A) трансляция;
B) транскрипция;
C) делеция;
D) дупликация;
E) инверсия.
22 Реттеуші ақуызбен байланысты, геннің транскрипциясын іске қосатын
молекуланы қалай атайды?
A) фаг;
B) интрон;
C) геном;
D) вектор;
E) индуктор.
23 Ақуызды коделейтін генетикалық информациясы бар эукариоттық құрылымды
геннің бөлігін қалай атайды?
A) экзон;
B) ядро;
C) плазма;
D) локус;
E) фаг.
24 Бактериялық РНҚ-полимеразаның суббөлігін қалай атайды?
A) мутант;
B) фактор-Ғ;
C) фактор-R;
D) сигма фактор;
E) вектор.
25 ДНҚ-ның ерекше нуклеотидтер тізбегін танып, қостізбекті үзуді қамтамасыз
ететін ферментті қалай атайды?
A) лактаза;
B) инсулин;
C) полимераза;
D) рестриктаза;
E) соматотропин.
6-ВАРИАНТ
1 Соматотропиннің секрециясын тежейтін гормонды қалай атайды?
A) билирубин;
B) инсулин;
C) гемоглобин;
D) соматостатин;
E) лактаза.
2 Генді бөтен жасушаға тасымалдай алатын құрылымды не деп атайды?
A) локус;
B) вектор;
C) геном;
D) мутон;
E) лидер.
3 Рестриктазамен кесілген ДНҚ фрагментін қалай атайды?
A) рестрикт;
B) локус;
C) мутон;
D) онкоген;
E) фаг.
4 Көптеген жасушалар колониялары арасында қажетті ген бар векторды іздеу
үдерісі қалай атайды?
A) инверсия;
B) трансляция;
C) делеция;
D) дупликация;
E) скрининг.
5 Тандемді қайталанатын ДНҚ-ның транскрипцияланбайтын бөлігін қалай
атайды?
A) спейсер;
B) фаг;
C) фазмида;
D) геном;
E) фенотип.
6 Хромосоманың құрамына енетін негізгі ақуыздарды не деп атайды?
A) фенотип;
B) мутондар;
C) гистондар;
D) генотип;
E) геном.
7 Жасушаның хромосомадан тыс бөліктеріндегі барлық генетикалық
элементтердің жиынтығын қалай атайды?
A) интрон;
B) плазмон;
C) рекон;
D) оперон;
E) фаг.
8 Бактериялық ДНҚ-мен байланыса алатын плазмиданы қалай атайды?
A) локус;
B) хромосома;
C) геном.
D) эписома;
E) кодон.
9 Репликацияның, транскрипцияның немесе трансляцияның аяқталуына əкелетін
үдерісті қалай атайды?
A) делеция;
B) терминация;
C) дупликация;
D) инверсия;
E) трансверсия
10 РНҚ-ның бірінші негізіне сай келетін ДНҚ-ның бөлігін қалай атайды?
A) старт;
B) кросс;
C) экзен;
D) эндон;
E) стайл.
11 РНҚ матрицасында ДНҚ-ны синтездейтін ферментті қалай атайды?
A) полимераза;
B) лактаза;
C) кері транскриптаза;
D) лигаза;
E) полисахарид.
12 Информациялық РНҚ-ның жалғыз молекуласымен байланысқан екі жəне одан
да көп рибосомаларды қалай атайды?
A) моносома;
B) полисома;
C) сома;
D) геном;
E) хромосома.
13 ДНҚ молекулаларын қажетті жерлерінен кесіп алу қандай ферменттер
көмегімен жүзеге асырылады?
А) гидролаза;
B) пепсин;
C) лигаза;
D) лейцин;
E) рестриктазалар.
14 Генетикалық элемент-орташа қайталанатын ДНҚ типін қалай атайды?
A) жеке;
B) мобильді;
C) жалпы;
D) кері;
E) жанама.
15 Генетикалық рекомбинацияның бөлігін қалай атайды?
A) мутант;
B) рекон;
C) геном;
D) локон;
E) кодон.
16 РНҚ-ның жетілуін қалай атайды?
A) процессинг;
B) делеция;
C) дупликация;
D) инверсия;
E) проверсия.
17 Рестрикциялық ферменттер рестриктазалар танитын нүктелері бар қысқа қос
тізбектік синтетикалық олигонуклеотидтерді қалай атайды?
A) линкер;
B) мутант;
C) оператор;
D) онкоген;
E) локус.
18 ДНҚ бөліктерін қайта «тіге» немесе «желімдей» алатын ферменттер қалай деп
аталады?
А) рестриктазалар;
B) лигаза;
C) гидролаза;
D) лизин;
E) лейцин.
19 Құрамына 2250-ден 400000 жұпқа дейін нуклеотидтер кіретін ДНҚ молекуласы
қалай аталады?
А) плазмидтер;
B) ақуыздар;
C) ауксин;
D) изолейцин;
E) лизин.
20 Генді химиялық жолмен қолдан тұңғыш рет кім жəне қашан синтездеді?
A) Ч. Дарвин, 1885 ж.;
B) К. Эрике, 1917 ж.;
C) Г Корана, 1969 ж.
D) А.С. Мончадский, 1932 ж.;
E) Э. Геккель, 1885 ж.
21 Плазмида терминін ғылымға кім жəне қашан енгізді?
А) Колмер мен Кинкель, 1947 ж.;
B) Рудольф жəне Хельброннер, 1957 ж.;
C) Л. Пастер мен И. Мечников, 1957 ж.;
D) И.Н. Мечников пен Р. Гарднер, 1963 ж.;
E). Джошуа Ледерберг, 1952 ж
22 Кім жəне қашан алғаш рет рекомбинантты ДНҚ алды?
А) А.С. Мончадский, 1932 ж.;
B) К. Эрике, 1917 ж.;
C) Ч. Дарвин, 1885 ж.;
D) америкалық ғалым П Берг, 1972 ж.;
E) Э. Геккель, 1885 ж.
23 Қандай заттар əр түрге, кластарға жəне типтерге жататын жасушалардың
бірігуін тездете алады?
А) рестриктазалар, гормондар;
B) Сендай вирусы, полиэтиленгликоль;
C) гидролаза, фруктоза;
D) лизин, триптофан;
E) лейцин, изолейцин.
24 Сомалық жасушаларды гибридизациялау əдісін алғаш кім жəне қашан жасады?
А) Г Корана, 1969 ж.;
B) Ж. Барский, 1960 ж.;
C) Ч. Дарвин, 1885 ж.;
D) А.С. Мончадский, 1932 ж.;
E) Э. Геккель, 1885 ж.
25 Сомалық жасушалардың түр ішіндік жəне түр аралық гибридтерін алғаш рет
кім жəне қашан алған?
А) Ч. Дарвин, 1885 ж.;
B) Г Корана, 1969 ж.;
C). К. Гржешик 1973 ж. ;
D) А.С. Мончадский, 1932 ж.;
E) Ж. Барский, 1960 ж.;
7-ВАРИАНТ
1 Шайынды сулардың қандай түрлері бар?
A) антропогенді жəне секірмелі;
B) табиғи жəне антропогенді;
C) өндірістік жəне шаруашылық;
D) табиғи жəне индукциялық;
E) өндірістік жəне секірмелі.
2 Арнайы өсімдіктерді пайдалану арқылы ластаушы заттарды мейлінше қол
жетпейтін дəрежеге өткізу қалай аталады?
А) фитоволитализация;
B) фитостабилизация;
C) фитодеградация;
D) биоконверсия;
E) фитоэкстракция.
3 Өндірістің əртүрлі салаларында шығарылаттың улы заттарды не деп атайды?
A) қалдықтар;
B) минералдар;
C) микроэлементтер;
D) мутагендер;
E) тератогендер
4 Радиоактивті заттар, электромагнитті толқындар, жылу, шу ластанудың қай
түріне жатады?
A) физикалық;
B) биологиялық;
C) химиялық;
D) эстетикалық;
E) цитологиялық.
5 Радиоактивті заттар, электромагнитті толқындар, жылу, шу ластанудың қай
түріне жатады?
A) физикалық;
B) биологиялық;
C) химиялық;
D) эстетикалық;
E) цитологиялық.
6 Көміртекгі өнімдері, күкірт, көмірсулар, шайынды сулар, аэрозольдар
ластанудың қай түріне жатады?
A) цитологиялық;
B) биологиялық;
C) физикалық;
D) эстетикалық;
E) химиялық.
7 Ауру қоздырғыш бактериалар мен вирустар, құрттар, қарапайымдылар
ластанудың қай түріне жатады?
A) цитологиялық;
B) химиялық;
C) физикалық;
D) эстетикалық,
E) биологиялық.
8 Əртүрлі ерітінділерді (хлор, фтор жəне т.б.) қолдану тазартудың қандай əдісіне
жатады?
A) механикалық;
B) физикалық;
C) биологиялық;
D) химиялық;
E) инженериялық.
9 Көмірсулардың сүт қышқылына дейін ашуы қандай бактериялардың көмегімен
жүзеге асады?
A) сүт қышқылды бактерияларының;
B) сірке қышқылды бактериялары;
C) гетероферментативті бактериялар;
D) құмырысқа қышқылы бактериялары;
E) спиртті ашу бактериялары.
10 Сүт қышқылды бактериялары ашу үдерісіне байланысты қандай топтарға
бөлінеді?
A) гомоферментативті жəне гетероферментативті;
B) сүт қышқылды, спиртті, ақыздық;
C) полиферментативті жəне моноферментативті;
D) гидролиз;
E) термофильді, психрофильді, мезофильді.
11 Гомоферментативті сүт қышқылды бактерияларының көмегімен көмірсутектің
ашуы қандай жолмен жүреді?
A) глюкоза жолымен;
B) гидролиз жолымен;
C) ыдырау жолымен;
D) қосылу жолымен;
E) сірке қышқылы, этанол жəне көмір қышқыл газы түзілуімен.
12 Гетероферментативті ашу барысында қандай өнімдер пайда болады?
A) ферменттер, гормондар, майлар;
B) тек қана глюкоза;
C) сүт қышқылы, сірке қышқылы, этанол жəне көмір қышқыл газы;
D) петидтер, майлар;
E) ақуыздар мен гормондар
13 Төменгі деңгейдегі ашу рассалары қандай температурада қызмет етеді?
A) 6-100С жəне оданда төмен;
B) 3-50С;
C) 8-100С;
D) 11-150С;
E) 16-200С.
14 Жоғарғы деңгейдегі ашу рассалары қандай температурада қызмет етеді?
A) 6-100С;
B) 14-250С;
C) 10-120С;
D) 20-300С;
E) 30-400С.
15 Субстраттың толық тотығуы жүрмейтін жəне АТФ түзілуімен сипатталатын
метаболиттік үдеріс қалай аталады?
A) ақуыз өндіру үдерісі;
B) ферменттеу үдерісі;
C) ашу үдерісі;
D) гидролиздеу үдерісі;
E) этрификакциялау үдерісі.
16 Бір түр ішіндегі экологиялық оқшаулық, кейде айтарлықтай морфологиялық
айырмашылығы болмайтын организмдерге қолданылатын таксономикалық атау?
A) саңырауқұлақтар;
B) микробтар;
C) ашытқылар;
D) расса;
E) штаммдар.
17 Рассалар оптимальды температуралық қызмет ету режимдеріне байланысты
қандай түрлерге бөлінеді?
A) үлкен жəне кіші рассалары;
B) термофильді, психрофильді рассалары;
C) мезофильді, психрофильді рассалары;
D) гетеротрофты, аутотрофты рассалары;
E) төменгі жəне жоғарғы деңгейдегі ашу рассалары.
18 Алмастырылмайтын амин қышқылдары деп не себептен аталады?
A) тек бұршақ тұқымдастарда бар болғандықтан;
B) тек өсімдік құрамында бар болғандықтан;
C) адамдар ағзасында синтезделінбейтіндіктен;
D) тек май құрамында бар болғандықтан;
E) тек балық өнімдері құрамында бар болғандықтан.
19 Ақуыз құрамына кіретін 20 амин қышқылы ішінен қанша амин қышқылын
адамдар синтездей алмайды?
A) 4 амин қышқылын;
B) 8 амин қышқылын;
C) 2 амин қышқылын;
D) 3 амин қышқылын;
E) 10 амин қышқылын.
20 Бактериялар мен жоғарғы сатыдағы ағзалардың ген құрамдарының басты
өзгешеліктері не?
A) экзондар жоқ;
B) бактерияларда интрондар мүлде жоқ;
C) өсімдіктер мен жануарларда интрондар жоқ;
D) жануарларда интрондар жоқ;
E) бактерияларда интрондар бар.
21 Өсімдіктер мен жануарлардың гендерінде ақуыз синтезіне жауапты үлескі
қалай аталады?
A) ядролар;
B) интрондар;
C) экзондар;
D) цитоплазмалар;
E) локустар
22 Өсімдіктер мен жануарлардың гендерінде ақуыз синтезі жүрмейтін үлескі қалай
аталады?
A) ядролар;
B) локустар;
C) экзондар;
D) аллельдер;
E) интрондар.
23 Жасуша ішінде, немесе сыртында өтетін əртүрлі үдерістерге реагенттер ретінде
пайдаланылатын, жасушалардың өнімі болып табылатын химиялық қосылыстар?
A) биомодуляторлар;
B) биодиверсанттар;
C) биостимуляторлар;
D) биореагенттер;
E) микрочиптер.
24 Ағзасына жат текті ДНҚ ендірілген тірі жан иелері қалай аталады?
A) трансгенді;
B) моногенді;
C) гибридті;
D) трансплантант;
E) полигенді.
25Өнеркəсіптік ферментацияға арналған қондырғылар қалай аталады?
А) автоклавтар;
B) биореакторлар;
C) аэротанктар;
D) чандар;
E) стерилизаторлар.
ЖАУАПТАРЫ:
1-вариант 2-вариант 3-вариант 4-вариант 5-вариант 6-вариант 7-вариант
1B 1C 1C 1E 1E 1D 1C
2C 2A 2A 2B 2C 2B 2B
3A 3C 3C 3B 3A 3A 3A
4B 4E 4B 4C 4B 4E 4A
5C 5B 5E 5A 5D 5E 5D
6D 6A 6C 6A 6C 6C 6E
7B 7D 7B 7C 7C 7B 7E
8A 8E 8C 8B 8C 8D 8D
9C 9C 9A 9B 9E 9B 9A
10D 10B 10E 10D 10B 10A 10A
11C 11B 11B 11E 11A 11C 11A
12A 12C 12C 12C 12C 12B 12C
13B 13A 13E 13A 13B 13E 13A
14C 14B 14B 14E 14B 14B 14B
15B 15E 15C 15B 15E 15B 15C
16A 16C 16A 16B 16A 16A 16D
17E 17D 17B 17C 17D 17A 17E
18E 18A 18C 18E 18A 18B 18C
19C 19E 19B 19E 19A 19A 19B
20B 20C 20E 20A 20A 20C 20B
21C 21D 21B 21A 21C 21E 21C
22A 22A 22C 22D 22E 22D 22E
23D 23B 23D 23A 23A 23B 23D
24B 24B 24A 24A 24D 24B 24A
25E 25E 25A 25B 25D 25C 25B

Приложенные файлы

  • docx 14816671
    Размер файла: 46 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий